Câu chuyện thú vị và lố bịch của Craig Wright

Có lẽ, chúng ta sẽ không bao giờ biết Satoshi Nakamoto là ai. Số lượng giả thuyết đến thời điểm này là rất lớn, nên chúng tôi sẽ thậm chí không cố liệt kê một vài trong số đó trong tài liệu này (dù bạn vẫn có thể đọc bài viết trước của chúng tôi về Satoshi!). Có một thời, một nhân vật tò mò tên Craig Wright bước lên sân khấu, khẳng định rằng mình chính là Satoshi huyền thoại. Nghe có vẻ hợp lý — tại sao lại không? Vì ông ta đã tạo ra Bitcoin, ông ta chỉ cần vào ví của mình, nơi đang chứa 50 tỷ đô la, để chấm dứt những tranh cãi vô ích. Nhưng điều đó đã không xảy ra. Craig Wright đã trình diễn một màn kịch thực sự, kéo về phía mình hàng nghìn người tin vào lời ông ta. Chủ đề này quá phức tạp để gói gọn trong vài câu, vì vậy trong bài viết này chúng tôi tập trung vào những vụ việc gần đây và gây chú ý nhất trong lịch sử của Wright.

Craig Wright — Satoshi Nakamoto?

Craig Wright là một doanh nhân 45 tuổi đến từ Australia. Cho đến năm 2015, ông chỉ được biết đến vì từng đề xuất mở một ngân hàng Bitcoin vào năm 2014. Các công ty của ông đã đầu tư vào ví Bitcoin, sàn giao dịch Bitcoin và các mảng kinh doanh khác liên quan đến tiền mã hóa. Cảnh sát Australia được cho là từng có khiếu nại đối với Wright — dường như liên quan đến việc nộp thuế. Wright đã viết một số tác phẩm về tiền mã hóa, và vào mùa hè năm 2008, vài tháng trước khi một bài báo khoa học của một người tên Satoshi Nakamoto về Bitcoin được công bố, ông đã đăng tải tài liệu tương tự trên blog của mình.

Wright lần đầu tiên được liên hệ với Bitcoin vào tháng 12 năm 2015. Khi đó, Wired và Gizmodo đã công bố những cuộc điều tra lớn dựa trên thư từ của người Australia này được chia sẻ ẩn danh với các nhà báo. Kết quả điều tra cho thấy chính Wright có thể đang ẩn mình dưới bút danh Satoshi Nakamoto; ít nhất thì rất nhiều bằng chứng gián tiếp đã chỉ ra điều đó. Bản thân Wright không bình luận về cuộc điều tra này.

Wright đã đưa ra bằng chứng rằng ông là người tạo ra Bitcoin.

“Satoshi đã chết.

Nhưng đây mới chỉ là khởi đầu.”

Đó là những gì Craig Wright viết trên blog của mình vào ngày 2 tháng 5, kèm theo bài đăng với hướng dẫn chi tiết về cách xác minh tính xác thực của tuyên bố của ông về việc tạo ra tiền mã hóa. Các nhà báo của BBC, GQ và The Economist đã được xem những bằng chứng này trước khi công bố: chúng liên quan đến dữ liệu về những Bitcoin đầu tiên từng được tạo ra bởi các siêu máy tính của Wright. Về mặt lý thuyết, chỉ có người tạo ra Bitcoin thực sự mới có thể sở hữu những thông tin như vậy về chúng.

Các nhà báo kết luận rằng những bằng chứng mà Wright đưa ra là khá thuyết phục. John Matonis, một trong những cựu lãnh đạo của Bitcoin Foundation (tổ chức tham gia phát triển hệ thống tiền mã hóa), cũng tin vào điều này: ông đã trao đổi thư từ với Nakamoto từ năm 2010; sau khi gặp Wright lần đầu vào năm 2015, ông cho rằng Wright chính là người tạo ra Bitcoin. Matonis cùng các phóng viên đã xem xét tài liệu của Wright và đồng ý rằng ông là Satoshi Nakamoto.

