Jak uniknąć utraty swoich kryptowalut podczas swapów cross-chain: szczegółowy przewodnik

Jak zapewne wiesz, istnieje wiele rodzajów kryptowalut działających w różnych sieciach i wykorzystujących różne protokoły. Choć bitcoin nadal dominuje na rynku kryptowalut, jego przewaga w ostatnich latach stopniowo maleje wraz z rosnącym zainteresowaniem kryptowalutami DeFi, a wraz z tym rośnie również zapotrzebowanie na interakcję Bitcoina z DeFi.

Rozwój licznych niezależnych ekosystemów blockchain o różnych specyfikach i niszach geograficznych doprowadził do tego, że świat staje się coraz bardziej wieloblockchainowy. Możliwość swobodnego korzystania z zalet każdego z tych blockchainów i ich unikalnych aktywów w ramach jednej aplikacji wywołałaby potężną falę rozwoju nowych cross-chain smart kontraktów — podobnie jak wraz z rozpowszechnieniem DeFi, NFT oraz ekonomii gier on-chain, gdy pojawiły się zdecentralizowane usługi oracle służące do pozyskiwania rzeczywistych danych i bezpiecznych obliczeń poza blockchainem.

Można by porównać wymianę DeFi i Bitcoina do wymiany jednej waluty fiat na inną, ale trafniejsza byłaby analogia, w której jedna grupa ludzi używa kapsli Coca-Coli do rozliczeń, a druga muszli, — tak bardzo różnią się zasady ich działania.

Co oznaczają różne sieci blockchain?

Aby zrozumieć tę różnicę, trzeba odnieść się do pytania, jak działa blockchain. Blockchain to ciągły łańcuch bloków, który zawiera wszystkie zapisy transakcji. 

Łańcuch bloków jest nierozerwalny, ponieważ każdy blok zawiera odnośnik do poprzedniego. W rezultacie niemożliwe jest sfałszowanie rejestru zawierającego dane o właścicielach aktywów w blockchainie.

Dodawanie nowych bloków jest sztucznie ograniczone. Gdyby tego nie robić, bloki byłyby dodawane losowo i nie powstałby wiarygodny sekwencyjny łańcuch. Aby pojawienie się nowego bloku było możliwe, musi on zostać zweryfikowany — to właśnie robią górnicy.

Pierwsza była sieć Bitcoin, od której rozpoczęła się rewolucja kryptowalut. Sieć ERC-20 (Ethereum) była kolejnym naprawdę dużym osiągnięciem w tej dziedzinie, z której wywodzi się technologia DeFi i wykorzystanie smart kontraktów. Następnie pojawiły się inne sieci wykorzystujące różne algorytmy.

Ethereum korzysta z jednego blockchaina, a Bitcoin z innego, i nie są one ze sobą połączone. Nie możesz po prostu wysyłać tokenów między sieciami. Dlatego do wymiany w ramach tej pary wymiany będziesz potrzebować innych narzędzi i metod

Dziś istnieją już dziesiątki, a nawet setki blockchainów pierwszej i drugiej warstwy. Każdy blockchain jest na swój sposób unikalny i ma swoje zalety oraz wady. Jeśli świat kryptowalut, w którym istniał tylko Bitcoin, można porównać do miasta, w którym zbudowano kolej, to dziś w tym mieście jest wiele rodzajów transportu: od rowerów i helikopterów po samochody osobowe, tramwaje i łodzie. 

Każdy z nich ma swoje zalety dla użytkownika. Jednocześnie użytkownik nie jest zobowiązany do korzystania wyłącznie z roweru albo samochodu w ciągu dnia i ma możliwość „przesiadania się” między nimi, kiedy tylko chce. Ale jak?

Tokeny standardu ERC-20

Przed pojawieniem się Ethereum każdy token miał osobny inteligentny kontrakt i w rezultacie pojawiało się wiele problemów z kompatybilnością. Jako rozwiązanie stworzono standardowy protokół ERC-20 (czyli Ethereum Request For Comments). 

