IDO nedir?

IDO nedir?

IDO ya da Initial DEX offering, finansman toplamanın bir yoludur; DeFi’nin başarısını takip eden, nispeten yeni bir fon toplama modelidir. IDO, merkeziyetsiz borsalarda coin’lerin ilk arzı (DEX) anlamına gelir. Bu, ICO’lara ve IEO’lara bir alternatiftir, ancak fon toplama likidite havuzları aracılığıyla gerçekleşir. Yatırımcıların önce projenin coin’lerini satın aldığı ve ardından borsada listelendiği ICO ve IEO’nun aksine, IDO’da coin’lerin ilk satışı ve listelenmesi neredeyse aynı anda gerçekleşir. Bu fon toplama modelleri arasındaki temel fark, IDO’da projelerin kripto borsası tarafından doğrulama sürecinden geçmek zorunda olmamasıdır. IDO’ların nasıl çalıştığını ve avantajlarını, dezavantajlarını ve geleceğe dönük beklentilerini öğrenmek faydalıdır; bunları bu makalede ele alacağız. 

Nasıl çalışır

Fonlar, otomatik piyasa yapıcılar olarak çalışan akıllı sözleşmeler ve likidite havuzları aracılığıyla toplanır. Bunlar, yatırımcıların alıcı veya satıcı beklemeden varlıkları doğrudan havuzdan takas etmesine olanak tanır. Belirli takas fiyatı Bonding Curves adı verilen karmaşık bir fiyatlandırma algoritmasıyla belirlenir. Bu algoritma, havuzdaki varlık oranına dayanır: coin’ler satın alındığında fiyat yükselir, satıldığında ise düşer. Fiyat dengesi yatırımcılar pahasına korunur. Yatırımcılar, likidite sağlayarak varlıklarını havuzda “kilitler” ve bunun karşılığında ücret alırlar. Aynı zamanda, havuzdaki varlık fiyatı merkezi borsalardaki fiyatlardan farklı olabilir.

Resmî olarak, herhangi bir DEX kullanıcısı bir IDO gerçekleştirebilir; bu nedenle platformlar, Launchpad platformlarında yer alan projeleri seçer. Bir IDO başlatırken geliştiricilerin birden fazla adımı izlemesi gerekir:

1. 1. Tokenın kullanım seçenekleri ve kullanıcılar arasında dağıtım sistemi belirlenmelidir. 
2. 2. Ardından token arzı ve IDO için ayrılacak coin sayısı belirlenmelidir.
3. 3. Daha sonra, akıllı sözleşmeyi analiz edecek denetçilere başvurulur. 

Çoğu IDO’ya katılmak için katılımcıların önceden kayıt olması ve sosyal medya veya bir web sitesi üzerinden beyaz listeye alınması gerekir. IDO’larla uğraşırken akılda tutulması gereken önemli platformlar arasında Coinspaid, Coinlist ve Uniswap yer alır. Ethereum ağındaki yüksek ücretler, projelerin IDO gerçekleştirmek için başka blok zincirleri seçmesine yol açtı. Örneğin Binance Smart Chain veya Polkastarter.  Solana platformu da kendi launcher’ını tanıttı. Diğer seçenekler arasında Chainlink ve Thorchain bulunur.

IDO örnekleri

Bilinen ilk IDO’nun, Haziran 2019’da Binance DEX üzerinde Raven geliştiricileri tarafından gerçekleştirildiği söylenir. Şu ana kadarki en kârlı IDO ise Dapper Labs projesinden Flow’dur. O zamandan beri IDO’lara yönelik kamu ilgisi giderek artmaktadır. 

Diğer büyük IDO’lar arasında Compound, bZx Protocol, mStable, SushiSwap, Shift ve ExeedMe yer alır. Bu projelerin coin’leri, token satışı sonrasında on kat değer kazanmıştır.

