Một vụ sụp đổ crypto nữa: Khi nào các quân domino mới ngừng đổ?

Vào ngày 11 tháng 11 năm 2022, sàn giao dịch tiền điện tử lớn thứ ba FTX đã tuyên bố phá sản. Trong khoảng thời gian tồn tại ngắn ngủi, FTX đã có thể thâm nhập vào nhiều lĩnh vực của thị trường như một làn sương và xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với nhiều công ty và dự án mà ai cũng từng nghe đến.

Nhiều trong số đó sẽ rất khó thoát khỏi tình cảnh này và không bị kéo xuống đáy bởi hố đen FTX, vốn đang ngày càng lớn lên và hút thêm nhiều dự án crypto hơn nữa (một số nhiều, một số ít hơn). Nhiều bên đã bắt đầu công bố thiệt hại và những vấn đề phát sinh, trong khi một số khác đang cố trì hoãn việc thừa nhận càng lâu càng tốt và tiếp tục bám trụ.

Tiếp theo, chúng ta sẽ xem xét một số trường hợp của những bên bị ảnh hưởng lớn và các dự báo của chuyên gia về tương lai của crypto.

BlockFi

Công ty tiền điện tử BlockFi (và tám tổ chức liên kết) đã nộp đơn xin phá sản tự nguyện theo Chương 11 của bộ luật tương ứng của Mỹ. Thông tin này được nêu trong một thông báo trên website của công ty. Thủ tục trong trường hợp này cho phép tái cấu trúc doanh nghiệp đang mắc nợ.

BlockFi trực tiếp liên hệ các vấn đề của mình với cú sập FTX. Vào tháng 7, các công ty đã thỏa thuận cung cấp một hạn mức tín dụng luân chuyển trị giá 400 triệu USD và một quyền chọn mua lên tới 240 triệu USD, Reuters đưa tin.

Công ty tín dụng này đang nợ hơn 100.000 bên cho vay, theo cơ quan này. Đồng thời, chủ nợ lớn thứ hai là FTX. BlockFi nợ FTX 275 triệu USD, mặc dù khoản nợ lớn nhất của họ là với Ankura Trust (729 triệu USD), đơn vị đại diện cho các chủ nợ trong các tình huống khó khăn.

BlockFi cho biết sẽ tập trung vào việc thu hồi toàn bộ các khoản phải trả cho mình từ các đối tác, bao gồm FTX và các thực thể liên quan. BlockFi trước đó đã dừng hoạt động của nền tảng, và việc tạm dừng này hiện sẽ được kéo dài thêm: đến khi nào, công ty không nêu rõ. BlockFi có 256,9 triệu USD tiền mặt trong tài khoản — ban lãnh đạo hy vọng thanh khoản này sẽ đủ để duy trì hoạt động trong quá trình tái cấu trúc.

Genesis

Nhà môi giới tiền điện tử Genesis đã bắt đầu tích cực tìm kiếm nguồn tài trợ sau cuộc khủng hoảng thanh khoản do sự sụp đổ của sàn giao dịch tiền điện tử FTX gây ra. Vào ngày 16 tháng 11, nhà môi giới này đã tạm ngừng rút tiền trên nền tảng của mình vì không thể đáp ứng yêu cầu của khách hàng, những người đã bắt đầu rút tiền ồ ạt. Không lâu trước đó, Genesis tiết lộ rằng 175 triệu USD đã bị khóa trong tài khoản giao dịch FTX của mình.

"Chúng tôi không có kế hoạch nộp đơn phá sản trong thời gian tới. Mục tiêu của chúng tôi là giải quyết tình hình hiện tại bằng sự đồng thuận mà không cần nộp đơn phá sản. Genesis tiếp tục đàm phán mang tính xây dựng với các chủ nợ," một phát ngôn viên công ty nói với Bloomberg. Người phát ngôn của Binance từ chối bình luận.

Bloomberg viết, trích dẫn các nguồn tin am hiểu, rằng Genesis đang gặp khó khăn trong việc huy động vốn cho bộ phận cho vay của mình. Theo họ, công ty đã cảnh báo nhà đầu tư rằng nếu thất bại, họ có thể phải nộp đơn phá sản.

Theo các nguồn tin của hãng, trong những năm gần đây Genesis đã cố gắng huy động ít nhất 1 tỷ USD vốn mới. Đặc biệt, công ty đã đàm phán với sàn giao dịch crypto Binance, nhưng vẫn chưa nhận được thêm khoản đầu tư nào, Bloomberg cho biết.

