DeFi Likidite Havuzları Nedir ve Nasıl Çalışır?

İşlemlerin yalnızca order book modeliyle yapıldığı, satmak isteyen birinin işlemin başarılı olması için aynı fiyattan almaya istekli birini bulmak zorunda olduğu günler geride kaldı. Herhangi bir zamanda alım ve satım yapmaya istekli market maker’ların varlığı, likidite sorununu ortadan kaldırırdı. Hiç işlem ücreti olmayan bir dünyada bu en uygun çözüm olurdu; ancak kripto piyasalarında durum böyle değil, çünkü son yıllarda gas ücretleri istikrarlı biçimde artıyor. DeFi likidite havuzları bu sorunun çözümü haline geldi ve nedeni tam olarak şu.

DeFi Likidite Havuzları Nedir?

Bir havuza farklı token’lardan oluşan tek bir çift koyduğunuzu ve bunları bir akıllı sözleşmede kilitlediğinizi düşünün. Bu tek işlem, bir token’ın fiyatının diğerinin fiyatına bağlı olduğu bir piyasa oluşturur; bu yüzden ilk likidite sağlayıcı (LP), varlıkların başlangıç fiyatını belirler. Bu durum, LP’yi iki token’ın eşit değerde arzını sağlamaya teşvik eder; çünkü token’lardan herhangi birinin mevcut küresel fiyatından sapmaya karar verirse arbitraj fırsatı oluşur ve LP sermaye kaybı yaşayabilir. Sonuç olarak, bir likidite havuzuna daha fazla token eklemeye karar veren sonraki tüm LP’ler, her iki token arasında eşit değer kuralına uymak zorundadır. Bir likidite havuzunda gerçekleşen her token takasının ardından, Automated Market Maker (AMM) olarak bilinen bir algoritma tarafından belirlenen bir fiyat ayarlaması yapılır; bu mekanizma, token’ların çarpımının sabit tutulabilmesini sağlar. Örneğin, biri bir DAI-ETH havuzundan ETH satın alırsa, ETH miktarı azalır ve bu da fiyatı yukarı iter. Aynı zamanda, AMM ETH kaybını telafi etmek için DAI miktarını artırmaya zorlayacağından DAI’nin göreli fiyatı düşer. Küçük bir havuzdaki büyük bir işlem, göreli fiyatları önemli ölçüde etkiler. Bu nedenle, havuz ne kadar büyükse, fiyatlarda büyük dalgalanmalar olmadan o kadar büyük işlem hacmini kaldırabilir. 

Başlıca DeFi likidite havuzlarına örnekler nelerdir?

Uniswap

Uniswap %50 rezervi ERC-20 token’ları olan ve diğer %50 rezervi Maker (MKR) veya Tether (USDT) gibi token’lardan oluşan merkeziyetsiz bir token borsasıdır. ETH’nin herhangi bir ERC-20 standardı token’ıyla alım satımı bu açık kaynaklı platform üzerinden yapılabilir. Ayrıca, desteklenen token çiftlerinden herhangi birini 50/50 oranında yatırarak havuza likidite sağlamanıza da olanak tanır — karşılığında, havuzda gerçekleşen her işlem için alınan %0,3’lük ücretin orantılı kısmını almaya hak kazandıran eşdeğer miktarda Uniswap token’ı alırsınız; bu ücret tüm Uniswap token sahipleri arasında dağıtılır. Uniswap üzerindeki en popüler havuzlar arasında DAI-ETH, ETH-USDT ve WBTC-ETH bulunur.

Balancer 

Başlangıçta bir dijital borsa platformu olan Balancer, şu anda en heyecan verici DeFi likidite havuzlarından birine dönüşmüştür. Bu saklama dışı portföy yöneticisinde kullanıcılar, portföylerindeki kripto paralar temelinde fonlar oluşturur. Bunların, AMM’yi sabit tutmaya yardımcı olan standart 50/50 oranını izlemesi gerekmez; çünkü Balancer, 8’e kadar farklı token içeren havuzları destekler. Ayrıca, bir Balancer havuzuna likidite sağlamak, platformun kendi BAL token’larıyla ve ağ, LP’nin havuza koyduğu likiditeyi işlem yapmak için kullandığında işlem ücretlerinin bir kısmıyla ödüllendirilir. MKR-WETH, BAL-WETH ve WETH-DAI-USDC, Balancer’ın en popüler havuzları arasındadır.

