Các yếu tố đằng sau sự biến động giá crypto

Với hơn năm nghìn rưỡi token kỹ thuật số đang lưu hành trên toàn cầu, giá trị của từng token có thể biến động theo cấp số nhân. Sự nổi bật của Bitcoin so với altcoin ảnh hưởng đáng kể đến tỷ giá quy đổi, với những tác động lan tỏa tiềm tàng lên thị trường. Giá trị của tiền mã hóa về bản chất gắn liền với một số yếu tố quyết định, tất cả cuối cùng đều bắt nguồn từ động lực cơ bản giữa cung và cầu. 

Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá các yếu tố đa chiều thúc đẩy giá tài sản tiền mã hóa và hiểu rõ hơn về những biến động giá phức tạp của chúng.

Các yếu tố phía cầu

Tâm lý thị trường đóng vai trò quan trọng trong việc xác định giá tiền mã hóa. Tin tức tích cực, như sự rõ ràng về quy định hoặc việc tổ chức lớn chấp nhận sử dụng, có thể làm tăng nhu cầu và giá. Ngược lại, các sự kiện tiêu cực như vi phạm bảo mật hoặc các đợt siết chặt quản lý có thể khiến giá giảm. Mức độ chấp nhận và sử dụng tiền mã hóa cũng ảnh hưởng đến giá trị của chúng. Khi ngày càng nhiều thương nhân và doanh nghiệp bắt đầu chấp nhận tài sản số như một phương thức thanh toán, nhu cầu đối với các đồng tiền này tăng lên, kéo giá đi lên.

Công dụng và tính năng

Một yếu tố khác giúp gia tăng nhu cầu, và qua đó làm tăng giá trị của tiền mã hóa. Ví dụ, hãy xem xét token giao dịch BNB của Binance. Vào tháng 12 năm 2018, tỷ giá đã giảm xuống mức thấp nhất là 4,2 USD.

Đầu năm 2019, nền tảng giao dịch này công bố ra mắt nền tảng cho đợt chào bán token lần đầu — IEO. Để tham gia chương trình khuyến mãi, cần phải nắm giữ token BNB. Kể từ đó, giá của nó bắt đầu tăng và đến tháng 7 đã đạt mức cao nhất là 39,6 USD. Các đồng tiền mã hóa của những công ty khác cũng cho thấy diễn biến tương tự khi ra mắt nền tảng IEO. Ví dụ như các sàn giao dịch tiền mã hóa KuCoin, OKEx và Huobi.

IEO cũng đóng vai trò quan trọng vì một lý do khác. Người dùng sàn giao dịch mua token để tham gia đợt chào bán đầu tiên của một tiền mã hóa mới. Tuy nhiên, quan trọng hơn, nhờ vậy một số người nắm giữ coin không bán nó trong giai đoạn giá giảm. Nói cách khác, nhà đầu tư “giữ lại” tài sản để tham gia IEO, qua đó tạm thời làm giảm lượng lưu hành của nó.

BNB còn có một tính năng khác. Mỗi quý, Binance đốt token của mình. Lần gần nhất việc này xảy ra là vào tháng 4, khi công ty tiêu hủy lượng tiền mã hóa trị giá 52,5 triệu USD. Như vậy, nguồn cung của coin đã giảm và do đó, nhu cầu tăng lên so với nguồn cung.

Sản phẩm và người dùng

Một chỉ báo quan trọng khác là sự hiện diện của các sản phẩm hoàn chỉnh. Tiền mã hóa khác nhau ở thiết kế của chúng. Bitcoin là một loại hệ thống thanh toán. Điều này cũng có thể được xem như một tài sản đầu tư. Tuy nhiên, bản thân đồng coin này không phải là sản phẩm phái sinh của bất kỳ sản phẩm nào.

Một ví dụ khác là token Enjin. Dự án này có một số sản phẩm. Bao gồm trình duyệt blockchain, một ví, và quan trọng nhất là một nền tảng trao đổi vật phẩm game. Số lượng người dùng đã vượt quá 20 triệu.

Có lẽ đây là một trong những lý do khiến giá token Enjin hoạt động tốt hơn Bitcoin sau đợt giảm vào tháng 3. Khi đó, giá altcoin đã giảm từ 0,91 USD xuống 0,032 USD. Tính đến hiện tại, giá đã tăng khoảng 500%, lên 0,19 USD, và có lúc vượt 0,23 USD. Trong cùng giai đoạn, giá trị BTC tăng khoảng 150%.

Mức độ phổ biến cũng là một yếu tố quan trọng giúp tăng giá. Một lượng lớn người dùng theo dõi và đầu tư vào các loại tiền mã hóa nổi tiếng nhất. Đầu tiên phải kể đến Bitcoin, Ethereum, XRP và Litecoin. Đây là cách tiếp cận hiệu quả nhất về mặt độ tin cậy. Sự nổi bật của BTC và các dự án hàng đầu khác làm giảm rủi ro rằng coin có thể mất giá chỉ trong chớp mắt.