Gemini

Sàn giao dịch tiền điện tử Gemini Trust, do hai anh em sinh đôi Tyler và Cameron Winklevoss — một trong những tỷ phú crypto đầu tiên trên thế giới — điều hành, đã thông báo tạm ngừng chi trả cho khách hàng của chương trình doanh thu. Nền tảng này đưa ra quyết định như vậy sau khi đối tác chính trong việc chi trả lợi nhuận — chủ nợ crypto Genesis Global — tạm ngừng rút tiền trên nền tảng của mình trong bối cảnh khủng hoảng thanh khoản do sự sụp đổ của FTX do Sam Bankman-Fried dẫn dắt, Bloomberg đưa tin, trích dẫn tuyên bố của công ty.

Gemini đang làm việc với Genesis để người dùng có thể sử dụng số tiền mà các nhà đầu tư bán lẻ đã kiếm được càng sớm càng tốt. Genesis là đối tác chính của sàn giao dịch crypto cho các khoản thanh toán này, theo dữ liệu trên website Gemini Earn (chương trình lợi nhuận của nhà đầu tư). Công ty có trụ sở tại New York cho biết việc chậm thanh toán không ảnh hưởng đến bất kỳ sản phẩm và dịch vụ nào khác của Gemini.

Sàn giao dịch crypto này thất vọng vì thỏa thuận phục vụ chương trình lợi nhuận cho nhà đầu tư sẽ không được thực hiện, nhưng vẫn kỳ vọng Genesis và công ty mẹ của họ, Digital Currency Group, sẽ "làm mọi thứ trong khả năng của họ để thực hiện các nghĩa vụ với khách hàng theo chương trình," tuyên bố cho biết. Genesis đã tạm ngừng rút tiền do những ảnh hưởng của cú sập FTX lên ngành crypto — công ty không đủ nguồn vốn để đáp ứng lượng yêu cầu rút tiền tăng vọt.

Công ty crypto này cho biết sẽ đưa ra kế hoạch tái cấu trúc mảng cho vay sau ngày 20 tháng 11 và đã thuê tư vấn để xem xét mọi phương án có thể, bao gồm cả nguồn tài trợ mới. Các dịch vụ còn lại của công ty vẫn tiếp tục hoạt động. Mảng cho vay của Genesis đã bị ảnh hưởng hồi đầu năm nay bởi sự sụp đổ của quỹ đầu cơ tiền điện tử Three Arrows Capital.

Cắt giảm nhân sự: Kraken

Do cú sập FTX, tình hình chung của thị trường cũng xấu đi. Mọi người đều đang cố gắng cứu doanh nghiệp của mình bằng mọi cách có thể. Đó là lý do nhiều công ty đã phải cắt giảm nhân sự.

Kraken, sàn giao dịch tiền điện tử lớn thứ ba thế giới, sẽ sa thải khoảng 30% nhân viên. Công ty cho biết đợt cắt giảm sắp tới là do thị trường crypto suy yếu sau cú sập FTX. Điều này đã được đồng sáng lập kiêm CEO Jesse Powell công bố trên blog doanh nghiệp của công ty.

Việc sa thải là cần thiết để công ty có thể "thích ứng với điều kiện thị trường hiện tại," Powell nói. "Chúng tôi đã phải tăng trưởng nhanh chóng, mở rộng lực lượng lao động hơn gấp ba lần để cung cấp cho khách hàng chất lượng và dịch vụ mà họ mong đợi từ chúng tôi. Đợt cắt giảm này đưa quy mô đội ngũ của chúng tôi trở lại mức chỉ 12 tháng trước," người đứng đầu một trong những sàn giao dịch crypto lớn nhất thế giới cho biết.

Powell viết rằng sự chậm lại do "các yếu tố kinh tế vĩ mô và địa chính trị" đã dẫn đến nhu cầu mua thấp hơn, khối lượng giao dịch thấp hơn, và số lượng khách hàng của sàn giao dịch crypto giảm xuống. "Tôi vẫn cực kỳ lạc quan về tiền điện tử và Kraken," CEO Kraken nói thêm. Công ty cho biết sẽ cung cấp khoản trợ cấp thôi việc tương đương 16 tuần lương và gia hạn thời gian làm việc của những nhân viên bị ảnh hưởng.

Trong đại dịch coronavirus, số lượng người làm trong lĩnh vực công nghệ đã tăng mạnh, và trong những tháng gần đây đã giảm mạnh — lãi suất tăng làm giảm nhu cầu tiêu dùng và niềm tin của nhà đầu tư.

Xu hướng Proof-of-Reserves

Hệ quả của tất cả những điều trên là một xu hướng mới đã ra đời trên thị trường — Proof-of-Reserves. Một kiểu nỗ lực của các nền tảng nhằm bảo vệ người dùng và chứng minh sự minh bạch của mình, xu hướng này được khởi xướng bởi sàn Binance.

