Điều gì đã xảy ra với FTX: Tổng quan ngắn gọn

Cho đến gần đây, có vẻ như FTX đang hoạt động tốt: người sáng lập FTX, Sam Bankman-Fried, một trong những nhân vật có uy tín nhất trong thế giới tiền mã hóa, đã huy động 400 triệu đô la từ Softbank và các bên khác vào tháng 1, đạt mức định giá ước tính 32 tỷ đô la, và vào tháng trước đã nói về các kế hoạch mua lại đầy tham vọng của dự án.

Tuy nhiên, hiện tại FTX đang lâm vào tình trạng khó khăn, khách hàng đang rút tiền ồ ạt, và Binance, công ty đã tình nguyện giúp đỡ doanh nghiệp này, đã từ chối mua lại. Hãy cùng tìm hiểu cuộc khủng hoảng đã diễn ra như thế nào.

Niên biểu ngắn gọn về các sự kiện dẫn đến sự sụp đổ của Sàn giao dịch tiền mã hóa Exchange

Tháng 11 năm 2017 - Thành lập Alameda Research

Alameda được thành lập vào tháng 11 năm 2017 bởi Sam Bankman-Fried (còn được biết đến là SBF). Alameda và SBF nổi tiếng nhờ hoạt động giao dịch chênh lệch giá trên cái gọi là “Kimchi Premium”, thuật ngữ chỉ mức giá bitcoin tăng bất thường ở một số quốc gia châu Á. Sau đó, Alameda trở thành một trong những công ty đầu tư mạo hiểm, công ty giao dịch và nhà tạo lập thị trường có ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực tiền mã hóa.

Tháng 5 năm 2019 - Thành lập sàn giao dịch tiền mã hóa FTX

FTX được SBF thành lập vào tháng 5 năm 2019 như một sàn giao dịch tiền mã hóa tập trung chuyên về phái sinh và các sản phẩm có đòn bẩy tín dụng.

Tháng 12 năm 2019 - Thông báo từ Binance

Vào cuối năm 2019, sàn giao dịch tiền mã hóa Binance đã công bố khoản đầu tư chiến lược vào FTX. Khoản đầu tư này được SBF phê duyệt, người nói rằng nó “sẽ giúp đẩy nhanh tăng trưởng của FTX với sự hỗ trợ và tư vấn chiến lược từ Binance trong khi vẫn duy trì hoạt động độc lập của FTX.”

2021 - Binance bán cổ phần FTX để đổi lấy token FTX và đô la

Vào năm 2021, Binance đã bán phần sở hữu của mình trong FTX để đổi lấy 2,1 tỷ đô la bằng FTT và tiền mặt.

2022 - FTX gặp rắc rối

Vào ngày 8 tháng 11, sàn FTX đột ngột tạm ngừng việc rút tiền của khách hàng (đối với nhiều dự án tiền mã hóa, những hành động như vậy là dấu hiệu báo trước của thảm họa), và CEO Binance Changpeng Zhao, được biết đến với biệt danh CZ, thông báo trên Twitter rằng FTX đã tìm đến công ty của ông “để được giúp đỡ” và họ đã đạt được một thỏa thuận có thể cứu sàn giao dịch tiền mã hóa này.

Bankman-Fried đã đăng chuỗi bài viết, nói rằng tiền của khách hàng hiện an toàn và việc rút tiền sẽ được xử lý đúng hạn.

“CZ đã làm và sẽ tiếp tục làm những công việc phi thường để xây dựng một hệ sinh thái mã hóa toàn cầu và một thế giới kinh tế tự do hơn,” ông viết.

Năm nay, nhiều sự kiện đã làm suy giảm niềm tin vào các công ty tiền mã hóa. Sau sự sụp đổ của quỹ đầu cơ Three Arrows Capital, nền tảng Celsius, và stablecoin Terra-Luna stablecoin, thêm một thất bại lớn nữa là điều cuối cùng mà ngành này cần. Có vẻ như FTX đã gần như thoát khỏi cuộc khủng hoảng của mình.

