Tổng quan về phiên tòa của CZ: mọi chuyện đã diễn ra như thế nào

Changpeng “CZ” Zhao, nhà sáng lập Binance, là minh chứng cho bản chất tinh tế và nhiều tầng nấc của ngành tiền mã hóa. Từng được ca ngợi như một nhà tiên phong, CZ giờ đây đang đối mặt với các thách thức pháp lý đã làm dấy lên nghi ngờ về danh tiếng của ông. Trước các cáo buộc về vi phạm quy định và sai phạm tài chính, những rắc rối pháp lý của CZ làm nổi bật các vấn đề cốt lõi về quản trị, đạo đức và tuân thủ quy định vốn là trọng tâm của lĩnh vực tiền mã hóa.

Tổng quan về các sự kiện dẫn đến phiên tòa của CZ và các cáo buộc

Năm 2023, U.S. cáo buộc Binance, CZ và các lãnh đạo khác đã cố ý vận hành như một doanh nghiệp dịch vụ tiền tệ không có giấy phép (MSB) từ tháng 8/2017 đến tháng 10/2022. Theo cáo buộc, Binance đã không đăng ký với Mạng lưới Thực thi Tội phạm Tài chính thuộc Bộ Tài chính Mỹ (FinCEN) để tránh bị giám sát của cơ quan quản lý và thu hút thêm người dùng.

Phía Mỹ cáo buộc rằng Binance đã tạo điều kiện cho các giao dịch crypto trị giá hàng tỷ đô la mà không thực hiện đúng các kiểm tra “know your customer” (KYC). Sàn này đã xử lý các giao dịch liên quan đến hoạt động bất hợp pháp, bao gồm giao dịch với các quốc gia bị trừng phạt và các tổ chức khủng bố. Sàn đã không báo cáo các giao dịch đáng ngờ liên quan đến các nhóm khủng bố như Hamas, ISIS và al-Qaeda.

Sau khi nhận tội vào tháng 11/2023, theo hồ sơ tòa án, Changpeng Zhao (CZ) đã được cho tại ngoại bằng cách nộp 15 triệu đô la được giữ trong một tài khoản tín thác bởi Davis Wright Tremaine và cung cấp hai người bảo lãnh, cam kết lần lượt 250.000 đô la và 100.000 đô la. Phiên điều trần tuyên án được ấn định vào ngày 23/2/2024, lúc 9 giờ sáng theo giờ Thái Bình Dương. Các điều kiện tại ngoại của CZ cấm ông vi phạm pháp luật, tác động đến nhân chứng hoặc nạn nhân, hoặc sử dụng các chất bị kiểm soát không được kê đơn.

Những thời điểm then chốt và các tranh cãi

Trong lúc chờ phán quyết cuối cùng của tòa, ông Zhao đã chuyển sự chú ý sang các dự định tương lai sau khi thông báo về cáo buộc chống lại mình. Trong phiên điều trần nhận tội vào tháng 11, diễn ra tại tòa án liên bang ở Seattle, ông bày tỏ sự quan tâm đến việc đầu tư vào các lĩnh vực như tiền mã hóa, công nghệ sinh học và AI. Ngoài ra, ông cũng ám chỉ khả năng sẽ cố vấn cho các doanh nhân trẻ.

Các công tố viên tiết lộ rằng ông Zhao đã đi lại rất nhiều khắp nước Mỹ, ghé thăm các thành phố như New York, Los Angeles, Telluride và Moab. Bất chấp những rắc rối pháp lý, ông Zhao vẫn dành thời gian cho các hoạt động giải trí như trượt tuyết và trượt ván trên tuyết, đặc biệt tại những nơi như Telluride và Moab.

Trong quá trình xét xử tuyên án, Thẩm phán Richard Jones đã chỉ trích ông Zhao vì đặt ưu tiên vào sự tăng trưởng và lợi nhuận của Binance hơn là tuân thủ luật pháp và quy định của Mỹ. Các công tố viên đã đề nghị mức án ba năm tù, gấp đôi mức hướng dẫn tuyên án 18 tháng, với lý do quy mô và hệ quả rất lớn từ hành vi sai trái của ông Zhao. Họ nhấn mạnh việc Binance tạo điều kiện cho các vi phạm trừng phạt và không tuân thủ luật Mỹ, khiến hàng tỷ đô la bị chuyển vào dark web.

Bản ghi nhớ nhấn mạnh rằng dưới sự lãnh đạo của Zhao, Binance đã áp dụng cách tiếp cận kiểu “Wild West”, đặc trưng bởi các biện pháp kiểm soát nội bộ thiếu hiệu quả. Sàn đã không báo cáo hơn 100.000 giao dịch đáng ngờ, bao gồm các giao dịch với những nhóm khủng bố được chỉ định như Hamas, al-Qaida và ISIS.

