Phí Gas Ethereum: Cách Hiểu Chúng

Cũng như khách hàng ngân hàng phải trả hoa hồng cho việc chuyển tiền, người dùng tiền điện tử cũng vậy. Và nếu trong trường hợp của, ví dụ như Bitcoin, số tiền hoa hồng là minh bạch và người dùng có thể kiểm soát được, thì phí gas Ethereum cho việc chuyển tiền lại được tính theo cách phức tạp hơn.

Lý do cho sự khác biệt trong nguyên tắc thu phí này là Bitcoin được tạo ra để thực hiện các giao dịch giữa người dùng. Ethereum không được tạo ra như một hệ thống thanh toán, mà là một công cụ để phát triển các ứng dụng phi tập trung. Chức năng chính của Ethereum là khác — duy trì hoạt động của smart contract, được sử dụng không chỉ bên trong mạng Ethereum mà còn trong hệ sinh thái DeFi.

Blockchain Ethereum có băng thông hạn chế và không được tối ưu cho việc thực hiện các giao dịch tài chính, đó là lý do vì sao bất kỳ cấu trúc phức tạp nào cũng làm quá tải nó. Bất kỳ sự can thiệp lớn nào vào hoạt động của Ethereum đều sẽ làm tăng phí, dù đó là hoạt động của smart contract hay việc mua tài sản. 

Sự gia tăng số lượng người dùng của thị trường DeFi đã làm tăng độ phức tạp của hệ thống Ethereum, dẫn đến việc phí trong mạng tăng lên và trở nên kém dự đoán hơn.

Giao dịch hoạt động như thế nào trên mạng Ethereum?

Khi gửi một giao dịch trên blockchain Ethereum, một khoản phí sẽ được tính dưới dạng "Gas", nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu bạn nhập một số tiền không đủ?

Có ba kịch bản khi làm việc với Gas.

Thứ nhất: gas nhiều hơn mức cần cho việc chuyển. Khi đó, toàn bộ gas chưa dùng sẽ được hoàn trả cho người gửi theo tỷ giá tại thời điểm gửi.

Thứ hai: gas đúng bằng mức cần thiết. Khi đó khoản thanh toán sẽ diễn ra suôn sẻ, không có gì được hoàn lại vào tài khoản.

Thứ ba: gas không đủ. Khi đó giao dịch được coi là chưa xác nhận và bị hủy. Ngay sau khi bị hủy, Blockchain Ethereum sẽ tự quay lui về trạng thái trước khi gửi, và lượng gas đã dùng sẽ không được hoàn lại. Lưu ý rằng blockchain chỉ hủy các thay đổi do một giao dịch chưa xác nhận tạo ra.

Ethereum Gas là gì?

Gas là một đơn vị đo lường khối lượng công việc tính toán do miner thực hiện để tiến hành giao dịch hoặc hỗ trợ smart contract của mạng Ethereum.

Gas cũng được đưa vào để khuyến khích miner: trong trường hợp các mạng blockchain, mức độ an toàn của mạng tỷ lệ thuận trực tiếp với hash rate, tức là số lượng miner.

Hệ thống này cho phép họ nhận được khoản hoa hồng tương xứng với chi phí tài nguyên của mình, vì giao dịch càng phức tạp thì càng cần nhiều gas để hoàn tất.

Thuật ngữ gas có thể mang hai ý nghĩa: gas limit và gas price. 

Gas price

Giá gas có thể được xác định bởi hai chủ thể, tùy thuộc vào đối tượng bạn đang giao dịch cùng. Thứ nhất là chính blockchain Ethereum, nơi đặt chi phí nhiên liệu tùy theo tải của mạng. Tải càng cao thì phí càng cao.

Thứ hai là một smart contract do một thành viên của blockchain mà bạn đang thanh toán tạo ra. Khi tạo một smart contract, ví dụ để huy động vốn cho một ICO hoặc IPO, người tạo hợp đồng sẽ đặt mức phí.

Giá Gas được đo bằng đơn vị nhỏ nhất của mạng Ethereum – Wei. Tuy nhiên, trong hầu hết các ví, thông số này được hiển thị bằng Gwei. Dưới đây là phân chia của ETH:

1 ETH = 1 000 finnely = 1 000 000 szabo = 1 000 000 000 gwei = 1 000 000 000 000 000 000 wei

Ba đơn vị đo lường chính WEI, GWEI, Szabo và Finnely được đặt theo tên những người nổi tiếng có ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển của tiền điện tử.