"Tất cả các sàn giao dịch crypto phải xác minh dự trữ của họ [bằng] cây Merkle. […] Binance sẽ sớm bắt đầu xác minh dự trữ. Minh bạch hoàn toàn", Zhao viết. Ông cũng tổng hợp một danh sách những yêu cầu quan trọng nhất, theo ông, đối với các sàn giao dịch tập trung.

Sáng kiến này đã nhận được sự ủng hộ từ CEO KuCoin, Johnny Liu. Theo ông, công ty sẽ công bố tài liệu tương ứng "trong khoảng một tháng nữa."

Một quyết định tương tự cũng đã được đưa ra tại OKX, Gate.io và Huobi.

Chỉ một ngày sau tuyên bố của Zhao, một trang đã xuất hiện trên website Binance liệt kê dự trữ tiền điện tử của sàn.

Crypto.com cũng đã công bố thông tin liên quan. Hóa ra SHIB meme token chiếm 20% dự trữ của nền tảng. Họ đang làm gì với nó?

Giá trị ước tính của tài sản crypto trên các ví Huobi là 3,5 tỷ USD. Tại Bitfinex, con số này vượt 5 tỷ USD, còn tại Bybit — khoảng 1,9 tỷ USD.

Nhà sáng lập Ethereum Vitalik Buterin đề xuất sử dụng zk-SNARKs để kiểm tra dữ liệu về dự trữ của các sàn giao dịch tiền điện tử. Theo ông, công nghệ này sẽ nâng cao hiệu quả của quy trình Proof-of-Reserve.

Buterin bày tỏ hy vọng rằng một ngày nào đó sẽ có một hệ thống không cho phép sàn giao dịch sử dụng tiền của khách hàng mà không có sự đồng ý của họ.

Ngoài việc xác minh dự trữ, các sàn giao dịch cũng có xu hướng tạo ra các quỹ phục hồi ngành để hỗ trợ những dự án đang đối mặt với khủng hoảng thanh khoản — một kiểu cứu trợ. Xu hướng này do chính Binance dẫn dắt, và không lâu sau OKX đã công bố việc thành lập một cấu trúc tương tự với tài sản trị giá 100 triệu USD.

Ý kiến

Nhiều chuyên gia đồng ý rằng những gì xảy ra sẽ kéo dài giai đoạn thị trường giá xuống và "đáy" sẽ chưa sớm đạt tới. Chẳng hạn, tác giả của kênh Telegram CryptoEssay, Stepan Gershuni, tin rằng mùa đông crypto "sẽ quét sạch tất cả những người đến với crypto vì những lý do sai lầm."

Nhà sáng lập Ethereum Vitalik Buterin cho rằng cú sập FTX có thể trở thành một bài học cho toàn bộ ngành công nghiệp tiền điện tử. 

"Những gì đã xảy ra tại FTX dĩ nhiên là một bi kịch lớn. Dù vậy, nhiều người trong cộng đồng Ethereum cũng xem tình hình này như một sự xác nhận cho những điều họ vẫn luôn tin tưởng: bất cứ thứ gì tập trung đều mặc định đáng ngờ,” Buterin nói trong cuộc trao đổi với Bloomberg.

Tình hình của sàn giao dịch crypto và người sáng lập Sam Bankman-Fried cũng cho thấy rằng tốt hơn hết là nên tin vào "mã nguồn mở và minh bạch hơn là vào từng con người riêng lẻ," người tạo ra Ethereum nói thêm.

Ông thừa nhận cú sập FTX đã gây ra biến động đáng kể trên thị trường tiền điện tử. Kể từ khi sàn giao dịch nộp đơn phá sản, nhiều tổ chức khác nhau đã bị cuốn vào ảnh hưởng — từ nền tảng cho vay crypto BlockFi đến những bên đã tạm dừng hoạt động của Genesis và Gemini, Bloomberg viết. Dù vậy, công nghệ blockchain, vốn là cốt lõi của các hoạt động crypto, vẫn tiếp tục hoạt động "hoàn hảo," Buterin nói.

Bloomberg cho rằng khả năng khách hàng FTX lấy lại được tiền là rất thấp, vì dự trữ tài sản thanh khoản của FTX chỉ đạt 900 triệu USD trong khi nghĩa vụ nợ khoảng 9 tỷ USD.

"Bạn thậm chí không nên hy vọng vào việc hoàn trả một phần trong thời gian gần. Sàn giao dịch lớn nhất Mt.Gox đã phá sản từ năm 2014 và chỉ đến mùa hè này mới bắt đầu chuẩn bị thanh toán cho các chủ nợ," — Đối tác quản lý của GMT Legal Andrey Tugarin.