Đồng thời, chiến lược như vậy có ít tiềm năng hơn đối với mức rủi ro cao. Tuy nhiên, những coin ít được biết đến có thể đang bị định giá thấp. Nếu đứng sau dự án là một đội ngũ đáng tin cậy, đang phát triển một sản phẩm có tiềm năng được săn đón, thì có khả năng token của dự án sẽ tăng giá mạnh.

Các yếu tố phía cung

Sự khan hiếm là động lực cơ bản của giá trị thị trường tiền mã hóa. Nhiều tiền mã hóa có nguồn cung giới hạn, chẳng hạn như nguồn cung tối đa 21 triệu coin của Bitcoin, tạo ra sự khan hiếm và có thể làm tăng giá. Đào coin và chi phí sản xuất cũng đóng vai trò trong việc xác định giá trị của tiền mã hóa. Chi phí sản xuất cao hơn có thể dẫn đến giá cao hơn vì thợ đào cần một mức giá nhất định để bù đắp chi phí. Tokenomics, tức mô hình kinh tế của tiền mã hóa, bao gồm các yếu tố như tỷ lệ lạm phát và phân phối token, cũng có thể tác động đến giá.

Phát hành tiền mã hóa

Năm 2017, nhiều người dùng mới đã tham gia vào thị trường tiền mã hóa. Một số người mua Bitcoin đắt hơn cho đến khi giá của nó tăng lên 20.000 USD. Những người khác tập trung vào các tài sản rẻ hơn BTC. Ví dụ như token của startup blockchain Ripple XRP.

Sau khi Bitcoin lập đỉnh lịch sử 20.000 USD, giá altcoin XRP đã tăng lên mức cao kỷ lục 3,8 USD. Nhà đầu tư kỳ vọng giá đồng coin sẽ tăng nhiều lần nhưng không tính đến nguồn cung token lên tới 100 tỷ. Nếu quy đổi lại giá XRP vào thời điểm đó, giả sử nguồn cung của nó bằng nguồn cung Bitcoin (21 triệu), thì hóa ra altcoin khi đó có giá nhỉnh hơn 18.000 USD một chút. Tức là khá tương đồng với BTC.

Vốn hóa và Tokenomics

Ngoài ra, tỷ giá tiền mã hóa còn bị ảnh hưởng bởi số lượng coin đang lưu hành. Về mặt lý thuyết, áp lực lên giá trị tài sản càng lớn thì tác động có thể tạo ra càng lớn.

Lấy Bitcoin làm ví dụ: Hiện có khoảng 18,4 triệu coin đang lưu hành. Mỗi ngày, thợ đào khai thác thêm khoảng 900 BTC. Việc bán lượng tiền mã hóa nhận được sẽ làm tăng số lượng của nó trên thị trường và qua đó góp phần kéo giá xuống.

Vì vậy, các công cụ đã được phát triển để giảm số lượng coin đang lưu hành. Ví dụ, điều này được đề cập trong bản nâng cấp sắp tới của mạng Ethereum. Altcoin có các chức năng staking. Người dùng sẽ có thể nhận thu nhập thụ động để nắm giữ ETH. Như vậy, nhà đầu tư sẽ ít có xu hướng bán tiền mã hóa hơn, tức số lượng coin lưu hành sẽ giảm.

Vốn hóa là một yếu tố quan trọng khác. Nó được xác định bằng cách nhân giá tiền mã hóa với số lượng coin đã phát hành. Chỉ số này ảnh hưởng đến động thái giá của tài sản. Vốn hóa của token càng lớn, sẽ càng có nhiều vốn được đổ vào để tác động đến tỷ giá. Vì lý do này, tiền mã hóa có vốn hóa thấp có thể tăng hàng trăm hoặc hàng nghìn phần trăm trong thời gian ngắn và đồng thời dễ bị thao túng hơn. Ví dụ, ParallelCoin, với vốn hóa 53 nghìn USD vào tháng 11, đã tăng thêm 400.000% giá trị trong ngày.

Bên cạnh vốn hóa, khối lượng giao dịch cũng quan trọng. Nếu chỉ số này thấp đối với tiền mã hóa, nhu cầu đối với nó sẽ ít hơn. Thứ hai, giá của đồng coin như vậy dễ bị thao túng hơn.

Các tác động bên ngoài

Tương quan và tin tức

Đối với hầu hết tiền mã hóa, một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến giá là mức độ tương quan của nó với biến động giá Bitcoin. Thực tế cho thấy khi tài sản số chủ đạo trở nên đắt hơn hoặc rẻ hơn, nó sẽ ảnh hưởng đến tỷ giá của tất cả altcoin.