Specyfika standardu ERC-20 polega na kilku wymaganiach, które trzeba spełnić, aby token mógł zostać zaakceptowany i by jego sieć mogła współdziałać z innymi tokenami. Aktywa w blockchainie mogą mieć wartość, mogą być otrzymywane i wysyłane, tak jak wszystkie kryptowaluty.

Standard ERC-20 jest technicznie łatwy do wdrożenia. Umożliwia to specjalistom łatwe tworzenie nowych tokenów. Istnieje duża liczba tokenów zgodnych z ERC-20. Na przykład Maker (MKR), Tether(USB), Fantom (FTM), Dai (DAI) i inne.

Ponieważ każdy token ERC-20 może być przechowywany w dowolnym ETH-kompatybilnym portfelu, możemy przełączać się z jednego tokena ERC-20 na inny bez większego ryzyka i trudności.

Podczas transferu aktywów Ethereum na łańcuch niekompatybilny z EVM, taki jak Solana, most łączący obie sieci korzysta z dwóch różnych adresów portfeli i standardów tokenów. Oznacza to, że użytkownicy muszą podłączyć portfel kompatybilny z Ethereum i Solaną, taki jak Meta Mask i Phantom.

Inne standardy tokenów

Istnieją inne techniczne standardy tokenów służące różnym celom: najbardziej znane z nich to BEP-20, OMNI oraz TRC-20, które znajdziesz w sekcji I/O na wielu giełdach kryptowalut.

Jeśli prześlesz token ERC-20 do portfela jednej z tych sieci, stracisz go, ponieważ wysyłając go, podasz podobny adres istniejący w innej sieci, — tak jakbyś przyszedł do znajomego na ulicę o tej samej nazwie, ale w innym mieście.

Na szczęście istnieją serwisy krypto obsługujące wiele blockchainów, takie jak Binance czy Coinbase. Gdy wpłacasz lub wypłacasz dowolne monety z różnych blockchainów, zostaniesz poproszony o wybór typu sieci. Po wpisaniu adresu portfela lub adresu odbiorcy do wypłaty Binance automatycznie wybierze sieć na podstawie wprowadzonego adresu.

Jak wykonywać cross-chain

Są 2 sposoby cross-chain exchange:

Na scentralizowanej giełdzie,

takiej jak wspomniany już Binance, gdzie możesz po prostu wymienić bitcoina na ether, Solanę na Near itd. Tutaj za wymiany odpowiadają duże wewnętrzne pule i algorytmy scentralizowanych giełd. Deweloperzy giełdy kontrolują te procesy, a wszystko to nominalnie dzieje się na portfelach giełdy, a nie w samym blockchainie. 

Platformy świadczące usługi cross-chain nie działają za darmo. Trzeba zapłacić koszt operacji przy wpłacie i wypłacie środków, który czasem bywa dość wysoki.

Ponadto większość scentralizowanych giełd (CEX) wymaga procedur KYC (przedstawienia kopii dokumentów oraz zdjęć/wideo użytkownika), co nie zawsze odpowiada użytkownikom. 

Zdecentralizowane platformy handlowe,

takie jak UniSwap, nie zbierają danych osobowych o swoich użytkownikach ani nie wymagają skomplikowanych procedur rejestracji/logowania. Na zdecentralizowanych platformach używa się specjalnych smart kontraktów, aby osiągnąć wysoki poziom zaufania. Umożliwiają one interakcję między różnymi sieciami i, w przypadku spełnienia warunków kontraktu określonych przez użytkowników, automatyczną wymianę (konwersję) aktywów. Trzeba jednak przygotować się na to, że potrzebnej pary wymiany może nie być na DEX-ie. Przy wyborze giełdy ważne jest uwzględnienie liczby par handlowych. Im jest ich więcej, tym większe możliwości handlu i inwestowania.

