Quy định Crypto mới của EU: Chuyện gì đang xảy ra?

Vào ngày cuối cùng của tháng 6 năm 2022, Liên minh châu Âu đã nhất trí về các điều khoản chính của đạo luật sẽ điều chỉnh ngành crypto. Dự luật này có tên là Markets in Crypto-Assets, hay MiCA. Nói ngắn gọn, cơ quan EU muốn buộc tất cả các sàn giao dịch crypto phải cung cấp dữ liệu cá nhân của khách hàng, bao gồm cả thông tin về giao dịch. Tất nhiên, nhiều người dùng đã bắt đầu bày tỏ sự bất mãn. Nhưng trên thực tế, đạo luật này tệ đến mức nào? Và nhìn chung, nó sẽ thay đổi căn bản điều gì?

Quy định Crypto tại châu Âu

Trước hết, MiCA không phải là một diễn biến mới. Đạo luật này lần đầu xuất hiện từ năm 2020, và các chính trị gia châu Âu đã mất khoảng hai năm để hoàn thiện nó. Đồng thời, việc EU đã thống nhất được một số vấn đề không có nghĩa là Markets in Crypto-Assets sẽ được đưa vào áp dụng ngay lập tức. Đạo luật sẽ chỉ có hiệu lực vào năm 2024 (trừ khi có điều gì khác xảy ra trước đó). Nhưng điều gì đã thúc đẩy quá trình này, vì sao các nhà lãnh đạo châu Âu lại quyết định đặc biệt chú ý đến crypto vào lúc này? Thứ nhất, đây là quý tệ nhất trong một thập kỷ đối với bitcoin (mất 56% giá trị tính theo đồng đô la Mỹ); thứ hai, chúng ta đã chứng kiến sự sụp đổ của stablecoin và LUNA của Terra. Trên nền các sự kiện này, cơ quan quản lý châu Âu dự định đưa ra các chỉ thị bổ sung liên quan đến stablecoin. Theo luật, giờ đây tất cả stablecoin sẽ phải có các khoản dự trữ cụ thể đủ lớn để thanh toán cho công dân của họ. Nói chung, EU đơn giản là đã quyết định hợp pháp hóa những gì chính các nhà phát triển đã tuyên bố.

Đối với người mua thông thường, đổi mới này có mặt tích cực. Sẽ khó hơn cho một số dự án scam để tồn tại trên thị trường. Ít nhất là trong khuôn khổ pháp lý, chứ không phải ở phân khúc chợ đen.

Tuy nhiên, đợt điều chỉnh toàn cầu trên thị trường tiền điện tử hoàn toàn có thể được xem là một lý do chính đáng để siết chặt quản lý. Rốt cuộc, trước bối cảnh điều chỉnh, cũng không ai định áp thêm kiểm soát lên thị trường chứng khoán (ít nhất là hiện tại). Nhưng việc quy định crypto thực sự được gọi là một sự kiện lớn, và theo Bộ trưởng Kinh tế Pháp, nó “sẽ chấm dứt miền Tây hoang dã” trong ngành crypto ở châu Âu.

Mặt khác, sự thiếu cạnh tranh đáng kể trong ngành sẽ dẫn đến việc các nhà cung cấp thanh khoản chính cho crypto sẽ chỉ còn vài “ông lớn” duy nhất đáp ứng được mọi yêu cầu.

Theo dõi giao dịch

Hội đồng EU và Nghị viện châu Âu đã đạt được thỏa thuận và đang tiến tới triển khai “travel rule” cho các sàn giao dịch crypto ở châu Âu. “Travel rule” của AML dựa trên nguyên tắc rằng các nhà cung cấp dịch vụ tài sản crypto phải thu thập và cung cấp quyền truy cập vào dữ liệu chính về người gửi và người thụ hưởng của các khoản chuyển tiền, tương tự như cách các ngân hàng toàn cầu hiện đang làm với chuyển khoản điện tử.

Các cơ quan quản lý cũng sẽ siết chặt các sàn giao dịch và những nền tảng crypto khác. Giờ đây, Cơ quan Giám sát Thị trường Chứng khoán châu Âu (ESMA) sẽ có thể can thiệp và hạn chế hoạt động của các nền tảng nếu họ không đảm bảo “bảo vệ nhà đầu tư”, khả năng hòa nhập vào thị trường và ổn định tài chính.

Một trong những yêu cầu thiết yếu nhất là công khai thông tin cá nhân cho cơ quan chức năng, bao gồm cả thông tin về giao dịch. Ví dụ, hiện tại bạn sẽ phải khai báo các khoản chuyển từ một sàn giao dịch hoặc một crypto wallet nếu giá trị của chúng tính theo tiền tệ vượt quá 1.000 euro.

