NFT là gì? Giải thích về Non-fungible Tokens

Chúng ta thấy bằng chứng về sự phổ biến của NFT ngay cả ngoài thế giới crypto khi nghe tin về việc NyanCat được bán hoặc các nghệ sĩ âm nhạc quảng bá tác phẩm của họ và dùng NFT để kiếm tiền từ đó. Mặc dù chắc chắn NFT có ảnh hưởng rất lớn đến con người và văn hóa đại chúng, nhiều người vẫn chưa biết nó là gì và liệu có đáng để chú ý hay không. Hãy cùng xem định nghĩa của NFT, liệu nó có giá trị hay không, và những dự án nào liên quan đến nó. 

NFT là gì?

NFT là một loại token không thể thay thế, hay còn gọi là non-fungible token. Bất kỳ tài sản nào có tính duy nhất do đặc điểm của nó và không thể được thay thế chính thức bằng một tài sản y hệt đều được xem là không thể thay thế. Ngược lại, bất kỳ loại tiền pháp định nào cũng là một ví dụ điển hình của tài sản có thể hoán đổi, có thể thay thế, vì một tờ đô la này tương đương với một tờ đô la khác. Trong thế giới crypto, cũng có các loại coin có thể thay thế như Bitcoin hoặc utility token, có thể đổi cho nhau. Bản thân NFT là một token không thể phân chia, đại diện cho một vật phẩm độc nhất, có thể là kỹ thuật số hoặc tồn tại ngoài đời thực. Nó thường được dùng cho nghệ thuật số, game và vật phẩm sưu tầm. Dù có nhiều khác biệt, NFT vẫn chạy trên mạng blockchain và có hai loại tiêu chuẩn mới được tạo ra riêng cho NFT: ERC-721 và ERC-1155. Có khá nhiều quan điểm về loại token này trong cộng đồng crypto. Có người nói NFT là điều lớn tiếp theo trong thế giới tiền mã hóa, nhưng cũng có người cho rằng quy mô của thị trường NFT và tệp người dùng của nó còn hạn chế, và cơn sốt quanh NFT rồi sẽ sớm lắng xuống. Không thể phủ nhận, năm 2021 đã đánh dấu một đợt bùng nổ của NFT, vậy hãy phân tích vì sao nó lại đang thịnh hành và lý do khiến nhiều người cho rằng nó sẽ sớm vượt mặt DeFi.

Tại sao NFTs lại quan trọng?

Về bản chất, NFT là một chứng nhận kỹ thuật số đại diện cho một đối tượng độc nhất. Token này đã chứa toàn bộ thông tin về đối tượng đó, cũng như quyền sở hữu độc quyền đối với nó. Khi chúng ta sở hữu, mua, bán hoặc trao đổi một token, thực chất là chúng ta đang thực hiện tất cả các thao tác đó với chính sản phẩm. Vì các token được lưu trữ trên blockchain mở và phân tán, thông tin về sản phẩm này, chủ sở hữu của nó và lịch sử giao dịch với sản phẩm đó sẽ luôn có sẵn và đáng tin cậy. Chúng ta luôn có thể biết ai đã tạo ra sản phẩm gì và hiện tại nó thuộc về ai. Công nghệ NFT về mặt tiềm năng cho phép bạn token hóa, tức là đưa bất kỳ sản phẩm nào lên blockchain. Người dùng có thể gắn NFT vào bất kỳ sản phẩm kỹ thuật số nào như hình ảnh, video, âm thanh hoặc GIF. Token cũng có thể được dùng để chứng minh quyền sở hữu của một vật phẩm như đất ảo và xác thực tính nguyên bản của tài sản crypto. NFT cho phép bạn số hóa việc tương tác với bất kỳ hàng hóa ảo và vật lý nào như nghệ thuật số, vũ khí, skin hoặc nhân vật. Có rất nhiều marketplace NFT, chẳng hạn như SuperRare, Nifty Gateway và Rarible, nơi người dùng giao dịch các vật phẩm sưu tầm.

Tại sao NFT lại có giá trị?