Tuy nhiên, các nhà báo vẫn còn hoài nghi. Người hoài nghi nhất về câu chuyện của Craig Wright là The Economist. Ấn phẩm này đưa ra cùng lúc nhiều lập luận không nên bỏ qua. Lập luận đầu tiên là chính cách Wright chứng minh quyền tác giả của mình. Không đi vào chi tiết, Wright chỉ cho các phóng viên xem những gì mình muốn và từ chối trao đổi được mã hóa với The Economist, dù điều đó sẽ giúp xác nhận rằng ông có cùng khóa mã hóa với Nakamoto.

Trong số những điểm đáng ngờ khác: các báo cáo giả mạo về một số thành tựu khoa học trong hồ sơ LinkedIn của Wright (ông giải thích đó là một trò đùa), mong muốn ngầm được công nhận thành tựu của mình, cũng như câu hỏi liệu ông có đủ năng lực để là tác giả của một mạng lưới Bitcoin hay không.

Được biết, người tự xưng Satoshi Nakamoto đã chuyên về nấu ăn kiểu Pháp vào đầu thập niên 90. Một thời gian sau, ông làm việc tại một công ty cung cấp dịch vụ ăn uống (bày bàn, nấu ăn và giao đồ ăn).

Trang LinkedIn của ông cho rằng Wright là tiến sĩ khoa học trong lĩnh vực công nghệ máy tính. Theo đó, ông nhận bằng từ Đại học Charles Stewart ở Sydney (CSU). Tuy nhiên, thông tin này đã không được xác nhận. Forbes đã gửi yêu cầu tới trường đại học, và các đại diện CSU nói rằng Wright không nhận được bất kỳ bằng cấp nào từ họ. Và dù thông tin giả mạo về thành tích trong quá khứ trên Internet có lẽ không phải điều gì quá bất thường, thì cũng đáng chú ý là trên cùng trang đó Wright còn cho rằng ngoài IT, ông còn học tài chính. Tức là hai lĩnh vực giao nhau trong tiền mã hóa. Một số người dùng cho rằng đó là sự chuẩn bị cho các tuyên bố và vụ kiện sau này. Ngoài ra, nếu phân tích hồ sơ của Wright, bạn có thể thấy rất nhiều bằng cấp khoa học được khai tại nhiều trường đại học khác nhau. Ông viết trong tiểu sử của mình: “Tôi hơi nghiện học thuật và đi từ bằng cấp này sang bằng cấp khác như một kiểu sở thích, vì vậy tất cả điều đó góp phần khiến tôi trở nên quá trình độ đối với hầu hết mọi thứ,” ông nói trong một tiểu sử riêng. Nhân tiện, bằng cấp đầu tiên mà ông nhận được vào năm 2003 là trong lĩnh vực thần học.

Như The Economist lưu ý, Wright không viết một bài nào hoàn toàn dành riêng cho Bitcoin (tổng cộng ông có hơn một trăm ấn phẩm về một chủ đề cực kỳ rộng), dù ông có nhắc đến tiền mã hóa và nói về nó từ góc độ của một người xác minh. Mặc dù những người biết Nakamoto qua thư từ tin chắc rằng Wright là người tạo ra tiền mã hóa này, The Economist lưu ý: vẫn chưa thể hoàn toàn chắc chắn về điều đó.

Theo ông, cùng với Dave Kleiman, ông đã tạo ra đồng tiền mã hóa đầu tiên và tham gia vào hoạt động đào coin ban đầu. Wright cũng đã nộp một danh sách các địa chỉ chứa 1,1 triệu BTC, tuyên bố rằng ông không có quyền truy cập vào chúng, vì các đồng coin đã được chuyển vào Tulip Trust. Ông chưa bao giờ nói danh sách những địa chỉ này đến từ đâu, và bằng chứng về việc Satoshi Nakamoto sở hữu bitcoin cũng không được cung cấp. Điều thú vị là sau đó một thông điệp đã được gửi từ một số địa chỉ trong danh sách, cho biết Craig Wright là kẻ lừa đảo và thực tế không sở hữu các khóa liên quan.

Nói cách khác, kể từ năm 2015, Wright bắt đầu công khai tuyên bố rằng ông chính là Satoshi Nakamoto. Điều này đã dẫn đến hàng loạt vụ kiện tụng ồn ào, một số trong đó chỉ mới được giải quyết gần đây.

Một số vụ việc đáng chú ý liên quan đến Wright

Hãy cùng xem kỹ hơn một số tranh chấp đã được châm ngòi bởi tuyên bố của Craig Wright rằng ông là người tạo ra Bitcoin.