Thẩm phán Jones vừa bày tỏ thiện cảm vừa đưa ra lời phê bình đối với ông Zhao trong quá trình xét xử, ghi nhận trách nhiệm của ông trong việc tuân thủ các quy định của Mỹ nhưng đồng thời nhấn mạnh việc ông đã không làm như vậy. Ông Zhao gật đầu thừa nhận khi thẩm phán phát biểu, trong phòng xử án có các thành viên gia đình, bao gồm mẹ và chị gái của ông.

Phán quyết và hậu quả

Changpeng “CZ” Zhao đã bị tuyên án bốn tháng tù liên bang sau khi bị xác định có liên quan đến các hoạt động bất hợp pháp gắn với sàn giao dịch. Thẩm phán Tòa án Quận Mỹ Richard Jones tại Seattle ghi nhận các khoản đóng góp từ thiện của CZ và việc ông chấp nhận trách nhiệm, cho thấy vai trò của ông trong các hành vi trái pháp luật tại Binance là có giới hạn. CZ đã đạt thỏa thuận với chính phủ Mỹ vào tháng 11 để giải quyết cuộc điều tra kéo dài nhiều năm đối với Binance, và từ chức CEO như một phần của thỏa thuận. Mặc dù từ bỏ vai trò lãnh đạo, CZ vẫn nắm giữ một lượng cổ phần đáng kể trong công ty.

Các quan chức liên bang cáo buộc rằng CZ đã chỉ đạo Binance cho phép khách hàng Mỹ sử dụng nền tảng mà không thực hiện đầy đủ các kiểm tra KYC hoặc AML. Bản án áp dụng cho CZ cao hơn kỳ vọng của đội ngũ pháp lý của ông, những người trong quá trình đàm phán đã chỉ xin tối đa án quản thúc tại gia. Tuy nhiên, nó vẫn thấp hơn cả mức hướng dẫn tuyên án chính thức, vốn khuyến nghị khoảng một năm, và yêu cầu 36 tháng của bên công tố.

Lý do chính xác cho việc tuyên án CZ vẫn chưa được tiết lộ. Dẫu vậy, đáng chú ý là thay vì chống lại việc dẫn độ, CZ đã tự nguyện đến Mỹ để hầu tòa. Kết quả này nhấn mạnh một xu hướng phổ biến: hợp tác với nhà chức trách khi bị cáo buộc sai phạm. Đây là dấu hiệu mới nhất cho thấy sự hợp tác có thể ảnh hưởng đáng kể đến quá trình tư pháp khi cá nhân bị liên quan đến các hoạt động phạm tội.

Đáp lại các cáo buộc, Binance đã triển khai những cải thiện lớn về tuân thủ, bao gồm tăng cường các biện pháp AML và tuyển dụng các nhân sự tuân thủ chủ chốt. 

Zhao đã đồng ý từ chức CEO của Binance sau khi thừa nhận vi phạm Đạo luật Bí mật Ngân hàng, với cả ông và công ty đều thừa nhận hành vi vi phạm. Ông cũng bị cấm tham gia điều hành công ty trong ba năm. Theo thỏa thuận dàn xếp, Binance chấp nhận khoản tiền phạt nặng 4,3 tỷ đô la Mỹ (3,4 tỷ bảng Anh), trong khi riêng Zhao bị phạt 50 triệu đô la Mỹ. 

Theo dữ liệu từ The Block, một công ty tin tức và dữ liệu crypto nổi bật, Binance dù vẫn giữ vị thế dẫn đầu toàn cầu nhưng đã chứng kiến thị phần suy giảm. Ở thị trường giao dịch spot, nơi các loại tiền mã hóa được trao đổi, thị phần của sàn đã giảm từ 56,5% vào tháng 3/2023 xuống còn 45,4% tính đến tháng trước. Tương tự, thị phần của sàn trong thị trường hợp đồng tương lai bitcoin, nơi nhà đầu tư đầu cơ vào biến động giá, đã giảm còn 40% từ hơn 50% một năm trước.

Carol Alexander, giáo sư tài chính tại University of Sussex Business School, lưu ý rằng các thách thức pháp lý đối với Binance, bao gồm cả vụ kiện đang diễn ra từ Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), đã làm xói mòn niềm tin của một số nhà đầu tư, những người không còn xem Binance là một nền tảng an toàn cho tài sản của họ.

Bất chấp những trở ngại này, Binance cho biết lượng tiền đổ vào sàn trong năm nay đã rất lớn, tổng cộng hơn 11 tỷ đô la. Đà tăng này diễn ra cùng lúc với sự phục hồi của giá Bitcoin, vốn đã tăng hơn 40% kể từ tháng 1. Một phát ngôn viên của Binance nhấn mạnh cam kết của công ty trong việc phát triển hoạt động kinh doanh vượt ra ngoài các vấn đề tuân thủ trong quá khứ và tiếp tục phục vụ cộng đồng người dùng toàn cầu của mình.

