Lưu trữ tiền điện tử Custodial và Non-Custodial

Để đi vào câu hỏi về các cách lưu trữ crypto theo hình thức custodial và non-custodial, trước hết hãy ôn lại những điểm quan trọng nhất về crypto wallets, vì các khái niệm này gắn bó chặt chẽ với nhau.

Ví tiền điện tử là gì?

Ví tiền điện tử là một công cụ để tương tác với tiền điện tử trên blockchain. Với nó, bạn có thể tạo và quản lý các địa chỉ để lưu trữ và chuyển giao tài sản số. Đây là một ứng dụng có giao diện và nhiều chức năng để quản lý địa chỉ cũng như các loại tiền điện tử được lưu trữ trong đó.

Public key và private key trong ví crypto là gì?

Khi tạo một địa chỉ, ví sẽ tạo ra các key - những định danh mật mã, một dạng "thẻ căn cước" giúp bạn truy cập vào số tiền trong tài khoản của mình (địa chỉ trên blockchain).

Mỗi địa chỉ thường có một cặp key - public và private. Chúng được liên kết với nhau và gắn với một địa chỉ cụ thể.

Địa chỉ trên blockchain là phiên bản "rút gọn" của public key mà bất kỳ người dùng nào khác cũng có thể thấy. Private key được dùng để tạo chữ ký số và kiểm tra giao dịch. Nó chỉ được chủ sở hữu của địa chỉ biết, vì nó cho phép truy cập vào tài sản của họ.

Không cần key để đăng nhập vào kho lưu trữ tiền điện tử - việc này được xử lý bằng tên đăng nhập và mật khẩu được chỉ định khi đăng ký.

Tại sao bạn cần một seed phrase?

Ngày nay, hầu hết các ví đều hỗ trợ thêm một lớp xác thực người dùng khác - sử dụng seed phrase. Đây là một chuỗi duy nhất gồm 12 hoặc 24 từ tiếng Anh, đóng vai trò như mật khẩu để khôi phục quyền truy cập vào một địa chỉ hoặc chuyển nó sang ví khác.

Seed phrase, giống như private key, chỉ dành cho chủ sở hữu của địa chỉ; bạn không nên, trong bất kỳ trường hợp nào, chuyển chúng cho bất kỳ ai. Nếu seed phrase bị mất hoặc bị đánh cắp, bạn có thể mất quyền truy cập vào số tiền.

Người dùng có thể có nhiều hơn một ví crypto không?

Một người dùng có thể có bất kỳ số lượng địa chỉ và ví nào. Thông thường, họ sử dụng cả ví cá nhân và ví tích hợp trong các ứng dụng khác nhau, ví dụ như trên các sàn giao dịch tiền điện tử.

Ví crypto custodial là gì?

Ví custodial là một ứng dụng để lưu trữ và chuyển giao tiền điện tử, điểm nổi bật của nó là đơn vị vận hành (custodian) quản lý các địa chỉ của người dùng hoặc có quyền truy cập vào private key của họ. Ngoài ra, khách hàng của đơn vị lưu ký tài sản phải trải qua quy trình xác minh danh tính (KYC).

Sự khác biệt giữa ví custodial và non-custodial?

Các sàn giao dịch tập trung có sẵn một ví custodial tích hợp. Mặc dù mỗi khách hàng có một tài khoản và số dư riêng, toàn bộ tiền được lưu trữ trong một số ít địa chỉ do sàn crypto exchange quản lý. Điều này giúp đơn giản hóa việc làm việc với các công cụ giao dịch và cho phép bạn tránh phải trả phí cho các giao dịch nội bộ trên nền tảng.

Khách hàng cá nhân hiếm khi gặp ví custodial bên ngoài các ứng dụng chuyên biệt. Tuy nhiên, các giải pháp như vậy thường được các nhà đầu tư tổ chức sử dụng - những công ty hoạt động với số vốn lớn. Họ chuyển tiền điện tử với mức độ bảo mật cao hơn và các dịch vụ khác, chẳng hạn như bảo hiểm. Các custodian nổi tiếng: Xapo, BitGo, Gemini, và Coinbase Custom.