Vụ Ira Kleiman kiện Wright

Vào tháng 2 năm 2018, Ira Kleiman, anh trai của cố nhà văn và chuyên gia an ninh máy tính Dave Kleiman, đã đệ đơn kiện Wright trị giá 10 tỷ đô la tại Tòa án Quận phía Nam Florida. Theo đơn kiện, vào cuối năm 2008, Wright đã giúp Kleiman làm việc trên một hệ thống thanh toán điện tử mới. Đến ngày 12 tháng 1 năm 2009 — ngày giao dịch Bitcoin đầu tiên — họ đã bắt đầu gửi Bitcoin cho nhau. Đáng chú ý là đơn kiện thừa nhận rằng không rõ “Dave và/hoặc Craig có tạo ra Bitcoin hay không,” nhưng theo nguyên đơn thì rõ ràng cả hai đều có liên quan đến đồng coin này ngay từ đầu và đã tích lũy số lượng lớn trong giai đoạn từ 2009 đến 2013. Cũng trong năm 2015, Wired và Gizmodo đã viết về khả năng Dave Kleiman, cùng với Wright, tham gia vào việc phát minh Bitcoin.

Năm 2011, các doanh nhân crypto đã thành lập công ty khai thác và nghiên cứu W&K Info Defense Research LLC tại Florida. Theo đơn kiện, Dave Kleiman sở hữu từ 50% đến 100% W&K. Tổng cộng, công ty đã thế chấp 1,1 triệu PTS, mà nguyên đơn định giá là 10 tỷ đô la. Ira Kleiman cho rằng Wright đã lừa dối anh trai mình bằng cách giả mạo chữ ký của Kleiman trong một loạt hợp đồng có niên đại 2011, 2012 và 2013, chiếm đoạt toàn bộ số Bitcoin do công ty khai thác và chuyển chúng vào tài khoản của chính mình cũng như tài khoản của các quỹ tín thác. Ngoài ra, Wright đã tước bỏ quyền sở hữu trí tuệ của công ty và Bitcoin của người thân nhà Kleiman.

Năm 2013, Dave Kleiman được phát hiện đã chết tại nhà riêng ở Palm Beach. Hiện nay, anh trai ông yêu cầu trả lại số bitcoin hoặc giá trị fiat của chúng, bồi thường cho tài sản trí tuệ do công ty tạo ra, và thanh toán chi phí pháp lý.

Tuần này, một bồi thẩm đoàn tại bang Florida của Mỹ đã công nhận doanh nhân Australia Craig Wright có quyền đối với 1,1 triệu bitcoin với tổng giá trị khoảng 56 tỷ đô la. Một nửa số tiền này được Ira Kleiman yêu cầu, với lập luận rằng người anh quá cố của ông, Dave Kleiman, là đối tác của bị đơn.

Tòa án kết luận rằng Dr Wright không nợ gia đình Dave Kleiman một nửa số 1,1 triệu Bitcoin đó. Bồi thẩm đoàn chỉ trao 100 triệu đô la cho quyền sở hữu trí tuệ của liên doanh giữa hai người đàn ông này.

Vel Freedman, luật sư của nguyên đơn, nói rằng đội ngũ của ông hài lòng với phán quyết: “Chúng tôi vừa thắng 100 triệu đô la!”. Tuy nhiên, họ đã yêu cầu nhiều hơn thế: tới 36 tỷ đô la Bitcoin, 126 tỷ đô la bồi thường cho tài sản trí tuệ và 17 tỷ đô la tiền phạt.

Bồi thẩm đoàn không có ý định xác định Satoshi Nakamoto, một bút danh được cho là che giấu danh tính của người tạo ra. Bên bào chữa của Craig Wright cho rằng chính ông là người tạo ra Bitcoin, còn phía Kleiman lập luận rằng đó là mối quan hệ hợp tác giữa Wright và Dave Kleiman. Tuy nhiên, các tuyên bố của Wright rằng ông là Satoshi chưa bao giờ được xác nhận hay bác bỏ tại tòa. Trong phiên xét xử, Wright thừa nhận ông là bạn của Kleiman, người đã giúp ông chỉnh sửa “white paper” của Bitcoin. Nhưng họ không đồng thời là đối tác kinh doanh.

