Blockchain Oracle là gì và chúng hoạt động như thế nào

Blockchain oracle là các thuật toán đóng vai trò như một kênh dữ liệu giữa một smart contract và một nguồn nằm ngoài mạng mà nó được triển khai.

Công nghệ oracle được các ứng dụng phi tập trung sử dụng rộng rãi trong các lĩnh vực như DeFi, GameFi, bảo hiểm, NFT, và các lĩnh vực khác.

Nhà cung cấp blockchain oracle lớn nhất là Chainlink. Band Protocol, Berry Data, Kylin Protocol, DIA, và các dự án khác cũng hoạt động trong phân khúc này.

Blockchain Oracle Đang Giải Quyết Vấn Đề Gì?

Phần lớn các thao tác trong ứng dụng phi tập trung được thực hiện thông qua smart contract. Để hoạt động, chúng có thể cần nhiều loại dữ liệu từ các nguồn bên ngoài: ví dụ, để tính chính xác tỷ lệ giá của một loại tiền điện tử so với một loại khác trong quá trình exchange.

Dữ liệu từ các nguồn bên ngoài - đặc biệt là từ các nền tảng tổng hợp dữ liệu giao dịch và giá từ nhiều sàn - cho phép bạn tính ra mức giá “công bằng” nhất, gần sát với thị trường nhất có thể.

Tuy nhiên, smart contract không thể tự lấy thông tin ngoài blockchain mà nó được triển khai. Đây chính là lúc oracle phát huy vai trò, thực hiện chức năng trung gian giữa hợp đồng và nguồn dữ liệu mà nó cần.

Blockchain oracle là các thuật toán thường hoạt động dựa trên một blockchain nhất định.

Có Những Loại Blockchain Oracle Nào?

Oracle có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau: nguyên lý hoạt động, nguồn dữ liệu nhận được và hướng dữ liệu, cũng như hình thức tổ chức. Dưới đây là các loại phổ biến nhất.

Phần Mềm và Phần Cứng

Loại thứ nhất lấy dữ liệu từ các nguồn kỹ thuật số: cơ sở dữ liệu, máy chủ và lưu trữ đám mây, rồi phát dữ liệu tới bên nhận theo thời gian thực. Oracle phần cứng thu thập dữ liệu bằng các thiết bị vật lý: cảm biến thông minh, chip, máy quét mã vạch, thẻ RFID, v.v.

Inbound và Outbound

Oracle có thể có chuyên môn cụ thể - либо truyền thông tin hoặc tiếp nhận thông tin từ các nguồn bên ngoài. Điều này có thể cần thiết để nâng cao độ tin cậy và giải quyết điểm lỗi đơn lẻ.

Tập Trung và Phi Tập Trung

Một oracle tập trung được kiểm soát bởi một nhà vận hành duy nhất, thường sử dụng nó trong một ứng dụng cụ thể. Loại oracle này xuất hiện đầu tiên; tuy nhiên, do các vấn đề liên quan đến lỗ hổng của hệ thống như vậy, ngành crypto dần chuyển sang tiêu chuẩn blockchain oracle phi tập trung. Đây là các hệ thống kết hợp nhiều oracle, trong đó mỗi oracle thực hiện một “phần” riêng của yêu cầu. Dự án đầu tiên triển khai nguyên lý blockchain oracle phi tập trung là Chainlink oracle.

Hướng Tới Smart Contract

Một loại tốn kém và mất thời gian, trong đó một oracle riêng lẻ phục vụ cho một smart contract cụ thể. Nếu bạn cần triển khai nhiều smart contract, thì bạn cần phát triển số lượng oracle tương ứng.

Tương Thích Crosschain

Các dịch vụ được thiết kế để truyền dữ liệu giữa các nền tảng blockchain khác nhau. Chúng giải quyết vấn đề các mạng không tương thích với nhau. Có thể hữu ích cho các ứng dụng phi tập trung sử dụng các thao tác cross-chain, ví dụ như chuyển một tài sản crypto sang tài sản khác.

Tính Toán

Các oracle đặc biệt, có nhiệm vụ thực hiện các phép tính tốn nhiều tài nguyên mà không thực tế nếu triển khai trực tiếp trên blockchain do các hạn chế về kỹ thuật và tài chính.

Blockchain Oracle Được Dùng Ở Đâu?

Hiện nay, oracle trong ngành crypto được dùng để truyền các luồng dữ liệu, đặc biệt là price feed. Feed là một bảng chứa danh sách các giá trị giá theo các ngày khác nhau và nguồn của chúng. Feed cho phép smart contract nhận báo giá tiền điện tử từ các nền tảng giao dịch tập trung và các bộ tổng hợp giao dịch.

Ví dụ, trong một dự án blockchain oracle có tên Band, tính đến tháng 6 năm 2022, giá tham chiếu cho 75 loại tiền điện tử được hỗ trợ, và mỗi loại có bộ nguồn riêng. Chẳng hạn, giá của Cosmos (ATOM) được lấy bằng cách tổng hợp báo giá từ CoinGecko, CryptoCompare, CoinMarketCap, Binance, Huobi Pro, và Coinbase Pro.

Công nghệ oracle được sử dụng trong các stablecoin. Một ví dụ là Ampleforth. Giá của đồng stable AMPL được duy trì bởi mô hình Rebase. Để giữ tỷ giá neo với đô la theo tỷ lệ 1:1, số lượng stablecoin trong các wallet của người nắm giữ thay đổi liên tục theo tỷ lệ với giá thị trường của AMPL.