Nói chung, điều tương tự đang diễn ra như đã từng xảy ra với thị trường chứng khoán vào đầu thế kỷ XX. Kỷ nguyên giao dịch tương đối tự do và sinh lợi đã rơi vào quên lãng sau khi nhà nước ban hành ngày càng nhiều luật để hạn chế hoạt động này.

Kết quả là ngày càng khó kiếm tiền — đối với các sàn giao dịch, việc tăng kiểm soát kéo theo thêm chi phí. Còn đối với công dân, sự giám sát mang tính hai mặt. Một mặt, về lý thuyết, bạn có thể tìm nơi để khiếu nại nếu bị lừa đảo.

Mặt khác, điều này hoàn toàn trái ngược với khái niệm của đồng tiền điện tử đầu tiên, vốn đề cao tính ẩn danh và nhiều lợi ích khác. Ngoài ra, còn có nguy cơ bổ sung rằng dữ liệu cá nhân của bạn sẽ rơi vào tay kẻ xâm nhập vì chúng sẽ được quản lý bởi bên thứ ba — đại diện của các cơ quan nhà nước (nơi cũng có những người bình thường làm việc, không phải lúc nào cũng là thánh nhân và đôi khi lợi dụng vị trí của mình cho mục đích vụ lợi và bất hợp pháp).

Theo những người chỉ trích, một số vấn đề then chốt là các sàn giao dịch EU có thể phải xử lý với các sàn nước ngoài vốn không cần phải thu thập loại thông tin như vậy.

Đạo luật cũng yêu cầu các công ty mining công bố thông tin về lượng năng lượng tiêu thụ. Ban đầu, nhân tiện, họ còn muốn cấm hoàn toàn việc đào crypto ở châu Âu. Có quan điểm cho rằng tất cả những điều này không liên quan gì đến sinh thái; có lẽ các biện pháp hạn chế và những nỗ lực cấm đoán (xét đến việc Ethereum sắp chuyển sang PoS) trước hết nhắm vào bitcoin, vốn vẫn chưa phải là tài sản tiện lợi nhất trên blockchain để kiểm soát sự dịch chuyển của các dòng vốn lớn.

NFT

NFT cũng nằm trong chương trình nghị sự của các chính trị gia. Hiện nay, các vụ gian lận liên quan đến tác phẩm nghệ thuật số đã trở nên thường xuyên hơn. Trước tình hình này, EU đã cân nhắc đến việc hạn chế các nền tảng kiểu OpenSea. Tuy nhiên, hiện tại họ quyết định hoãn các quyết định tiếp theo về vấn đề này. Trong vòng một năm rưỡi tới, sẽ quyết định xem có cần một văn bản riêng để điều chỉnh các token không thể thay thế hay không. Nhưng vì họ đã nghĩ đến điều đó, nên rõ ràng NFT rồi sẽ được quản lý — chỉ là cần thêm thời gian.

Tóm lại

Ngành crypto đang phát triển, và dĩ nhiên nhà nước sẽ cố gắng quản lý nó. Bộ luật mới chắc chắn sẽ là một cú sốc đối với một số công ty crypto trong EU, dù các ông lớn như Binance hay Coinbase có lẽ sẽ không dễ bị đánh bật. Nhưng nếu bạn đọc White Paper của Satoshi Nakamoto vào năm 2022 với những mục tiêu của ông, vì sao tiền điện tử phi tập trung được tạo ra, thì có thể thấy rõ rằng lợi ích của cơ quan quản lý tài chính hoàn toàn đối lập.

Nhiều người cho rằng đề xuất thành lập một cơ quan chống rửa tiền mới trên toàn châu Âu, hiện do Cơ quan Ngân hàng châu Âu (EBA) đứng đầu, là yếu tố trung tâm của gói biện pháp này.

Tuy nhiên, các cập nhật vẫn cần được Hội đồng và Nghị viện xác nhận trước khi có thể được các quốc gia thành viên EU chính thức thông qua.

Hiện tại, Nghị viện, Hội đồng và Ủy ban châu Âu đang làm việc về các khía cạnh kỹ thuật của văn bản. Sau đó, thỏa thuận phải được phê duyệt bởi Ủy ban về Kinh tế và Tiền tệ, Ủy ban về Tự do Dân sự và Tư pháp, cũng như toàn thể Nghị viện, trước khi nó có hiệu lực.