Słownik tradera dla początkujących: główne pojęcia

Zebraliśmy kilkadziesiąt podstawowych terminów inwestorów i traderów, które trzeba rozumieć, aby nie pogubić się w złożonej i stale zmieniającej się terminologii kryptowalutowej.

Podstawowe terminy inwestorskie

• Giełda to miejsce, w którym kupujący i sprzedający mogą handlować papierami wartościowymi, towarami, walutami itd., a także organizacja, która zapewnia i reguluje proces handlu. Istnieją giełdy towarowe, walutowe, terminowe oraz giełdy papierów wartościowych. Sprzedają i kupują odpowiednio towary giełdowe (metale szlachetne, surowce energetyczne, przemysłowe surowce itd.), waluty i kryptowaluty, kontrakty terminowe oraz papiery wartościowe.
• Pojęcie giełdy papierów wartościowych jest ściśle powiązane z rynkiem akcji lub rynkiem papierów wartościowych — relacją między inwestorami, emitentami i ich pośrednikami związaną z emisją i obrotem papierami wartościowymi (akcje, obligacje, kontrakty terminowe), które dają ich właścicielom określone prawa (finansowe).
• Papier wartościowy — jeden z rodzajów instrumentu finansowego — to prawa do materialnych lub niematerialnych aktywów o określonej wartości. Jest to rzeczywisty lub wirtualny dokument — umowa między dwiema stronami — w wyniku której jedna z nich otrzymuje aktywa finansowe, a druga zaciąga zobowiązania finansowe.
• Aktywo (aktywo bazowe) — ogólna nazwa towarów handlowanych na giełdzie: papierów wartościowych, surowców itd. Aktywa to także majątek firmy lub osoby prywatnej, materialny i niematerialny (na przykład marka) majątek, który ma wartość pieniężną i może przynosić zysk. Aktywa dzielą się na kapitałowe (nieruchomości i sprzęt), finansowe oraz niematerialne (reputacja biznesowa). Materialne i niematerialne aktywa firmy nazywane są kapitałem.
• Po drugiej stronie bilansu zawsze znajdują się zobowiązania organizacji, czyli jej obowiązki, na przykład długi lub pożyczki.
• Wartość aktywa po odjęciu wszystkich zobowiązań nazywa się kapitałem własnym. Wskaźnik ten jest ważny przy ocenie kondycji finansowej firmy oraz opłacalności inwestowania w nią, na przykład kupna jej akcji.
• Instrument pochodny to kontrakt finansowy, a także zobowiązanie do wykonania określonej czynności względem aktywa bazowego. Wartość instrumentu pochodnego jest powiązana z ceną aktywa bazowego i opiera się na niej, ale niekoniecznie jest z nią równa.
• Istnieją różne rodzaje instrumentów pochodnych, na przykład futures — kontrakty, na mocy których strony zobowiązują się do zawarcia transakcji kupna i sprzedaży określonego aktywa po z góry ustalonej cenie w z góry ustalonym terminie, a także opcje — kontrakty dające prawo (nie obowiązek!) zakupu określonego aktywa po z góry ustalonej cenie w z góry ustalonym czasie.
• Jednym z najważniejszych wskaźników każdego aktywa jest jego płynność, czyli zdolność do szybkiej i bezstratnej wymiany aktywa na gotówkę po cenie rynkowej i odwrotnie.
• Kapitalizacja rynkowa to wskaźnik pozwalający oszacować wartość firmy wyrażoną poprzez wartość wszystkich wyemitowanych przez nią akcji. Aby ją obliczyć, należy pomnożyć cenę rynkową akcji przez łączną liczbę akcji. Kapitalizacja rynkowa pozwala traderom ocenić wielkość i wiarygodność firmy.
• IPO (Initial Public Offering) — pierwsza oferta publiczna papierów wartościowych lub innych aktywów firmy na giełdzie. Każdy może je nabyć i zostać akcjonariuszem firmy, która w rezultacie zmienia status z prywatnej na publiczną. W ten sposób firmy pozyskują finansowanie na swój rozwój.
• Waluty fiducjarne (fiat) — waluty narodowe, na przykład dolar amerykański, euro i juan.
• Indeks rynku akcji (indeks giełdowy, indeks akcyjny) to wskaźnik przedstawiający łączną cenę akcji spółek wchodzących w jego skład, monitoruje zachowanie akcji i pozwala mierzyć ich efektywność. Indeksy mogą śledzić akcje spółek z określonej branży lub o określonej wielkości. Na przykład Dow Jones Industrial Average obliczany jest na podstawie cen akcji 30 największych amerykańskich spółek notowanych na New York Stock Exchange, a FTSE 100 opiera się na 100 największych spółkach z London Stock Exchange. Indeks oblicza się jako średnią arytmetyczną lub średnią ważoną cen wszystkich akcji wchodzących w jego skład. Z reguły wszystkie indeksy mają wartość początkową 1000, która zmienia się w zależności od wzrostu lub spadku wartości akcji.

