Euro kỹ thuật số: Tổng quan, Lịch sử và Kế hoạch

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) có thể bắt đầu phát triển và thử nghiệm đồng euro kỹ thuật số vào năm 2023, thành viên Ban điều hành ECB Fabio Panetta cho biết khi phát biểu tại National College of Ireland. Ông cũng nói rằng quá trình này có thể mất tới ba năm.

Panetta lưu ý rằng việc ra mắt đồng euro kỹ thuật số nhằm tăng cường chủ quyền tiền tệ của Liên minh châu Âu và bảo đảm một nền tảng tiền tệ đáng tin cậy, ổn định cho việc hình thành các dịch vụ thanh toán và tài chính mới trong kỷ nguyên số hóa toàn diện.

Tiền mã hóa đang tự tin đi vào cuộc sống của chúng ta. Những từ như Bitcoin, Ethereum, Tether và "crypto exchanges" không còn là thứ kiến thức bí mật dành cho một số ít người nữa, mà trở thành điều quen thuộc với những ai muốn học cách quản lý tài chính của mình một cách thành thạo.

Chưa lâu kể từ khi crypto ra đời — và các ngân hàng trung ương ở nhiều quốc gia đã bắt đầu tuyên bố mong muốn tạo ra tiền tệ kỹ thuật số của riêng họ. Đồng nhân dân tệ kỹ thuật số đã tồn tại, đồng đô la đã có vài phiên bản tương tự cùng lúc, chẳng hạn như Tether — một stablecoin được neo theo tỷ giá đổi của đô la, và công việc đối với đồng euro kỹ thuật số đang được triển khai, có thể sớm cho ra kết quả. Vậy, rốt cuộc đồng euro này là gì?

Câu trả lời cho thế giới số

Ngày càng nhiều người thanh toán dưới dạng kỹ thuật số, chứ không dùng tiền mặt. Tiền mặt không thể sử dụng trong thương mại điện tử, và nhiều cửa hàng vật lý cũng ưu tiên thanh toán không tiền mặt.

Câu trả lời cho xu hướng ngày càng ưa chuộng thanh toán kỹ thuật số của người dân và doanh nghiệp chính là đồng euro kỹ thuật số.

• Tại Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), theo Evelyn Witlox, người đứng đầu chương trình euro kỹ thuật số, các nhà phát triển nhìn thấy ba lựa chọn chính để sử dụng một đồng tiền kỹ thuật số chung của châu Âu:
• Thanh toán ngang hàng (peer-to-peer) cho phép mọi người chuyển tiền cá nhân cho nhau.
• Thanh toán giữa người mua và người bán trong các cửa hàng thực tế và cửa hàng ảo.
• Thanh toán vì lợi ích của nhà nước hoặc giữa các tổ chức nhà nước.

Nói đơn giản, tiền kỹ thuật số có thể đóng vai trò là "người tiền nhiệm" tương tự của nó.

Đừng quên rằng ban đầu đồng euro cũng khá "ảo", vì nó được giới thiệu vào ngày 1 tháng 1 năm 1999 và được sử dụng cho các giao dịch không dùng tiền mặt. Tiền giấy và tiền xu euro chỉ được phát hành vào tháng 1 năm 2002, tức là hơn 20 năm trước.

Tuy nhiên, EU khá hoài nghi về blockchain và không hiểu công nghệ này có thể được sử dụng ở cấp nhà nước như thế nào. Nhưng xu hướng toàn cầu xoay quanh tài sản số đang buộc Ngân hàng Trung ương châu Âu phải theo kịp làn sóng số hóa đang tăng tốc.

Tuy nhiên, quyết định cuối cùng về việc đưa đồng euro kỹ thuật số đến với đại chúng vẫn chưa được đưa ra. Hiện vẫn có các cuộc thử nghiệm, và kết quả sẽ quyết định số phận của đồng tiền mã hóa châu Âu.

Amazon và đồng euro kỹ thuật số

Ngân hàng Trung ương châu Âu có ý định hợp tác với năm tập đoàn để thử nghiệm đồng tiền kỹ thuật số chung (CBT) trong Liên minh châu Âu.

Gã khổng lồ công nghệ Amazon sẽ làm việc về hệ thống thanh toán đồng euro kỹ thuật số cho thương mại điện tử.

CaixaBank và Worldline sẽ chịu trách nhiệm tạo mẫu các khoản thanh toán P2P (tức là chuyển tiền cá nhân cho nhau), còn EPI và Nexi sẽ làm việc về thanh toán bán lẻ tại các điểm bán hàng hóa và dịch vụ.

Các công ty này đã được lựa chọn từ 54 ứng viên trong danh sách, những đơn vị cũng quan tâm đến việc phát triển đồng euro kỹ thuật số.

Kết quả của quá trình thử nghiệm, hiện đang được tiến hành, sẽ được công bố vào năm 2023.

Nhưng Ủy ban châu Âu nghiêng về quan điểm rằng đồng tiền kỹ thuật số của họ sẽ chỉ vận hành đầy đủ không sớm hơn năm 2026. Và ngay cả khi đó, chỉ khi các thử nghiệm chứng minh rằng blockchain an toàn và có đủ thông lượng.

MiCA là gì và nó đóng vai trò gì trong câu chuyện này?

Markets in Crypto-Assets hay viết tắt MiCA là một dự luật của châu Âu nhằm điều chỉnh ngành công nghiệp crypto. Nó đã xuất hiện từ năm 2020. Mất hai năm để hoàn thiện nó.