Ví dụ, theo một nghiên cứu do Binance thực hiện vào đầu năm, giá của Ethereum, Litecoin, EOS, XRP, Bitcoin Cash và BNB trong 70% trường hợp đã đi theo biến động của giá Bitcoin. Các token Atom, Link và Tezos cho thấy mức phụ thuộc thấp nhất vào BTC — 24-28%.

Một yếu tố đáng kể nhưng khó dự đoán khác là bối cảnh tin tức. Đôi khi, một tin lớn có thể nhanh chóng làm thay đổi giá Bitcoin và từ đó ảnh hưởng đến toàn bộ thị trường. Ví dụ, vào cuối tháng 10, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuyên bố rằng blockchain là một trong những công nghệ then chốt cho sự phát triển của đất nước. Chỉ trong vòng một ngày, tỷ giá Bitcoin tăng từ 7.000 USD lên 10.000 USD.

Các yếu tố kinh tế vĩ mô

Các xu hướng kinh tế rộng lớn hơn ảnh hưởng đến giá tiền mã hóa. Những yếu tố như lạm phát, lãi suất và các sự kiện địa chính trị có thể tác động đến tâm lý nhà đầu tư và làm dòng vốn chảy vào hoặc chảy ra khỏi tiền mã hóa. Sự bất ổn hoặc không chắc chắn về kinh tế có thể khiến nhà đầu tư tìm đến các tài sản thay thế như tiền mã hóa như một biện pháp phòng hộ trước các thị trường truyền thống.

Các yếu tố công nghệ

Những tiến bộ và phát triển công nghệ trong lĩnh vực blockchain cũng có thể ảnh hưởng đến giá tiền mã hóa. Việc nâng cấp mạng lưới tiền mã hóa, ra mắt các tính năng mới và cải thiện khả năng mở rộng cũng như bảo mật có thể củng cố niềm tin của nhà đầu tư và thúc đẩy giá. Tuy nhiên, các lỗ hổng bảo mật hoặc vấn đề về khả năng mở rộng có thể dẫn đến giá giảm.

Các nghiên cứu tình huống

Để minh họa tác động của những yếu tố này, hãy cùng xem hai nghiên cứu tình huống.

Đợt tăng giá mạnh năm 2017 trên thị trường tiền mã hóa, được đánh dấu bởi sự bùng nổ giá nhờ mức độ chấp nhận tăng lên và tâm lý tích cực đối với tài sản số. Trong giai đoạn này, một làn sóng nhà đầu tư mới đã tham gia thị trường, bị thu hút bởi tiềm năng lợi nhuận cao và việc tiền mã hóa ngày càng được chấp nhận như một loại tài sản hợp pháp. Dòng nhu cầu đổ vào tiền mã hóa này, cùng với các tin tức và diễn biến tích cực trong ngành, đã dẫn đến mức tăng giá mạnh trên diện rộng.

Mặt khác, đợt sụp đổ thị trường năm 2020, do đại dịch COVID-19 và sự bất định kinh tế toàn cầu gây ra. Sự bùng phát của đại dịch cùng với các đợt phong tỏa và gián đoạn kinh tế đã tạo ra nỗi sợ hãi và bất định lan rộng trên các thị trường tài chính, dẫn đến việc bán tháo các tài sản rủi ro, bao gồm cả tiền mã hóa. Nhà đầu tư tìm kiếm thanh khoản và các tài sản trú ẩn an toàn, khiến giá tiền mã hóa giảm mạnh khi những người tham gia thị trường ồ ạt thoát vị thế.

Những ví dụ này cho thấy sự kết hợp của các yếu tố phía cầu, phía cung và bên ngoài có thể tạo ra những biến động giá đáng kể trên thị trường tiền mã hóa.

Kết luận

Một số yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành của các đồng coin kỹ thuật số. Những sự kiện mang tính nền tảng tạo áp lực lên toàn bộ thị trường. Các biến động giá chủ yếu xảy ra trong bối cảnh tin tức. Chúng làm thay đổi tâm lý công chúng, từ đó dẫn đến sự gia tăng hoặc giảm sút nhu cầu đối với tài sản.

Có thể phần nào hiểu được xu hướng tiếp theo sẽ diễn biến như thế nào. Tuy nhiên, không thể liên tục đưa ra các dự báo chính xác. Để làm được điều đó, cần phỏng đoán và xem xét tất cả các yếu tố có thể ảnh hưởng đến biến động của thị trường tiền mã hóa. Bằng cách cập nhật thông tin và theo dõi những yếu tố này, nhà đầu tư có thể đưa ra quyết định sáng suốt và điều hướng qua các thăng trầm của thị trường tiền mã hóa.