IDO’nun avantajları ve dezavantajları

+ IDO’nun avantajları arasında anında token likiditesi, işlemlerin hemen başlaması ve daha düşük maliyetle gerçekleştirilmesi yer alır. IDO’lar yeni küçük projeler ve start-up’lar için de uygundur. Merkeziyetsizdir ve yüksek ücretleri yoktur. IDO yalnızca DeFi sektöründeki şirketler tarafından değil, merkezi şirketler tarafından da kullanılabilir. ICO ve IEO’ya kıyasla daha düşük maliyetli olması nedeniyle, bu yeni fon toplama yöntemi küçük kripto projeleri için uygundur. IDO tokenı bir yönetişim tokenı ise, sahiplerine oy kullanma ve temel protokolün gelişim yönünü kontrol etme hakkı verir. Eğer bir DEX borsasındaki yerel token ise, örneğin kullanıcılar platformdaki işlemler için indirim de alabilir.

- Projeler, DEX likidite havuzları tarafından zaten desteklenen token’lar çıkarsalar ve tokenların kripto piyasasında listelenmeyi beklemeksizin yer alması garanti olsa da, bu durum tokenın başarılı olacağı anlamına gelmez. Herhangi bir IDO’ya katılmadan önce projeyi incelemek ve tüm risklere hazırlıklı olmak gerekir; çünkü bazen IDO’lara katılmak ciddi kayıplara yol açabilir. Merkeziyetsiz kripto borsalarının işlem hacimleri aktif olarak büyüyor, ancak hâlâ klasik platformların oldukça gerisinde. Aynı zamanda, DEX kullanımı daha zordur ve bu da onu yalnızca sınırlı sayıda teknolojik açıdan ileri kullanıcı için erişilebilir kılar.

Bir kripto yatırımcısı için IDO’ya katılmak ne anlama gelir: kısa bir özet

Bu sürecin avantaj ve dezavantajlarına çoğunlukla token ihraççısının bakış açısından baktık; peki ya yeni bir projeye girmek isteyen sıradan bir kripto meraklısı? ICO gibi diğer ilk arz türlerine kıyasla IDO ile ilişkili bazı özellikler vardır.

• Daha önce de söylediğimiz gibi, tüm alıcıların genellikle beyaz listeye alınması gerekir. Bu, bir yandan IDO token topluluğuna bir ölçüde zorunlu katılım anlamına gelir. Öte yandan bu kötü bir şey değildir; ayrıca beyaz liste mekanizması, daha az telaş ve daha fazla düzen anlamına geldiğinden daha adil bir varlık dağıtımını kolaylaştırabilir.
• Adil dağıtımdan söz etmişken: IDO’larda genellikle balinalara karşı ek önlemler bulunur; böylece küçük yatırımcıların bile payını, her şey birkaç kişi tarafından hızla kapılmadan önce almasına yardımcı olunur;
• Tokenlar genellikle IDO’dan hemen sonra listelenir; bu da yatırımcıların beklemeden tokenlarıyla işlem yapabileceği anlamına gelir. Kullanıcı isterse, IDO’yu gerçekleştiren aynı platformu kullanabilir veya alışık olduğu diğer platformlara geçebilir — bunu yapmanın bir yolu da bir borsa toplayıcısı olacaktır.

Sonuç

Genel olarak IDO, şeffaflığa ve kullanım kolaylığına odaklanan, kripto para projeleri için finansman çekmenin yeni bir yoludur. Büyük ölçüde DeFi’ye ve onun başarısına bağlıdırlar. ICO ve IEO ile karşılaştırıldığında, IDO projelerinin borsada listelenmek için yüksek meblağlar ödemesi ve farklı ülkelerdeki düzenleyicilerle uzun görüşmeler yapması gerekmez. Bazıları, IDO’nun DeFi alanına girmek ve DeFi piyasa katılımcılarının güvenini kazanmak için en uygun seçenek olduğunu savunur. Bu durum, Compound, bZx Protocol, mStable, SushiSwap, Shift ve ExeedMe gibi mevcut örneklerle de gösterilebilir. Kuşkusuz IDO, kripto ekonomisinin tarihinde yerini almalı ve DeFi sektöründe yeni fırsatların önünü açmalıdır.