Những hạn chế của ví crypto custodial là gì?

Nhược điểm chính của việc lưu ký là custodian có thể truy cập vào tiền điện tử của khách hàng.

Bộ phận quản trị của sàn giao dịch sở hữu private key và public key của các địa chỉ lưu trữ tài sản crypto của khách hàng. Việc lưu trữ tập trung lượng tiền lớn khiến các nền tảng giao dịch trở thành mục tiêu thường xuyên của các cuộc tấn công hacker. Hậu quả của các vụ hack, từng người dùng riêng lẻ có thể mất tiền của mình.

Ngoài ra, sàn giao dịch là một tổ chức pháp lý, có nghĩa vụ tuân thủ luật pháp và các yêu cầu của cơ quan thực thi pháp luật. Theo yêu cầu của họ, sàn có thể vừa cung cấp dữ liệu khách hàng vừa đóng băng tiền của họ trong ví — ví dụ, trong trường hợp bị trừng phạt hoặc bị tịch thu tài sản theo lệnh của tòa án.

Một điểm khó chịu khác là có thể bạn sẽ không truy cập được vào tài sản của mình trong thời gian bảo trì kỹ thuật, vì custodian có thể tạm ngừng quyền truy cập của người dùng khi cần thiết.

Ví tiền điện tử non-custodial là gì?

Ví tiền điện tử non-custodial cho phép chủ sở hữu của địa chỉ giữ toàn quyền kiểm soát số tiền được lưu trữ, vì nó không chuyển private key cho bất kỳ ai. Một ứng dụng như vậy không thể đóng băng hoặc quản lý tiền của người dùng, nhưng cũng không chịu trách nhiệm về sự an toàn của chúng.

Thông thường đây là một ứng dụng có thể tải xuống PC, thiết bị di động hoặc dưới dạng tiện ích mở rộng trình duyệt. Để tạo một địa chỉ trên blockchain thông qua ứng dụng non-custodial, bạn không cần phải trải qua KYC.

Việc công khai mã nguồn mang lại độ tin cậy bổ sung cho các ví non-custodial phổ biến. Điều này cho phép các chuyên gia độc lập xác nhận rằng ứng dụng an toàn. Ngoài ra, các dự án như vậy thường hỗ trợ cả một cộng đồng lập trình viên.

Ví non-custodial đã ảnh hưởng đến ngành crypto như thế nào?

Nhóm ví này cung cấp cho người dùng quyền truy cập nhanh vào các giao thức tài chính phi tập trung (DeFi), Web 3.0, cũng như các thị trường token không thể thay thế (NFT). Ví dụ, giao thức giao dịch Uniswap không yêu cầu đăng ký hay các quy trình KYC và AML. Thay vào đó, người dùng kết nối với nó thông qua ví trên trình duyệt có hỗ trợ mạng Ethereum.

Ví non-custodial có an toàn không?

Các ví non-custodial phổ biến thì đáng tin cậy, nhưng vẫn có những hạn chế của chúng.

Nếu private key và cụm từ dùng để khôi phục nó bị mất, tiền cũng sẽ bị mất vĩnh viễn. Cần đặc biệt cẩn thận khi lưu trữ dữ liệu trong trí nhớ hoặc trên giấy.

Về mặt bảo mật, giải pháp tốt nhất là ví phần cứng (Ledger, Trezor, hoặc KeepKey), mặc dù chúng không dễ sử dụng, và cũng có thể có lỗ hổng trong mã nguồn hoặc bị thất lạc. Chúng cũng có thể bị đánh cắp. Các ví "cold" được khuyến nghị để lưu trữ khối lượng lớn tiền điện tử.

Làm cách nào để thiết lập ví non-custodial?

Đăng ký và cấu hình một ví tiền điện tử chỉ mất vài phút. Bạn chỉ cần tải ứng dụng về thiết bị di động hoặc cài dưới dạng tiện ích mở rộng cho trình duyệt (ví dụ: Google Chrome). Sau đó nhập mật khẩu và tên. Ứng dụng cũng sẽ tạo một seed phrase cần được lưu ở nơi an toàn. Sau đó, với một vài ngoại lệ, bạn có thể bắt đầu sử dụng ví của mình.