Token hóa bổ sung nhiều thuộc tính hữu ích cho bất kỳ sản phẩm kỹ thuật số nào, từ đó làm tăng giá trị của sản phẩm đó. Thứ nhất, nó thể hiện quyền sở hữu và tính bất khả xâm phạm. Khi tài sản số của bạn được phi tập trung, nó không phụ thuộc vào hệ thống mà nó đang nằm trong đó. Điều này đặc biệt đúng với các vật phẩm trong game. Bạn mua chúng, nhưng bạn chỉ thực sự sở hữu chúng khi công ty phát triển cho phép. Với NFT, bạn có chứng nhận quyền sở hữu của một sản phẩm nhất định. Trong quá trình giao dịch, tất cả các máy tính kết nối với mạng tiền mã hóa sẽ ghi dữ liệu về giao dịch đó vào chuỗi chung. Những bản ghi công khai như vậy là bằng chứng về tính xác thực, và chúng không thể bị thay đổi hay xóa bỏ. Token cũng có tính độc nhất và khan hiếm, điều này làm tăng giá trị của sản phẩm. Trên các nền tảng dựa trên NFT, nhà sưu tầm có thể xây dựng mạng lưới, còn nhà sáng tạo nội dung có thể tự do thể hiện bản thân và tìm kiếm khán giả, thị trường mới. Họ có thể yên tâm rằng tác phẩm của mình sẽ không bị phân phối trái phép khi chưa có sự đồng ý. Token cũng có tính thanh khoản. Người dùng có thể kiểm tra tính nguyên bản của một tác phẩm số, khiến việc bán nó dễ dàng hơn. Một ưu điểm khác của token là khả năng tương tác liên nền tảng. Một vật phẩm nhất định có thể được dùng trên nhiều nền tảng khác nhau, miễn là nhà phát triển cho phép người dùng làm như vậy. Token cũng có thể lập trình được, nghĩa là các vật phẩm có thể mang những đặc tính phức tạp bên trong. 

NFT và nghệ thuật số

Lịch sử của NFT chủ yếu bắt đầu từ nghệ thuật số. Trên Internet, về mặt kỹ thuật thì bất kỳ ai cũng có thể lưu một bản sao tác phẩm của bạn, và NFT giải quyết “vấn đề nhấp chuột phải” liên quan đến nghệ thuật. Nhờ khả năng lập trình của NFT, nghệ sĩ có toàn quyền kiểm soát điều gì sẽ xảy ra với tác phẩm của họ. Ví dụ, bằng cách tự động hóa tiền bản quyền, nghệ sĩ có thể nhận một phần trăm từ mỗi lần tác phẩm được bán lại. Khoản hoa hồng này được ghi trong smart contract và tự động chuyển vào ví crypto của nghệ sĩ. Điều này bảo đảm họ được ghi nhận cho tác phẩm và không phụ thuộc vào người đang bán lại tác phẩm. 

Những nghệ sĩ NFT và dự án nghệ thuật hàng đầu

Hiện tại, những nghệ sĩ nổi tiếng và dễ nhận biết nhất trên mạng NFT gồm: Beeple, Coldie, MBSJQ, Muratpak, Hackatao và Fewocius. Nhiều người trong số họ hoạt động trên các nền tảng xuất bản và khám phá nghệ thuật số như SuperRare, Nifty Gateway, Rarible, OpenSea. Một số nghệ sĩ như JOY và Josie đã sử dụng smart contract để tạo ra các thương hiệu thực sự. Cent, một mạng xã hội với hệ thống vi thanh toán độc đáo, đã trở thành một cộng đồng khá phổ biến nơi mọi người có thể chia sẻ và thảo luận về các sáng tạo crypto. SuperRare là một trong những nền tảng đầu tiên được dùng cho các phiên bản hiếm của tác phẩm số. Nền tảng này có kiểm duyệt trước nghiêm ngặt, đồng thời chất lượng tác phẩm và giá cũng rất cao. Nifty Gateway là một nền tảng phổ biến cho crypto art, nơi có các đợt phát hành hàng loạt khi một tác phẩm được bán thành nhiều bản. Những giao dịch lớn nhất về doanh thu được tổ chức trên nền tảng này. Chẳng hạn, Beeple đã bán được lượng tác phẩm trị giá 3,5 triệu USD trên Nifty Gateway chỉ trong một cuối tuần. OpenSea là marketplace lớn nhất cho NFT nói chung và crypto art nói riêng. Phần lớn các giao dịch bán lại đều diễn ra trên OpenSea. Rarible là nền tảng dân chủ nhất. Bất kỳ ai cũng có thể token hóa tác phẩm của mình. Nói chung, Rarible không chỉ dành cho crypto art mà còn là marketplace cho mọi loại NFT.