Tuy nhiên, bất chấp sức nặng của các cáo buộc và việc Binance thừa nhận sai phạm, nền tảng này vẫn hoạt động mạnh mẽ, giữ vững vị trí là một trong những nhân tố chủ chốt của bức tranh sàn giao dịch crypto. Binance, nổi tiếng với mô hình doanh thu dựa trên phí, tỏ ra đặc biệt sinh lợi trong những đợt bùng nổ tiền mã hóa như hiện nay, được thúc đẩy bởi các mức đỉnh lịch sử gần đây của Bitcoin và sự tham gia gia tăng của nhà đầu tư nhờ sự ra mắt của các quỹ hoán đổi danh mục (ETFs) của Mỹ dành cho Bitcoin.

Dù đang đối mặt với sự suy giảm nhẹ về mức độ thống trị, Binance vẫn duy trì vị trí dẫn đầu ở cả thị trường crypto spot và phái sinh tổng hợp. Công ty báo cáo quỹ đạo tăng trưởng đáng kể, với hơn 40 triệu người dùng mới được thêm vào trong năm 2023, tương đương mức tăng 30% so với năm trước. Tài sản của khách hàng trên sàn đã vượt mốc 100 tỷ đô la. Các ước tính của Bloomberg cho thấy Binance có thể đã tạo ra khoảng 9,8 tỷ đô la doanh thu quy đổi theo năm trong 12 tháng tính đến tháng 3.

So sánh với các vụ xét xử tương tự trong thế giới crypto 

Mức án khoan hồng dành cho Zhao tương phản rõ rệt với cựu đối thủ trong lĩnh vực crypto của ông, Sam Bankman-Fried, nhà sáng lập và cựu CEO của FTX.

Bankman-Fried nhận mức án nặng hơn, bị tuyên 25 năm tù vì các tội danh liên quan đến hoạt động của sàn giao dịch crypto của mình. Khác với Zhao và các cáo buộc nhằm vào Binance, sàn giao dịch đã không còn tồn tại của Bankman-Fried phải đối mặt với cáo buộc gian lận và chiếm dụng sai mục đích tiền của khách hàng.

Braden Perry, cựu luật sư xét xử cấp cao của CFTC, chỉ ra rằng hành vi của Bankman-Fried thường được xem là gian dối hơn và gây thiệt hại tài chính cho nhiều người hơn so với các lỗi tuân thủ.

“Trong khi vụ việc của CZ xoay quanh các thiếu sót về quy định và tuân thủ, vụ việc của SBF tập trung vào hành vi sai trái tài chính trực tiếp và sự lừa dối,” Perry giải thích. “Các thất bại về tuân thủ, dù nghiêm trọng, có thể được nhìn nhận như sự sơ suất hơn là hành vi sai trái có chủ ý.”

Trong nhiều năm, Changpeng Zhao của Binance và Sam Bankman-Fried của FTX đã quảng bá tiềm năng của các đồng tiền kỹ thuật số phi tập trung, hình dung một tương lai nơi các đồng tiền ảo không biên giới sẽ thay thế các hệ thống tài chính truyền thống và trao quyền cho mọi người trên toàn cầu. Là những tỷ phú trong thế giới bitcoin, họ đã dẫn dắt các sàn giao dịch crypto toàn cầu, cổ vũ cho một trật tự thế giới do công nghệ dẫn dắt, giảm thiểu vai trò của các bên trung gian như ngân hàng và sự giám sát của chính phủ.

Tuy nhiên, những tham vọng lớn lao ấy đã vấp phải sự hoài nghi khi ngành crypto đối mặt với sự giám sát từ cả giới phê bình lẫn cơ quan quản lý. Bất chấp nỗ lực thúc đẩy đổi mới, cả Zhao và Bankman-Fried vô tình đã cung cấp đạn dược cho những người đặt câu hỏi về tính chính danh của ngành, cho thấy sự hiện diện của những kẻ lừa đảo sử dụng công nghệ mới cho những tội danh cũ vốn đã quen thuộc.

Kết luận

Hành trình của Zhao, từ việc sáng lập Binance đến khi đối mặt với rắc rối pháp lý, là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc giữ vững các nguyên tắc ngay cả khi đạt được thành công to lớn. Khái niệm về môi trường “Wild West” tại Binance nhắc chúng ta về những rủi ro của tăng trưởng không kiểm soát và nhu cầu về sự lãnh đạo có trách nhiệm trong không gian crypto.

Dù việc sẵn sàng hợp tác của Zhao có thể đã làm nhẹ bản án của ông, vụ việc này vẫn soi chiếu những vấn đề rộng lớn hơn về quy định và trách nhiệm giải trình trong lĩnh vực crypto. Đây là lời nhắc rằng đổi mới luôn phải đi kèm với cam kết về đạo đức và tuân thủ.