Ceny

• Bid (cena popytu) - maksymalna kwota, jaką kupujący jest gotów zapłacić za zakup aktywa.
• Jego przeciwieństwem jest ask (cena oferty) - minimalna cena, na którą zgadza się sprzedawca aktywa.
• Cena popytu zawsze będzie niższa od ceny podaży, a różnica między nimi nazywana jest spreadem bid-ask lub po prostu spreadem. Bid i ask pozwalają traderom oszacować obiektywną wartość aktywa w danym momencie.
• Cena docelowa - oczekiwana cena, po której trader jest gotów sprzedać lub kupić aktywo w przyszłości. Pozwala określić strategię wejścia na rynek i zamykania pozycji. Z reguły ustalana jest na podstawie analizy technicznej i fundamentalnej.
• Cena otwarcia - wartość aktywa w momencie otwarcia rynku. W zależności od różnych czynników może być wyższa lub niższa od ceny zamknięcia, czyli ceny ostatnio zarejestrowanej transakcji przy zamknięciu sesji handlowej.
• Różnica między tymi dwiema cenami nazywana jest luką cenową (gap), a ich analiza pozwala traderom budować strategię handlową.
• Wahania ceny aktywa i jej odchylenie od średniej lub zwyczajowej wartości nazywane są zmiennością.

Rynki byka i niedźwiedzia, FUD i HODL

• Rynek byka lub rynek wzrostowy to okres stałego wzrostu wartości aktywa przez długi czas (od kilku miesięcy do kilku lat). Z reguły mówi się, że rynek byka ma miejsce, jeśli ceny aktywów wzrosły o 20% w porównaniu z ostatnim dołkiem i nadal rosną przez ponad sześć miesięcy. W okresie rynku byka możliwy jest częsty krótkoterminowy spadek ceny, który przy wartości 10% od ostatniego maksimum nazywany jest korektą. Spadek cen o 20% od ostatniej maksymalnej wartości oznacza koniec okresu rynku byka.
• Przeciwieństwem rynku byka jest rynek niedźwiedzia, czyli okres stałego spadku wartości aktywa. O jego początku sygnalizuje spadek ceny o 20% lub więcej od ostatniej maksymalnej wartości.
• FUD oznacza fear, uncertainty and doubt — odzwierciedla nastroje rynkowe, zwłaszcza gdy dochodzi do dużej zmiany ceny.
• Ten stan umysłu często wpływa na to, jak i kiedy entuzjaści krypto dokonują transakcji oraz kupują lub trzymają swoje monety. Samo trzymanie nazywane jest zwykle HODL - hold on to dear life.