WEI là phần cực nhỏ của ETH, trên thực tế gần như không được sử dụng. Khu vực sử dụng chính của WEI là viết code. Việc thực thi một dòng code trên blockchain Ethereum có giá 1 WEI; đó có thể là code của smart contract hoặc bất kỳ thao tác nào khác. GWEI được dùng để trả phí. Finney giống như tiền lẻ trong túi, tương đương 0,001 Ether, dùng cho các giao dịch nhỏ. Ether, hay còn gọi là ETH, được dùng cho mọi thứ còn lại.

Gas limit

Số tiền tối thiểu cho giao dịch là 21 nghìn đơn vị.

Khuyến nghị đặt giá trị Gas limit cao hơn để đảm bảo giao dịch được hoàn tất thành công. Nếu số Gas không đủ để giao dịch thành công, giao dịch sẽ được trả về với trạng thái "unsuccessful". Bất kể kết quả là gì, Gas vẫn được trả cho miner, vì họ đã tiêu tốn tài nguyên để xử lý thao tác này.

Thông thường, các nhà phát triển cố định giá trị sẽ bị trừ khi smart contract được thực thi thành công. Vì vậy, nếu bạn cần thực hiện một giao dịch, và bạn đã đặt Gas limit là 500 nghìn Gas, trong khi chỉ cần 30 nghìn Gas để thực hiện giao dịch, thì chỉ 30 nghìn Gas sẽ bị trừ của bạn. Nhưng nếu, ví dụ, cần 500 001 Gas để thực hiện giao dịch, thì chương trình sẽ không cho ra kết quả, và toàn bộ số này sẽ bị tiêu tốn.

Làm thế nào để tránh phí gas ETH cao và tính đúng số Gwei cần trả để thanh toán phí chính xác?

Hãy dùng https://ethgasstation.info — dịch vụ này cung cấp ước tính giá gas Ethereum, đưa ra các mức phí khuyến nghị cho giao dịch để giao dịch được thông qua. 

Cũng có một lựa chọn thay thế từ Etherchain — https://www.etherchain.org/tools/gasPriceOracle

Bạn có thể tìm bộ theo dõi gas Ethereum tại https://ethstats.net

Khi nào phí Gas Ethereum thấp nhất?

Cũng có những quy luật chung mà bạn có thể dựa vào để biết thời điểm nào là tốt nhất cho phí gas eth thấp. Mặc dù Ethereum là một mạng hoạt động trên toàn thế giới 24/7 và 365 ngày mỗi năm, kể từ khi triển khai EIP—1559 vào tháng 8 năm 2021, phí cơ bản nhìn chung cao hơn trong giờ làm việc tại Hoa Kỳ.

Thú vị là, khoảng thời gian buổi sáng từ 0 giờ đến 8 giờ sáng theo giờ miền Đông có phí cơ bản thấp hơn so với giờ làm việc ở Hoa Kỳ (từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều). Ngoài ra, gas cũng rẻ hơn vào cuối tuần.

Chi phí gas cũng bị ảnh hưởng bởi mức độ sử dụng Tether, USDC, và NFT, vốn cũng tăng trong giờ làm việc ở Hoa Kỳ. Dù lý do là gì, tất cả điều này có thể mang lại một cơ hội thú vị cho việc lập kế hoạch giao dịch không phụ thuộc vào thời gian.

Việc ra mắt mạng Ethereum 2.0 mới sẽ giảm phí như thế nào?

Hiện tại Ethereum là một blockchain dựa trên PoW (Proof-of-work) hoặc sức mạnh tính toán của miner. Khi chuyển sang PoS (Proof-of-stake), tải tính toán lên mạng dự kiến sẽ giảm. Ví dụ, trong sidechain PoS của Ethereum, validator sẽ đảm nhận vai trò của miner đào tiền điện tử. Để trở thành validator, bạn sẽ cần khóa 32 ETH trong tài khoản.

Hệ thống Ethereum 2.0 sẽ tăng băng thông mạng và cho phép xử lý nhiều giao dịch hơn mỗi giây. Điểm này còn gây tranh cãi: nếu số lượng và tốc độ giao dịch tăng lên, thì chi phí Gas cũng có thể tăng theo. Dù sao, để biết chắc chắn, bạn nên chờ quá trình chuyển đổi của Ether từ PoW sang PoS.