Lưu trữ Custodial so với Non-Custodial

Tiền dùng cho giao dịch hoặc đầu tư (tương tự như staking) có thể được lưu trong ví custodial của một ứng dụng bên thứ ba (ví dụ: trên sàn giao dịch). Tuy nhiên, bạn nên tăng cường bảo mật hồ sơ, chẳng hạn như xác thực hai yếu tố.

Và chúng tôi khuyến nghị giữ các tài sản số không sử dụng trong ví tiền điện tử non-custodial của bạn, nơi chỉ bạn mới có quyền truy cập ở cấp độ private key.

Ví nóng và ví lạnh là gì?

Tất cả các ví được chia thành hai loại: "hot", chỉ tồn tại dưới dạng ứng dụng số, và "cold", dựa trên phương tiện vật lý.

Người dùng mới chỉ cần bắt đầu với ví "hot" hoặc ví phần mềm. Chúng có thể được sử dụng trên hầu như bất kỳ nền tảng và thiết bị nào.

Một trong những ví crypto "hot" phổ biến nhất cho Ethereum và các mạng tương thích EVM là MetaMask. Ngoài ra, ETH và ERC-20 tokens có thể được lưu trữ trong MyEtherWallet. Đối với Bitcoin, Electrum, một kho lưu trữ mật mã đã được kiểm chứng theo thời gian, thường được sử dụng.

Cũng có các ví đa tiền tệ hỗ trợ nhiều blockchain cùng lúc, ví dụ như Exodus, Blockchain.com, hoặc Trust Wallet.

Ví "cold", hay ví phần cứng, là các thiết bị có kích thước như một thẻ nhớ flash, trong đó tài sản crypto được lưu trữ ngoại tuyến. Điều này mang lại sự bảo vệ tối đa trước việc bị hack. Để thực hiện chuyển khoản, ví "cold" phải được đồng bộ với blockchain thông qua một máy tính kết nối Internet.

Làm sao để bảo mật ví crypto của bạn?

Hãy đảm bảo rằng cụm từ bí mật (seed phrase) để khôi phục ví crypto được cất ở nơi an toàn. Đừng nói cho ai biết, hãy viết nó ra giấy hoặc khắc lên một tấm kim loại.

Không nên tạo bản sao kỹ thuật số của dữ liệu nhạy cảm, chẳng hạn như seed phrase hoặc mật khẩu từ bảng điều khiển tiền điện tử. Việc chụp ảnh màn hình điện thoại, gửi bản sao của cụm từ bí mật qua email, hoặc lưu nó trong một ứng dụng trên thiết bị di động có kết nối Internet đều không an toàn. Thông tin có thể bị đánh cắp bằng phần mềm độc hại.

Cảnh giác với phishing. Đây là một hình thức lừa đảo trong đó kẻ gian lấy được tên đăng nhập và mật khẩu của ví bằng cách giả mạo đại diện từ các website của một số dịch vụ crypto phổ biến. Các liên kết phishing rất giống với URL của ứng dụng thật nhưng vẫn khác nó 1 hoặc 2 ký tự. Vì vậy, hãy kiểm tra kỹ địa chỉ của các website (hoặc tốt hơn là lưu chúng trong bookmark) nơi bạn nhập dữ liệu để truy cập tiền của mình.

Cẩn thận với email. Nếu bạn được yêu cầu cung cấp thông tin mật về tiền điện tử, được yêu cầu truy cập vào các website lạ hoặc gửi tài sản, đừng nhấp vào liên kết.

Đừng chỉ lưu tiền điện tử trong một ví. Hãy xác định trước tài sản nào bạn cần cho mục đích gì và chia nhỏ coin. Bạn có thể để các tài sản cần cho giao dịch nhanh trong ví crypto custodial, - còn các tài sản bạn định lưu trữ thì nên giữ trong ví non-custodial.

Nếu bạn quyết định để tài sản trong ví crypto của sàn giao dịch custodial, hãy thiết lập bảo mật tài khoản: bật xác thực hai yếu tố và xác minh bằng số điện thoại hoặc email.