DEX là gì?

Thế giới tiền điện tử chủ yếu vận hành trên các sàn giao dịch tập trung, nơi quản lý tài khoản và tiền của người dùng, đóng vai trò như các tổ chức trung gian. Nhiều người không sẵn sàng chia sẻ thông tin cá nhân của mình và tin tưởng vào các hệ thống bảo mật của sàn giao dịch. Đó là lúc DEX tham gia vào cuộc chơi. Hãy tìm hiểu sâu hơn một chút để hiểu nó là gì và nó hoạt động như thế nào.

Sàn giao dịch phi tập trung được giải thích

Hiện tại, tất cả các sàn giao dịch tiền điện tử phổ biến lớn, ví dụ như Coinbase, đều dựa trên một hệ thống tập trung. Điều này có nghĩa là họ thu thập và lưu trữ thông tin về người dùng, và bạn phải dựa vào hệ thống bảo mật của họ để giữ an toàn cho dữ liệu cá nhân và tài sản của mình. Để thoát khỏi tổ chức tập trung này, DEX đã được tạo ra. DEX là một loại nền tảng giao dịch đổi mới cho phép mọi người thực hiện giao dịch mà không cần bất kỳ trung gian nào. Họ có thể đặt lệnh và tìm nhau, tự kiểm soát mọi thứ. Để hiểu DEXs rõ hơn, chúng ta sẽ xem xét hai khái niệm: lưu ký và tập trung hóa. Hệ thống lưu ký có nghĩa là nếu bạn mua tiền điện tử, nó chỉ xuất hiện trong tài khoản của bạn, nhưng để thực sự sở hữu nó, bạn cần chuyển nó sang ví bên ngoài của mình, điều này có thể trở thành một nhiệm vụ khó khăn nếu sàn giao dịch gặp vấn đề. Nếu bạn sử dụng hệ thống không lưu ký, toàn bộ tài sản của bạn sẽ được chuyển vào ví và bạn có thể giao dịch trực tiếp từ đó. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể mất tài sản nếu có vấn đề với hợp đồng. Còn về tập trung hóa, nó liên quan đến nơi diễn ra tất cả các giai đoạn chính của giao dịch, bắt đầu từ khớp lệnh và kết thúc bằng khâu thực thi. Các sàn giao dịch tập trung có một sổ lệnh đặc biệt ghi lại tất cả lệnh và ghép nối người dùng. Bản thân giao dịch được xử lý bởi phần mềm và máy chủ của sàn. Các sàn giao dịch phi tập trung hoạt động trên một mạng lưới máy tính, chúng có thể vận hành trực tiếp bằng cách sử dụng smart contract, hoặc chúng có thể sử dụng relayer (mạng lớp hai). Bây giờ hãy cùng xem xét ưu và nhược điểm của DEXs.

Lợi ích của các sàn giao dịch phi tập trung

Một trong những ưu điểm chính của sàn giao dịch tiền điện tử phi tập trung là tính ẩn danh. Để tham gia một sàn giao dịch phi tập trung, bạn chỉ cần sử dụng địa chỉ công khai của mình, trong khi các sàn giao dịch tập trung yêu cầu một lượng dữ liệu rất lớn từ người dùng. Một ưu điểm khác là quyền kiểm soát: mỗi người có thể tự kiểm soát tiền của mình và chịu trách nhiệm về bảo mật của chúng. Hơn nữa, nhờ tính phi tập trung, DEXes khó bị hack hơn. Điều này dẫn đến một lợi ích khác – xác suất DEX gặp sự cố kỹ thuật nghiêm trọng thấp hơn. Một số node có thể ngừng hoạt động, nhưng toàn bộ hệ thống vẫn sẽ tiếp tục vận hành.

Có nhược điểm nào không?

Vì DEXes hoạt động trên cả một mạng lưới máy tính, nên việc phát triển và triển khai chúng phức tạp hơn nhiều. Việc tham gia một sàn giao dịch tập trung khá dễ dàng, trong khi tạo một tài khoản DEX đòi hỏi phải kết nối với một ứng dụng phi tập trung (DApp) hoặc trong một số trường hợp là cài đặt một client DEX. Bên cạnh đó, so với các sàn giao dịch tập trung, DEX cung cấp phạm vi công cụ giao dịch đơn giản hơn, thường chỉ bao gồm mua và bán. Hơn nữa, thanh khoản của các sàn như vậy thực sự thấp, vì chỉ khoảng một phần trăm khối lượng giao dịch diễn ra trên DEXes. Tốc độ xử lý và tính công bằng của giao dịch cũng là những vấn đề quan trọng cần đề cập. Hiện tại, ngay cả sàn giao dịch phi tập trung tốt nhất cũng mất rất nhiều thời gian để xử lý hoặc hủy giao dịch, dẫn đến trượt giá. Ngoài ra, DEXes vô tình tạo điều kiện cho front-running, vì vậy bạn không thể chắc chắn rằng không ai đã vượt lên trước bạn để mua coin. Nghịch lý chính của DEXes là thực tế rằng một số sàn vẫn giữ quyền lưu ký đối với coin của người dùng, một số sử dụng sổ lệnh hoặc các mạng relayer tập trung. Trong trường hợp này, liệu họ có thực sự là DEX và mục đích của họ là gì?

Những DEXes lớn

Trong khi phần lớn khối lượng giao dịch được đại diện bởi các hệ thống tập trung, vẫn có một vài DEXes. IDEX và EtherDelta, ví dụ, tuyên bố nằm trong danh sách những DEXes lâu đời nhất. Cả hai hệ thống đều hoạt động trên Ethereum token. Binance DEX hỗ trợ rất nhiều loại coin, cũng như 0x. Ngoài ra còn có Bancor Network, cung cấp cơ chế xác định và tính lại giá tự động. Mỗi DEX đều đối mặt với những vấn đề riêng mà vẫn chưa được giải quyết. Có rất nhiều tranh cãi về việc tạo ra một sàn giao dịch crypto phi tập trung. Một số người cho rằng đó là cách duy nhất để giao dịch công bằng và an toàn, trong khi những người khác tin rằng giải pháp duy nhất là tạo ra một thực thể tập trung duy nhất để quản lý tất cả các giao dịch. Cũng có đề xuất tạo ra mô hình lai giữa sàn giao dịch tập trung và phi tập trung, kết hợp các lợi ích của cả hai. Hiện tại, vẫn chưa rõ ai đúng ai sai nhưng chúng ta sẽ chờ xem điều gì sẽ xảy ra.