Słownik kryptowalut

• Kryptowaluta to wirtualne (cyfrowe) pieniądze, których emisja i obrót odbywają się w formie elektronicznej. Nie mają fizycznej postaci i w przeciwieństwie do walut światowych nie są kontrolowane przez państwo. Cała ewidencja kryptowalut i transakcji z ich użyciem prowadzona jest przez zdecentralizowany system płatniczy, który działa offline. Transakcje kryptowalutowe są zwykle nieodwracalne (nie ma możliwości zablokowania ani anulowania transakcji).
• Istnieją różne kryptowaluty, z których najbardziej znana jest Bitcoin (choć warto też wspomnieć o takich monetach jak Ethereum, Monero i Litecoin). BTC pozwala swobodnie dokonywać płatności od użytkownika do użytkownika bez pośredników i prowizji w trybie 24/7, ale jednocześnie ta kryptowaluta jest bardzo zmienna i podatna na wahania cen. Łączna liczba bitcoinów jest ograniczona do 21 milionów monet. Istniejące bitcoiny można kupić na giełdach kryptowalutowych, a nowe są generowane podczas miningu.
• Mining to proces przeprowadzania i weryfikowania transakcji, który pozwala generować nowe monety. W praktyce oznacza to, że górnicy rozwiązują złożone problemy matematyczne, a ich wyniki są sprawdzane przez system, po czym górnik otrzymuje nagrodę w postaci monet (podejście Proof of Work (PoW)). W zależności od rodzaju kryptowaluty proces miningu może być bardzo energo- i pracochłonny oraz wymagać specjalistycznego sprzętu, jak w przypadku Bitcoina.
• Blockchain to baza danych używana do przeprowadzania płatności kryptowalutowych bez pośredników. Każda transakcja jest zapisywana w bloku, sprawdzana przez sieć i powiązana z poprzednim blokiem. Proces jest kontrolowany przez całą sieć blockchain, co pomaga chronić zapisy transakcji przed nieautoryzowanymi zmianami.
• Stablecoin to kryptowaluta, której wartość jest powiązana z innym aktywem: walutą, metalami szlachetnymi lub inną kryptowalutą. Zapewnia to większą stabilność cen. Stablecoin powinien być zabezpieczony rezerwą odpowiedniego aktywa, na przykład rachunkiem walutowym lub metalami szlachetnymi w magazynie.
• Token to kryptowaluta, która umożliwia dostęp do: określonego aktywa (na przykład papierów wartościowych tokenizowanych lub monety oznaczającej posiadanie określonej ilości metali szlachetnych), produktu (tokeny do płatności) lub usługi (tokeny użytkowe). Można je wymieniać na inne kryptowaluty, a także konwertować na fiat, a specjalny inteligentny kontrakt pozwala pożyczać i udzielać tokenów oraz zarabiać na tym odsetki.
• Czasami tokeny można otrzymać bezpłatnie po spełnieniu określonych warunków — na przykład jeśli posiada się inne kryptowaluty. Taka dystrybucja nazywana jest airdropem i często służy zwróceniu uwagi na projekt. Może to być także początek ICO - pierwszej oferty tokenów w celu pozyskania środków na rozwój firmy lub projektu.
• DeFi, skrót od "decentralized finance," to ogólne określenie grupy produktów finansowych opartych na blockchainie. Należy rozumieć, że nie jest to jakaś konkretna technologia, lecz raczej wiele rozwiązań programowych.