"Kịch bản cơ sở của chúng tôi là phần lớn các đợt bán cưỡng bức đã kết thúc, nhưng nhà đầu tư có thể sẽ không được bù đắp rủi ro thị trường trong ngắn hạn," Sean Farrell, trưởng bộ phận chiến lược tài sản số tại công ty đầu tư Fundstrat, cho biết.

Ông chỉ ra sự bất định kéo dài liên quan đến Digital Currency Group, công ty mẹ của nhà môi giới crypto Genesis. Các chủ nợ của Genesis đang tìm cách để cố gắng ngăn công ty phá sản.

Đồng thời, khách hàng của Genesis cũng không lãng phí thời gian, tìm đến luật sư để nộp đơn khiếu nại chống lại nền tảng crypto này. Khoản nợ của họ đối với khách hàng ít nhất là 1,8 tỷ USD.

Khoảng 94% người được hỏi trong khảo sát Bloomberg MLIV Pulse tin rằng sẽ còn những cú sập tiếp theo sau vụ phá sản FTX, khi nhiều năm vốn vay sẵn có nhường chỗ cho môi trường thị trường khắc nghiệt hơn.

Changpeng Zhao đã cảnh báo về những "hiệu ứng dây chuyền" sắp tới. Theo ông, tình hình hiện tại của ngành crypto gợi nhớ đến cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, và trong những tuần tới thậm chí còn nhiều công ty hơn có thể sụp đổ.

Coinbase dự báo mùa đông crypto sẽ kéo dài đến cuối năm 2023, vì cú sập FTX đã làm suy yếu niềm tin của nhà đầu tư và gây ra tình trạng giảm đòn bẩy mạnh cùng sự rút lui của các bên mua lớn.

Các chuyên gia của Multicoin Capital cũng tin rằng hậu quả của sự "lây nhiễm" trên thị trường crypto sẽ bộc lộ trong tương lai. Nhiều bên sẽ không còn tồn tại, điều này sẽ gây áp lực lên thanh khoản.

Tuy nhiên, ban lãnh đạo quỹ đầu tư mạo hiểm này bày tỏ tin tưởng vào triển vọng dài hạn của tiền điện tử.

"Khi đòn bẩy thu hẹp lại, chúng tôi kỳ vọng sẽ thấy những tín hiệu tích cực vào năm sau," Multicoin Capital dự báo.

Phần lớn các chuyên gia được BDC Consulting khảo sát đều tin rằng giá bitcoin sẽ tiếp tục giảm. Trung bình, những người trả lời kỳ vọng giá của đồng tiền điện tử đầu tiên sẽ chạm đáy ở mức 11.479 USD.

Một luật sư có biệt danh wassielawyer bày tỏ quan điểm rằng SBF nên ngồi tù.

“Do Kwon đã liều lĩnh. Voyager quản trị rủi ro kém. Celsius là do quản lý yếu kém. 3AC cực kỳ liều lĩnh với tiền của nhà đầu tư.

Không phải chúng ta nên tha thứ cho bất kỳ vụ nào ở trên, nhưng cái này… cái này đúng là phạm tội trắng trợn.” 

Kết luận

Mức độ đầy đủ của thiệt hại mà cú sập FTX gây ra cho ngành crypto vẫn chưa được biết hết. Các dự án blockchain như Solana, Aptos và Sui cũng có liên hệ trực tiếp với sàn giao dịch này - và danh sách các công ty liên quan đến nó được bổ sung thêm tên mới gần như mỗi ngày. Khi mọi người đều đang cố gắng hết sức để tránh phá sản và đóng băng, có lẽ sau này chúng ta sẽ còn nghe nói về một cú sập khác.

Vấn đề khác là các phương thức mà những công ty khác muốn dùng để tự bảo vệ (và vận động hành lang) cho mình. Có vẻ như không phải tất cả các dự án tiền điện tử đều sẵn sàng công bố dự trữ của họ. Mặt khác, quy trình Proof-of-Reserves sẽ có lợi cho thị trường và thanh lọc thị trường khỏi những kẻ lừa đảo.

Sự xuất hiện của các quỹ hỗ trợ khủng hoảng, do Binance khởi xướng và được các bên khác ủng hộ, sẽ cho thấy khả năng thoát khỏi tình trạng nguy cấp và chuẩn bị cho các nền tảng trước những tình huống khủng hoảng.

Một điều rõ ràng — sự phục hồi sẽ không diễn ra ngay lập tức. Nhưng chắc chắn nó sẽ xảy ra. Hãy nhớ lại vụ sụp đổ của sàn Mt.Gox năm 2014, sau đó thị trường đã phục hồi và bước vào một đợt tăng trưởng bùng nổ. Vì vậy, vẫn còn rất nhiều điều thú vị đang chờ đợi chúng ta.