Nhưng ngay sau đó Binance đăng một tweet về việc hủy bỏ thỏa thuận, viện dẫn kết quả thẩm định doanh nghiệp và thông tin rằng FTX đã quản lý sai quỹ của khách hàng.

Cổ phần do Binance bán

Vấn đề của FTX bắt đầu từ tháng 7 năm 2021, khi Binance, một trong những nhà đầu tư đầu tiên của họ, bán phần sở hữu trong doanh nghiệp đối thủ với giá 2,1 tỷ đô la bằng FTT - token do FTX phát hành. Vào thời điểm đó, bước đi này có vẻ hợp lý: Bankman-Fried và Zhao có quan điểm khác nhau về cách tiếp cận quản lý tiền mã hóa, dẫn đến sự chia rẽ.

Những vấn đề của FTX chỉ lộ ra vào ngày 2 tháng 11 năm 2022, khi một báo cáo từ CoinDesk cho thấy hàng tỷ đô la giá trị FTT token đang nằm trên bảng cân đối kế toán của Alameda Research (công ty con của FTX).

Điều này đặt ra câu hỏi về mức độ phụ thuộc của FTX và Alameda vào FTT, loại tài sản không dễ dàng chuyển đổi thành tiền mặt. Ngoài ra, đặc điểm mối quan hệ giữa Alameda và FTX vẫn còn mơ hồ trong một thời gian dài.

Đáp lại, CZ đăng một thông điệp gây chấn động trên Twitter: Binance sẽ bán toàn bộ tài sản FTT của mình. Theo ông, ý định là thực hiện việc bán “theo cách giảm thiểu tác động lên thị trường.” Tuy nhiên, điều này đã kéo tỷ giá FTT xuống gần 90% và châm ngòi cho làn sóng tháo chạy ồ ạt, vì khách hàng FTX lo ngại về sự an toàn của tài sản tiền mã hóa của họ.

Vào ngày 7 tháng 11, Bankman-Fried bác bỏ các tin đồn về mất khả năng thanh toán, viết rằng “một đối thủ đang cố tấn công chúng tôi bằng những tin đồn sai sự thật” và “mọi thứ đều ổn với FTX.” Sau đó các tweet này đã bị xóa, và rồi người ta biết rằng công ty đang cố gắng tìm kiếm hỗ trợ tài chính.

CZ phủ nhận việc cố ý tạo ra khủng hoảng thanh khoản. Vào ngày 7 tháng 11, ông viết trên Twitter: “Tôi dành năng lượng cho việc xây dựng, không phải vật lộn.” Tuy nhiên, Tim Mangnall, người có công ty Capital Block tư vấn cho cả Binance và FTX, đã gọi đây là một động thái kinh doanh “xảo quyệt” có thể giúp Zhao “mua một trong những đối thủ lớn nhất với giá chưa đến một đô la.”

CZ, Vua của thế giới crypto

Binance hiện đã rút khỏi thỏa thuận này. Cuộc khủng hoảng tại FTX có khả năng sẽ củng cố vị thế của đối thủ này như sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới. Binance hiện đã vượt qua một số nền tảng lớn nhất cộng lại về khối lượng giao dịch - chúng ta đang nói đến các công ty như Coinbase, Kraken, OKX, Bitfinex, Huobi và FTX.

Giờ đây, sàn giao dịch tiền mã hóa này có lẽ sẽ kiểm soát nhiều hơn đối với các đồng coin phổ biến. Tương tự, Changpeng Zhao, người đã trở thành một trong những nhân vật nổi bật nhất trong lĩnh vực crypto, sẽ tăng cường ảnh hưởng của mình đối với các vấn đề liên quan đến chính trị và quy định.