Để làm được điều này, Chainlink oracle cung cấp cho giao thức Ampleforth dữ liệu tổng hợp về giá cặp giao dịch AMPL/USD từ nhiều bộ tổng hợp. Ngoài ra, oracle cũng truyền đến giao thức giá trị hiện tại của chỉ số giá tiêu dùng tại Hoa Kỳ, lấy từ các nguồn chính thức, cho phép tính đến lạm phát của Mỹ trong quá trình tái cân bằng.

Nguồn dữ liệu không chỉ giới hạn trong các ứng dụng liên quan đến crypto. Tùy theo mục đích của chương trình nơi chúng được sử dụng, oracle có thể được kết nối với một nguồn cung cấp, ví dụ, thống kê thời tiết hoặc chỉ số giá tiêu dùng ở một quốc gia cụ thể.

Blockchain Oracle Còn Có Những Chức Năng Nào Khác?

Oracle không chỉ cung cấp báo giá. Trong Chainlink, có thể sử dụng chức năng tạo ngẫu nhiên có thể kiểm chứng (VRF) trong các hợp đồng ứng dụng mà kết quả ngẫu nhiên là quan trọng, ví dụ trong game blockchain.

Dự án Polychain Monsters sử dụng phương pháp VRF để xác định nội dung của các booth, cũng như để ngẫu nhiên hóa thuộc tính của token NFT và chọn người chiến thắng cho airdrop.

Ngoài ra, game cũng dùng VRF để tạo trải nghiệm chơi hấp dẫn và khó đoán, đặc biệt là để chọn ngẫu nhiên thuộc tính của nhân vật trong game. Trong Aavegotchi, người dùng thu thập các tinh thể giá trị trên một thẻ game và tham gia nhiều mini-game khác nhau bằng “NFT ghost” (Aavegotchi). Khi một người tham gia nhận Aavegotchi ở đầu game, một cấp độ ngẫu nhiên sẽ được gán bằng VRF.

Những Dự Án Nào Đang Phát Triển Blockchain Oracle?

Chainlink là nhà lãnh đạo được công nhận trên thị trường oracle phi tập trung. Hệ sinh thái của nó có hơn 1.300 dự án trong các lĩnh vực DeFi, NFT, và Game-Fi. Chainlink không có network riêng: dự án triển khai các node trên những blockchain và ứng dụng khác nhau mà nó phục vụ. Chainlink oracle hoạt động trên Solana, Ethereum, và các mạng tương thích EVM, bao gồm BNB Chain, Arbitrum, Optimism, Polygon, Avalanche, và Fantom.

Band Protocol, với khoảng 80 tích hợp, cũng là một cái tên đáng chú ý trong số các oracle. Khác với Chainlink, dự án này chạy trên blockchain riêng BandChain, được tạo bằng Cosmos SDK. Band cũng phát triển các công cụ cho nhà phát triển WebAssembly, cho phép bạn tạo oracle. BandChain được quản lý bởi một mạng lưới validator. Nó hoạt động với các ứng dụng trên mạng Celo, Oasis, và Cronos. Đồng coin gốc của dự án là BAND.

Các nhà cung cấp oracle lớn khác bao gồm:

• Berry Data là một hệ thống oracle trên mạng BNB Chain. Khi bạn yêu cầu dữ liệu văn phòng, các operator của Berry Data oracle sẽ cạnh tranh để chuyển dữ liệu vào một “data bank” đặc biệt (Berry data bank) có sẵn cho mọi ứng dụng trên BNB Chain. Vào tháng 4 năm 2022, có khoảng 170 tích hợp.
• DIA (Decentralized Information Asset) là một nền tảng thông tin mã nguồn mở tương thích crosschain, cung cấp quyền truy cập vào dữ liệu thị trường đã được xác thực cho các ứng dụng phi tập trung. Dự án có token quản trị DIA.
• Kylin Network là một nền tảng oracle phi tập trung và hạ tầng dữ liệu cho DeFi và Web3 dựa trên framework Polkadot Substrate.

Những Hạn Chế Của Blockchain Oracle

Chức năng chính của oracle trong blockchain là truyền tải thông tin xác thực. Vì vậy, nếu oracle truyền dữ liệu sai, smart contract sẽ không hoạt động đúng. Điều này có thể phụ thuộc, chẳng hạn, vào nguồn mà oracle lấy thông tin. Tuy nhiên, dữ liệu cũng có thể bị làm sai lệch do thao túng của hacker. Oracle blockchain tập trung chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ vấn đề này.

Một nhược điểm khác của oracle là chi phí. Khi gửi dữ liệu bên ngoài vào smart contract, tài nguyên mạng sẽ bị tiêu hao. Ví dụ, trong mạng Ethereum, đó là gas.

Kết Luận

Vì vậy, với sự quan tâm ngày càng tăng đối với công nghệ blockchain và nhu cầu tích hợp nó vào các lĩnh vực hoạt động, nhu cầu về blockchain oracle cũng tăng lên. Oracle trong blockchain đóng vai trò quan trọng như một bên trung gian. Nhiều công ty trên thị trường cung cấp các dịch vụ như vậy: Chainlink, Oraclize, và Augur. Số lượng công ty, cũng như nhu cầu về chuyên gia có trình độ, sẽ chỉ tăng lên.