Vụ Wright kiện Cobra

Phiên tòa của Wright chống lại đồng sở hữu trang bitcoin.org, được biết đến dưới bút danh Cobra, cũng rất đáng chú ý, liên quan đến yêu cầu gỡ bỏ tài liệu kỹ thuật về Bitcoin khỏi trang web này.

Vào tháng 1 năm 2021, Wright cáo buộc các trang Bitcoin.org và Bitcoincore.org vi phạm bản quyền và yêu cầu gỡ bỏ white paper. Cobra từ chối làm theo. Sau đó, người này báo cáo đã nhận được các lời đe dọa giết người từ một người “có liên quan đến cộng đồng Bitcoin SV community.”

Vào tháng 2, Cryptocurrency Open Patent Alliance (COPA) yêu cầu Wright làm rõ cơ sở nào để ông khẳng định quyền tác giả đối với white paper.

Tháng 4, liên minh này đã đệ đơn kiện người tự xưng là người tạo ra Bitcoin. Đại diện COPA yêu cầu công nhận rằng bị đơn không liên quan đến việc viết tài liệu đó.

Do các tranh chấp, Cobra ám chỉ rằng doanh nhân này không phải chủ sở hữu của các địa chỉ Bitcoin thời kỳ đầu, và đề nghị người này thanh toán chi phí pháp lý bằng BTC tới địa chỉ liên quan đến block số 9.

Tháng 6 năm 2021, Wright đã thắng kiện trong vụ đó. Cobra bị cấm xâm phạm bản quyền tại Anh “bằng cả việc cho phép tải white paper từ trang web Bitcoin.org và bằng bất kỳ cách nào khác.”

Năm 2019, Wright đã đăng ký bản quyền white paper và mã nguồn Bitcoin. (Cần lưu ý rằng nộp đơn xin bản quyền không giống với nộp đơn xin bằng sáng chế. Vì vậy, một người đam mê khác cũng đã nộp các yêu cầu tương tự như Wright lên Cục Bảo vệ Bản quyền vào năm 2019.) Sau đó, Cục Bản quyền Hoa Kỳ làm rõ rằng họ không công nhận ông là người tạo ra “vàng kỹ thuật số”.

Vụ Wright kiện Hodlonaut

Năm 2019, Wright đối đầu với một người ủng hộ Bitcoin có bút danh Hodlonaut, người đã đặt câu hỏi trên mạng xã hội về việc Wright có liên quan đến việc tạo ra Bitcoin hay không. Wright cáo buộc bên kia bôi nhọ mình và cho rằng những phát ngôn như vậy đã làm tổn hại đến ông và danh tiếng của ông. Tòa án đã xem xét các cuộc điều tra của một số cơ quan truyền thông về các tuyên bố của Craig Wright. Tất cả đều xác nhận phiên bản rằng Wright không phải là Satoshi Nakamoto. Tòa án cũng xem xét thực tế rằng Wright không thể cung cấp bằng chứng mật mã để chứng minh mình là người tạo ra đồng tiền mã hóa đầu tiên.

Đồng thời, sự việc đã dẫn đến một vụ bê bối rùm beng, khi một trong những người ủng hộ Wright tiến hành điều tra riêng và sau khi phát hiện ra người viết thay mặt Hodlonaut, đã công khai dữ liệu cá nhân của người này, bao gồm cả địa chỉ nhà. Ngay sau đó, Hodlonaut đã vô hiệu hóa tài khoản Twitter của mình.

Cộng đồng Bitcoin sau đó đã phản ứng ngay lập tức trước diễn biến này, không chỉ bày tỏ phẫn nộ trước việc dữ liệu cá nhân của người dùng bị tiết lộ, mà còn bắt đầu đổi tên người dùng thành “Hodlonaut” để thể hiện sự ủng hộ, và ảnh đại diện thành hình một con mèo trong bộ đồ phi hành gia.

Sau một thời gian, Hodlonaut tuy nhiên đã quay lại Twitter, nói rằng anh đã nộp đơn phản tố chống lại Craig Wright.