Đối với một phần cộng đồng tin rằng tiền mã hóa nên ủng hộ phi tập trung hóa, việc hợp nhất hai sàn giao dịch lớn nhất thế giới cũng sẽ là một lý do đáng lo ngại. Phi tập trung hóa có nghĩa là phân bổ quyền lực một cách đồng đều và loại bỏ các điểm thất bại đơn lẻ, nhưng sự sụp đổ của FTX không đóng góp cho điều đó.

Sau khi kế hoạch cứu trợ của Binance được công bố lần đầu, giá Bitcoin và Ether đã giảm hơn 10%, khiến thị trường mất hơn 60 tỷ đô la. Đà giảm có thể còn tiếp tục.

Ngoài ra, sự sụp đổ của FTX đặt ra câu hỏi về cách bảo vệ chủ sở hữu tiền mã hóa trong tương lai. Một trong những đề xuất của CZ là buộc các sàn giao dịch tiền mã hóa phải cung cấp “bằng chứng dự trữ” minh bạch. Nói cách khác, họ phải có đủ tiền mặt để đáp ứng việc rút tiền của khách hàng. Trong một tweet, ông hứa rằng Binance sẽ “sớm” triển khai chính sách này.

CEO Coinbase Brian Armstrong bày tỏ sự cảm thông với FTX nhưng cũng chỉ ra những “thực hành kinh doanh rủi ro” và “xung đột lợi ích” đã khiến công ty dễ tổn thương. Ông cũng vội vàng xoa dịu lo ngại rằng Coinbase có thể đối mặt với một cuộc khủng hoảng thanh khoản tương tự.

Tuy nhiên, tình huống này là một lời cảnh báo khác về mức độ rủi ro khi chuyển toàn bộ danh mục crypto của bạn lên một sàn giao dịch, và tầm quan trọng của việc giữ quyền tự quản lý tài sản của mình.

Tôi có thể lấy lại tiền từ FTX không và bằng cách nào?

Bitget Exchange đã lập một Quỹ Builders trị giá 5 triệu đô la để giúp các khách hàng bị ảnh hưởng bởi vụ phá sản của FTX. Những người dùng đó có thể nộp đơn xin hỗ trợ tài chính. Tuy nhiên, chỉ các đối tác liên kết với FTX, khách hàng có tài sản trị giá hơn 50.000 đô la, và doanh số hàng tháng trên 10 triệu đô la mới có thể làm điều này.

Sau đó, quỹ này tăng lên 300 triệu đô la, nhưng các yêu cầu để nhận hỗ trợ vẫn khá cao: ban đầu nó được tạo ra để bù đắp tổn thất cho các trader lớn và mạnh, giảm thiểu thiệt hại về danh tiếng, và kéo khách hàng FTX sang sàn giao dịch Bitget.

Nếu bạn có khoản tiền gửi nhỏ, dưới 50.000 đô la, thì rất có thể bạn không có cơ hội lấy lại số tiền của mình, thật không may.

Rút ra kết luận gì từ vụ phá sản của FTX? 

Sự sụp đổ của một sàn giao dịch lớn như vậy đã làm chấn động không gian crypto.

FTX và Alameda đối mặt với nguy cơ phá sản với khoản nợ 8 tỷ đô la, trong khi các bên nhận đầu tư từ FTX Venture, như Solana, đang trải qua làn sóng dòng vốn chảy ra khổng lồ.

Đừng bao giờ giữ số tiền lớn trên sàn giao dịch. Nếu bạn sử dụng các sản phẩm đầu tư của sàn, hãy phân bổ vốn sao cho được chia thành các phần nhỏ ở nhiều sàn giao dịch khác nhau.

Hãy giữ tài sản của bạn trong ví lạnh. Dù số tiền đó là bao nhiêu. Ngay cả khi bạn có 100 đô la đang nằm trong tài khoản trên một sàn giao dịch, hãy chuyển chúng sang một ví lạnh. Ở đây không phải là vấn đề số tiền, mà là kỹ năng quản lý vốn đúng cách.