Các dự án NFT phổ biến khác

CryptoKitties

Nhiều người cho rằng sự phổ biến của NFT đến từ CryptoKitties, một trò chơi sưu tầm trên blockchain do studio Axiom Zen của Canada-Mỹ tạo ra. Nó đã xây dựng một cây cầu nối giữa blockchain và giải trí. Người dùng có thể nuôi một chú mèo con ảo và lai nó với một chú khác để tạo ra một thú cưng mới với đặc điểm độc nhất rồi bán nó đi. 

Mặc dù ý tưởng đơn giản, nền tảng này lại sở hữu công nghệ phức tạp. Thông tin về các con vật được lưu trong mạng Ethereum, và luật chơi được quy định trong một smart contract. Vì có thể lập trình, các vật phẩm trong game có những đặc tính khác nhau. Mỗi crypto cat có một tổ hợp thuộc tính khác nhau, như tuổi, giống hoặc màu sắc. Sau khi lai hai chú mèo con độc nhất, sẽ có một chú mèo mới với DNA 256-bit độc nhất, được hình thành từ sự pha trộn DNA của bố mẹ và từ các đột biến ngẫu nhiên. DNA của một chú mèo mới quyết định ngoại hình của nó theo các quy tắc do nhà phát triển thiết lập. Trò chơi cũng có yếu tố thương mại. Bạn có thể rao bán mèo con, đề nghị cho chúng phối giống với mức giá mong muốn, nhận tiền bằng cách chuyển mèo con, hoặc mua một con. Thú cưng ảo này chỉ có thể được mua bằng Ether. Hiện nay, 11% tổng số giao dịch trong mạng Ethereum là để mua những thú cưng này.

СryptoPunks

CryptoPunks, một dự án token NFT khác, đã ra mắt còn sớm hơn cả CryptoKitties. Các token đại diện cho đầu của những punk được tạo bằng pixel art. Mỗi punk có các thuộc tính khác nhau, chẳng hạn như màu nền, phụ kiện hoặc diện mạo đặc biệt như người ngoài hành tinh hoặc zombie. Hiện có 10.000 cryptopunk đang lưu hành, tất cả đều có đặc điểm độc nhất. Lúc mới ra mắt, CryptoPunks không phải là các token riêng biệt, mà là một nền tảng giao dịch có thể dùng với các ví như Metamask. Điều này chắc chắn đã đơn giản hóa tương tác và hạ thấp ngưỡng tham gia NFT. Hơn nữa, các token này tương thích với ví và nền tảng trên Ethereum, mặc dù chúng dựa trên chuẩn ERC20 thông thường, chứ không phải chuẩn hiện đại hơn ERC721 và ERC1155.

Сrypto Stamps 

Crypto Stamps là một dự án khác liên quan đến NFT. Về cơ bản, đây là những con tem do bưu điện Áo phát hành. Giống như các con tem khác, chúng được dùng để đóng dấu lên bưu phẩm, nhưng đặc điểm chính là chúng được lưu trữ dưới dạng hình ảnh số trên blockchain Ethereum, khiến chúng có thể được bán như các vật phẩm sưu tầm kỹ thuật số. Dự án này đã kết nối thế giới kỹ thuật số với thế giới thực.

Kết luận

NFT được gọi là xu hướng chính trong blockchain vào năm 2021. Có rất nhiều trường hợp ứng dụng cho những token như vậy, và nhiều khả năng sẽ sớm có nhiều nhà phát triển đưa ra những cải tiến mới, hấp dẫn cho công nghệ đầy tiềm năng này. Công nghệ này đặc biệt đã cách mạng hóa nghệ thuật trong game. Blockchain gaming có khá nhiều lợi thế. Đối với người dùng, đây là cơ hội để dễ dàng trao đổi tài sản trong game mà không cần trung gian. Các nhà phát triển có thể sử dụng blockchain để tạo thêm doanh thu từ việc bán vật phẩm và token trong game, đồng thời thu hút người dùng mới. Sự phát triển của thị trường NFT cho phép người sáng tạo nội dung bán tác phẩm nghệ thuật trực tiếp cho khán giả, không cần trung gian. Các vật phẩm sưu tầm kỹ thuật số đang mở ra công nghệ blockchain cho những ngành hoàn toàn mới, vượt ra ngoài các ứng dụng tài chính truyền thống. Khi đại diện cho tài sản vật lý trong thế giới số, các token NFT có thể trở thành một phần quan trọng không chỉ của hệ sinh thái blockchain mà còn của toàn bộ nền kinh tế. NFTs có giá trị đầu tư như một lĩnh vực phổ biến có thể giúp công nghệ blockchain đạt được sự chấp nhận rộng rãi.