MiCA sẽ bảo vệ người tiêu dùng khỏi một số rủi ro liên quan đến đầu tư vào tài sản crypto và giúp họ tránh các mô hình gian lận.

Ví dụ, đợt mất giá gần đây của stablecoin UST cho thấy những rủi ro mà người nắm giữ stablecoin phải gánh chịu do thiếu quy định.

Điều này sẽ mang lại sự rõ ràng hơn cho Liên minh châu Âu, vì một số quốc gia thành viên đã có luật quốc gia về tài sản crypto, nhưng cho đến nay vẫn chưa có khuôn khổ pháp lý cụ thể ở cấp EU.

Không đi sâu vào chi tiết, tài liệu này nhằm trở thành cách sử dụng chính thức chủ đạo của tiền mã hóa.

Điểm bất lợi là, với sự hỗ trợ của MiCA, các cơ quan EU muốn buộc tất cả crypto exchanges phải cung cấp dữ liệu cá nhân của khách hàng, bao gồm cả thông tin giao dịch, điều này về nguyên tắc xóa bỏ ý nghĩa ban đầu của crypto — tính ẩn danh và phi điều tiết.

Ngay từ ngày 1 tháng 9, các thành viên của Hiệp hội Blockchain Đức đã thảo luận về việc đưa ra các quy tắc đối với thị trường tiền mã hóa (MiCA) — văn bản cuối cùng của quy định đã được công bố vào tháng 10 năm 2023.

Các nhà lập pháp EU đồng ý với tất cả các điều khoản của tài liệu. Thỏa thuận đã đạt được vào tháng 6 năm ngoái. Nhân tiện, MiCA sẽ cho phép châu Âu trở thành khu vực đầu tiên trên thế giới nơi các quy tắc rõ ràng sẽ được thiết lập đối với tài sản số.

Người đứng đầu sàn giao dịch tiền mã hóa Binance Changpeng Zhao cho rằng MiCA sẽ được áp dụng trên toàn thế giới như một chuẩn mực chính sách quản lý đối với tiền mã hóa. Tuy nhiên, theo Zhao, sự phát triển như vậy có thể dẫn đến việc cấm stablecoins trong EU.

Quy định và phát hành đồng euro kỹ thuật số

Người dân bình thường sẽ không nhận thấy sự khác biệt, vì với họ đó sẽ chỉ là những con số trên thẻ hoặc trong một ví điện tử. Theo kế hoạch, đồng euro kỹ thuật số có thể được quy đổi sang euro tiền mặt hoặc không tiền mặt theo tỷ lệ 1:1.

Nhưng các ngân hàng sẽ phải kết nối với hệ thống của Ngân hàng Trung ương châu Âu, cơ quan này rất có thể sẽ bắt đầu phát hành tiền kỹ thuật số. Cung tiền sẽ dễ kiểm soát hơn, vì bạn sẽ không thể giấu đồng euro kỹ thuật số dưới nệm, và việc chuyển sang các tài sản số hoặc tiền pháp định khác có thể bị hạn chế hoặc cấm dễ dàng.

Ngoài ra, nếu Bitcoin giả định có thể được đào, thì ECB sẽ nắm độc quyền trong vấn đề này.

Nếu đồng euro kỹ thuật số được triển khai, lượng phát hành của nó sẽ bị giới hạn ở mức 1,5 nghìn tỷ euro. Điều này đã được Fabio Panetta, một thành viên ban điều hành của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), cho biết.

Theo ông, các cơ quan EU lo ngại rằng người tiêu dùng có thể chuyển toàn bộ tiền của họ sang định dạng kỹ thuật số, thực chất là chuyển chúng sang Ngân hàng Trung ương. Điều này sẽ làm các ngân hàng thương mại mất đi nguồn vốn cần thiết cho việc cho vay đối với cá nhân và doanh nghiệp.

Việc phát hành giới hạn đồng euro kỹ thuật số sẽ giúp tránh các hậu quả tiêu cực đối với hệ thống tài chính và chính sách tiền tệ của EU.

Hệ thống euro kỹ thuật số sẽ tương tác với hệ thống ngân hàng tư nhân, nghĩa là người dân có thể chuyển tiền từ tài khoản tại các ngân hàng thương mại sang tài khoản euro kỹ thuật số của họ và ngược lại.

Đồng thời, hệ thống "tiền kỹ thuật số" sẽ giúp chính phủ không phải cứu trợ ngân hàng khi phá sản, bởi vì tiền được lưu trữ tại ngân hàng trung ương sẽ không có rủi ro.

Cho đến nay, EU nói rằng tài sản số của họ nên là một phần bổ sung chứ không phải thay thế tiền tệ vật lý, nhưng mọi thứ có thể thay đổi. Vì vậy, động lực chính là kiểm soát. Và không chỉ là kiểm soát, mà là kiểm soát toàn diện thu nhập và chi tiêu của công dân.

Với đồng euro kỹ thuật số, việc rửa tiền sẽ trở nên đơn giản là bất khả thi, bởi mọi giao dịch đều được ghi lại, gắn với một cá nhân cụ thể và công khai.

Nhưng việc phát hành tiền kỹ thuật số sẽ ảnh hưởng đến chi phí của đồng euro. ECB không công bố thông tin về chi phí của các tờ tiền giấy của mình, nhưng theo báo cáo của cơ quan truyền thông của nhà quản lý vào năm 2015, chi phí phát hành tiền giấy euro dao động từ 6 đến 10 xu euro.