Đáng chú ý là cùng năm 2019, Wright đã đệ đơn kiện tương tự chống lại người sáng lập Bitcoin.com Roger Ver, nói rằng ông này đã vu khống mình khi gọi mình là kẻ nói dối và lừa đảo. Vụ kiện đó cũng đã bị bác bỏ.

Kết quả là tòa án phán quyết rằng Hodlonaut có quyền nói Wright không phải Nakamoto, vì lập trình viên Australia này đã đưa ra một tuyên bố khiêu khích gây tranh cãi có thể bị đánh giá hoài nghi. Tòa án buộc Wright phải trả khoảng 350.000 đô la cho phía bên kia. Các cáo buộc đối với Hodlonaut đã bị rút lại.

Vụ Wright kiện McCormack

Trong vụ này, đối thủ của Wright là blogger tiền mã hóa Peter McCormack, người chuyên về Bitcoin. Ông đã đăng một bản ghi trên mạng xã hội và YouTube rằng Wright không phải Satoshi, cáo buộc người này nói dối và lừa đảo. Wright đã triệu tập McCormack ra tòa, cho rằng những tuyên bố đó đã làm tổn hại đến danh tiếng của ông. Doanh nhân này nói thêm rằng vì các bài đăng gây tranh cãi, ông đã không được mời tới một số sự kiện và hội nghị nơi ông có thể kiếm tiền. Tuy nhiên, tòa án cho rằng thông tin trong các bằng chứng của vụ kiện là cố ý sai lệch. Vì vậy, vào tháng 8, Wright chỉ được bồi thường 1 bảng Anh. Có lẽ, thẩm phán sau khi xem xét các lập luận của các bên đã kết luận rằng thiệt hại mà lập trình viên Australia phải chịu không vượt quá con số này.

Trong số những điều khác, kết quả của quá trình kéo dài này là Wright bị buộc phải hoàn trả chi phí pháp lý cho McCormack. Ngoài ra, ông còn bị buộc tội “khinh thường tòa án.” Wright đã đăng kết quả phán quyết lên mạng xã hội, dù khi đó ông không có quyền làm vậy. Kết quả là chính doanh nhân này cũng có thể bị đưa ra xét xử. Tuy nhiên, McCormack cũng không khá hơn. Tòa án đã buộc ông phải trả 1,1 triệu đô la chi phí pháp lý cho Wright theo một phán quyết khác trước đó vào tháng 10 năm 2021, theo đó McCormack không thể chứng minh rằng mình đã nói sự thật khi gọi Wright là kẻ lừa đảo. Dù tổng số tiền Wright yêu cầu cao hơn nhiều. Như vậy, cả hai vụ việc Craig Wright đều không giành chiến thắng hoàn toàn.

Kết luận

Vì sao Wright khẳng định mình là Satoshi thì không ai biết rõ. Bản thân ông nói rằng mình không tìm kiếm danh tiếng hay tiền bạc, mà chỉ muốn làm rõ mọi thứ và xóa bỏ những tin đồn do báo chí tạo ra. Tuy nhiên, vào cuối năm 2015, khi không ai nghĩ Wright là người tạo ra Bitcoin, ông đã ký một thỏa thuận với nhà văn Andrew O'Hagan, tác giả cuốn tiểu sử không được ủy quyền về Julian Assange. Có lẽ Wright quyết định lộ diện trước khi các nhà báo tìm đến mình. Nakamoto là họ của một nhà triết học Nhật Bản thế kỷ 17. Wright cho biết ông lấy bút danh theo Tominaga Nakamoto, một người ủng hộ thương mại tự do. Còn nguồn gốc của tên Satoshi trong bí danh, Wright từ chối tiết lộ: “Một số thứ nên được giữ riêng tư.”

Rất khó để nói về động cơ thực sự của ông, nhưng doanh nhân này sẵn sàng chia sẻ kết quả các phiên tòa và thích lao vào các phiên điều trần bằng tất cả những gì mình có. Trong quá khứ, Craig Wright chưa bao giờ có thể đưa ra bằng chứng đủ mạnh và dứt khoát rằng ông là Satoshi Nakamoto. Các phán quyết gần đây không mấy tích cực cho doanh nhân Australia và tuyên bố bản quyền của ông đối với đồng tiền mã hóa đầu tiên trong lịch sử. Nhưng một vụ kiện khác đang chờ chúng ta trong năm 2024.