Bancor

Ethereum tabanlı Bancor, onu diğer rakiplerden ayıran bazı ilginç özelliklere sahip bir likidite havuzu platformudur. Uniswap veya Balancer’a benzer AMM mekanizmaları kullanır; ancak genellikle %0,1 ile %0,5 arasında değişen bir işlem ücretine sahiptir. Ayrıca, havuzlama sistemi Ethereum, EOS token’ları, kendi BNT token’ı ve USDB adlı stablecoin’ini destekler. Bancor’daki en popüler havuzlar arasında USDT-BNT ve USDC/BNT bulunur.

DeFi likidite havuzlarının riskleri nelerdir? 

DeFi likidite havuzlarıyla ilişkili en yaygın risklerden biri, geçici kayıp olarak bilinen olgudur. Birisi dijital bir varlığı kendi cüzdanında tuttuğunda, piyasa değeri piyasaların belirlemesine göre artabilir veya azalabilir. Ancak, bir likidite havuzunda tutulan dijital bir varlık, eşleştiği token’a kıyasla değer kazanırsa arbitraj için alan oluşur. Dışarıdan gelenler havuza gelip aynı varlığı daha ucuz fiyattan satın alabilir ve ardından kâr elde etmek için bunu küresel piyasalarda satabilir. Likidite sağlayıcı bu noktada varlıklarını çekmeye karar verirse, zararı kalıcı hale gelir; buna karşılık varlıkları havuzda bırakıp fiyatların yeniden eşleşmesini beklerse, zarar yalnızca geçici olmuş olur ve dolayısıyla impermanent sayılır. Bancor gibi bazı platformların, LP’leri geçici kayıptan korumak için mekanizmalar sunduğunu unutmayın (her durumda değil; bu yüzden küçük yazıları dikkatle okuyun!).

Daha önce karşılaşılan bir diğer risk ise akıllı sözleşmelerin başarısız olmasıdır. Bu genellikle platformlar denetlenmediğinde veya kodlama güvenlikleri veri saldırılarına dayanacak kadar güçlü olmadığında gerçekleşir. 

DeFi likidite havuzlarının avantajları nelerdir?

Likidite sağlayıcısı olmak, Uniswap gibi platformların büyümesine yol açan kârlı bir faaliyet olduğunu kanıtlamıştır. Hızla büyüyen bir topluluk için likidite sorununu hafifletmek yalnızca ağı güçlendirmek ve işlemleri kolaylaştırmakla kalmaz, aynı zamanda likidite sağlayıcılarının kendi havuzlarında gerçekleşen her işlemden işlem ücreti kazanmasına da olanak tanır. Sonuç olarak, likidite havuzlarını kullanan işlem platformları genellikle daha büyük borsaların veya SwapSpace gibi agregatörlerin aksine nispeten az sayıda token konusunda uzmanlaşsa da, etraflarında gelişen bir ekosistem oluşturabilirler.

Ayrıca, platform token’ları şeklindeki ödüller, likidite sağlayıcıları için standart bir teşviktir; çünkü platformlar token havuzlarının her şeyden önce boyutunu korumasını ve artırmasını ister. Bu token’ların piyasa değeri, proje başarıyla ilerledikçe genellikle artar; son bir ayda Uniswap ve SushiSwap token’larında olduğu gibi.

DeFi likidite havuzlarına nasıl katılabilirim?

Her platform, havuzlarına erişmek için kendi prosedürünü belirler; ancak çoğu durumda, yeni hesabınıza istenen platformda standart bir Ethereum cüzdanı bağlanması gerekir ve ilgili doğrulama süreçlerinden sonra seçtiğiniz havuza token yatırmaya başlayabilirsiniz. Bunu gerçekleştirmek hiçbir zaman zor bir prosedür olmasa da, getirileri, işlem ücretlerini ve borsa kurlarını göz önünde bulundurmak önemlidir.