Na początek trzeba zdecydować się na wybór giełdy. Następnie należy dokładnie przeanalizować pary handlowe. Warto korzystać z dużych platform z płynnymi parami, aby ograniczyć ryzyko. Istnieją też agregatory takie jak SwapSpace, których celem jest ułatwienie wyboru poprzez zebranie ofert z różnych giełd w jednym miejscu.

Istnieje też wykorzystanie mostów blockchain. Jeśli wyjdziemy poza scentralizowane giełdy i wejdziemy do świata zdecentralizowanych finansów, to w istocie wchodzimy do samego blockchaina. I tylko mosty pozwolą ci wykonać cross, którego nowa wymiana odbywa się w samym blockchainie.

Mosty Cross-Chain

Rozwiązania cross-chain, mosty cross-chain, rozwiązania kompatybilności lub interoperacyjności to technologia umożliwiająca transfer tokenów z jednego blockchaina do drugiego.

Blockchainy, podobnie jak wyspy czy pojedyncze państwa, istnieją w swoich ekosystemach według własnych zasad, a początkowo deweloperzy nie przejmowali się standaryzacją i kompatybilnością sieci. Wraz ze wzrostem liczby projektów w przestrzeni zdecentralizowanej kwestia ta stała się paląca.

Most najczęściej odnosi się do wykorzystania zarządzających smart kontraktów oraz usługi oracle, która monitoruje transakcje i nasłuchuje zdarzeń w zarządzającym smart kontrakcie. Most może być jednokierunkowy, odbierając informacje za pośrednictwem innych kanałów komunikacji. Najważniejsze jest to, że most stanowi kryptograficzną weryfikację autentyczności informacji. Rozwiązania cross-chain mogą transferować aktywa w obrębie tej samej sieci — na przykład z L1 do L2.

Jednak mosty nie przenoszą tokenów w klasycznym sensie, — mosty mają określone pule płynności dla par aktywów. Tokeny są blokowane w jednej sieci i ponownie mintowane w drugiej

Na przykład, aby przenieść tokeny z blockchaina A do blockchaina B, most tymczasowo zamraża aktywa w blockchainie A (środki nadawcy). Następnie wymagane tokeny zostają odblokowane (mintowanie) w blockchainie B (odbiorca uzyskuje dostęp do środków w blockchainie adresata). Jeśli użytkownik zdecyduje się odzyskać swoje środki, wykonywany jest proces odwrotny: tokeny blockchaina B są spalane, a dostęp do tokenów blockchaina A zostaje odblokowany.

Można korzystać z różnych mostów cross-chain. są one zbudowane w oparciu o algorytmy spalania (mint-and-burn) lub z wykorzystaniem procesu zamrażania i ponownego emitowania syntetycznych tokenów. Zakłada się, że gdy token opuszcza swój blockchain, zostaje zamrożony, a jednocześnie na innej platformie zostaje wydana syntetyczna wersja tego tokena. Często (choć nie zawsze) proces ten opiera się na obecności pośredników (oracles) w systemach, którzy przenoszą informacje z jednego blockchaina do drugiego. Protokół spalania, jak sama nazwa wskazuje, nie zamraża, lecz spala tokeny.

Rozwiązania cross-chain mogą być scentralizowane (wymagające pełnego zaufania), federacyjne (federated) oraz trustless. Te cechy mogą różnić się w różnym stopniu — wszystko zależy od poziomu decentralizacji.

Scentralizowane mosty zakładają pełną kontrolę przez dowolną instytucję/zespół/firmę/projekt. Użytkownicy przekazują swoje informacje/środki pod zarządzanie centralnej władzy kontrolującej działanie blockchaina. Nie ma tu decentralizacji, ale takie rozwiązania są łatwe i szybkie we wdrożeniu. Jednocześnie nikt nie gwarantuje bezpieczeństwa środków, dlatego technologia ta nie wyróżnia się bezpieczeństwem.