Narzędzia i strategie traderów

• Jednym z podstawowych pojęć i narzędzi handlu jest zlecenie (order, bid) tworzone przez inwestora na giełdzie w celu przeprowadzenia określonej operacji na konkretnym aktywie na zadanych warunkach. Istnieją dwa główne rodzaje zleceń: rynkowe i odroczone.
• Zlecenie rynkowe realizowane jest natychmiast po wprowadzeniu na giełdę po najlepszej aktualnej cenie.
• Zlecenie odroczone - tylko po spełnieniu określonych warunków, z reguły po osiągnięciu określonego poziomu ceny. Na przykład zlecenie stop loss ("łosiek") przewiduje automatyczne zamknięcie pozycji (sprzedaż aktywa), gdy jego cena spadnie do określonego poziomu, co pozwala ograniczyć stratę inwestycji, a zlecenie take profit - gdy osiągnie z góry ustalone maksimum.
• Depth of Market - lista zleceń kupna i sprzedaży, a także transakcji i informacji o papierach wartościowych oraz innych instrumentach finansowych. Z reguły u góry wyświetlane są zlecenia sprzedaży, a na dole zlecenia kupna. Inna część szklanki giełdowej zawiera informacje o wartości i wolumenie ostatniej transakcji. Najlepsze z ofert przedstawionych w szklance giełdowej tworzą wartości bid, ask i spread dla aktywa. Warrant jest przydatny dla tradera, ponieważ pozwala określić atrakcyjność aktywa, jego zakup lub sprzedaż.
• Do przewidywania wahań cen traderzy używają dwóch głównych metod: analizy technicznej i fundamentalnej.
• Analiza techniczna przy ocenie instrumentów finansowych i ich możliwości inwestycyjnych opiera się na danych historycznych oraz założeniu powtarzalności cykli rynkowych. Oznacza to, że trader analizuje historię aktywa (szczególną uwagę zwraca na jego cenę i wolumen na rynku), korzystając z metod statystycznych lub wykresów, i poszukuje oraz ujawnia wzorców w zachowaniu cen.
• Analiza fundamentalna, w przeciwieństwie do technicznej, bada i uwzględnia szeroki zakres czynników: sprawozdania finansowe firmy i branży, możliwe perspektywy rozwoju, czynniki polityczne i społeczne itd. Trader buduje swoje prognozy na podstawie badań, a także czynników makro (stan całej gospodarki) i mikroekonomicznych (dochód, zysk, kapitał własny firmy). Analiza techniczna jest najczęściej używana do inwestycji krótkoterminowych, a fundamentalna pozwala wykrywać niedowartościowane lub przewartościowane instrumenty finansowe (na przykład akcje) i zarabiać na ich kupnie/sprzedaży, gdy rynek dogania fundamenty.
• Możliwe jest również określenie stopnia ryzyka i rentowności aktywa — wskaźnika mierzącego zmienność dowolnych papierów wartościowych w porównaniu z innym, referencyjnym aktywem. Oblicza się go poprzez porównanie dynamiki wartości konkretnych akcji z dynamiką całego rynku akcji. Jeśli współczynnik beta jest większy od 1, oznacza to, że poziom ryzyka tego aktywa jest wyższy niż średnia rynkowa, jeśli mniejszy — niższy.
• Pozycja długa to strategia, w której trader kupuje aktywo, aby odsprzedać je w przyszłości po wyższej cenie. Z reguły otwierając taką pozycję, czyli kupując akcje lub inne aktywo, inwestor nie zamierza sprzedawać go w najbliższym czasie i oczekuje, że jego cena wzrośnie.
• Przeciwieństwem pozycji długiej jest pozycja krótka (short) — strategia zarobkowa oparta na przekonaniu o spadku ceny określonego aktywa. Trader sprzedaje papiery wartościowe, których wartość jego zdaniem wkrótce spadnie, a następnie odkupuje je po niższej cenie. Jednocześnie początkowo inwestor otrzymuje papiery wartościowe na kredyt od brokera.
• Dywersyfikacja to podejście polegające na rozdzieleniu kapitału między aktywa o różnym ryzyku, stopie zwrotu itd. w celu minimalizacji ryzyka inwestycyjnego. Oznacza to, że straty na jednym aktywie (na przykład akcjach) mogą zostać zrekompensowane zyskami na innym: złocie lub kryptowalucie.
• Hedging to kolejna strategia mająca na celu ochronę inwestycji przed stratami poprzez równoważenie ryzyka. Najczęściej podczas hedgingu trader otwiera przeciwstawne pozycje na powiązanych gospodarczo rynkach, na przykład kupuje akcje poruszające się w różnych kierunkach (spółki lotnicze i naftowe) albo wykorzystuje kontrakty terminowe i instrumenty pochodne. Zwykle hedging stosuje się do generowania dochodu w krótkim terminie.