Most federacyjny działa na podobnej zasadzie jak prywatny blockchain. Węzły muszą spełniać szereg surowych zasad, aby stać się częścią sieci zarządzającej i uzyskać kontrolę nad ruchem tokenów. Specjalistyczne węzły nazywane są keeperami. Takie rozwiązania istnieją na przykład w cross-chain między Ethereum a Wanchain. Kustosze blokują tokeny w Ethereum i emitują tokeny w Wanchain. Jeśli użytkownik chce przenieść tokeny z powrotem, składa żądanie do keeperów, którzy wysyłają część sekretnego klucza. Gdy zostanie wygenerowany pełny klucz, zdejmie on blokadę z tokenów. Mogą istnieć różne warianty mechanizmów głosowania z częściową kontrolą.

Trustless-bridge to w pełni zdecentralizowany system, do którego każdy uczestnik sieci może dołączyć, aby pełnić funkcje agenta lub walidatora. Weryfikuje on poprawność transakcji i otrzymuje za to prowizję. Most Syscoin działa według tego algorytmu. Węzły mogą tu kwestionować pracę innych agentów i zgłaszać naruszenie. Jeśli weryfikacja przebiegnie pomyślnie, to 3 ETH zostaje odebrane sprawcy naruszenia, ale w przeciwnym przypadku 3 ETH traci osoba zgłaszająca naruszenie. Innym wyrazistym przykładem takiego mostu jest Wormhole, który łączy sieć Solana i Ethereum. Umożliwia on konwersję tokenów ERC-20 na natywne tokeny SPL blockchaina Solana.

Przykładami mostów cross-chain mogą być projekty takie jak AnySwap, BTC Relay, POLKADOT, BLOCKNET, AION, WANCHAIN itd.

Zalety mostów Cross-Chain

Mosty mogą przyspieszać transfer aktywów cyfrowych w środowisku trustless. Interoperacyjność może też sprzyjać wysokiej poufności, na przykład dane są zapisywane w sidechainach dostępnych wyłącznie dla stron uczestniczących w danej transakcji.

Mosty mogą również zapewniać większą szybkość i skalowalność dzięki shardingowi (segmentacji). Poszczególne operacje mogą być zapisywane w segmencie sieci, podczas gdy wynik przetwarzania grupy operacji jest zapisywany w głównym rejestrze. Mosty zmniejszają ruch sieciowy, rozdzielając go między mniej obciążone blockchainy, co również przyczynia się do większej skalowalności.

Wady mostów Cross-Chain

Jest to wciąż technologia eksperymentalna, którą trzeba dopracować do masowego użytku. Rozwiązania cross-chain nie stały się jeszcze wystarczająco uniwersalne i na razie działają jako rodzaj protezy, kolejnego dodatku albo warstwy nad blockchainami, co czyni cały system bardziej nieporęcznym.

Nie można wykluczyć błędów i przeszkód w działaniu różnych sieci, ponieważ są to złożone rozproszone rejestry, a nie każdy komputer jest w stanie przetworzyć taką ilość informacji. Innymi słowy, mosty cross-chain są dość zasobochłonne, w tym sensie, że wymagają dużo zasobów ludzkich i czasu.

Pojawiają się też pytania o bezpieczeństwo. Im więcej mostów przejdzie dany aktyw, tym większe staje się ryzyko, oddalając się coraz bardziej od aktywa pierwotnego. Ponieważ za każdym razem, gdy token przechodzi przez most, emitowane są nowe tokeny z nowymi tickerami, powoduje to niedogodności dla użytkowników.

Obecnie konieczne jest znalezienie unikalnego podejścia do każdego przypadku i każdej pary blockchainów, a to wymaga czasu, pieniędzy i poważnego wysiłku ze strony deweloperów.