Oracles Blockchain: Trong Bụng Quái Vật

Hợp đồng thông minh đã tạo ra một cuộc cách mạng trong không gian blockchain, sánh ngang với sự ra đời của Bitcoin và phát minh ra blockchain. Tuy nhiên, cũng không mất quá nhiều thời gian để công nghệ vốn mang tính đột phá này bộc lộ điểm yếu lớn nhất của nó. Để hoạt động đúng cách, hợp đồng thông minh cần thông tin đáng tin cậy và cập nhật để xử lý, nhưng vì chúng không thể truy cập dữ liệu off-chain vốn có thể thiết yếu cho việc thực thi các thỏa thuận hợp đồng, nên điều này đã hạn chế nghiêm trọng phạm vi ứng dụng của hợp đồng thông minh ngoài các blockchain gốc của chúng. Để khắc phục hạn chế này, khái niệm blockchain oracle đã được đề xuất như một cầu nối giữa logic on-chain của hợp đồng thông minh và nguồn thông tin bên ngoài off-chain cần thiết cho việc thực thi chính xác của nó. 

Blockchain Oracle là gì?

Ở mức cơ bản nhất, blockchain oracle là một dịch vụ trung gian kết nối thế giới khép kín của một blockchain có hỗ trợ hợp đồng thông minh với thế giới bên ngoài. Nói một cách hình tượng, oracle mở ra thế giới bên ngoài cho một blockchain đích, như một khung cửa sổ để blockchain đó có thể nhìn ra bên ngoài. Thực tế, những gì nó tìm kiếm cuối cùng được quyết định bởi logic của hợp đồng thông minh và mã nguồn vận hành, thổi hồn cho nó. Các loại dữ liệu mà một hợp đồng thông minh có thể cần là vô cùng đa dạng. Thực ra, có thể là bất cứ thứ gì. Khi tài chính phi tập trung (DeFi) đang dần tạo được sức hút trên toàn cảnh crypto, các ứng dụng blockchain (dApps) thường cần thông tin tài chính như tỷ giá tiền mã hóa và ngoại hối, giá cổ phiếu và hàng hóa. Nhưng DeFi chắc chắn không phải là viên sỏi duy nhất trên bãi biển. Oracle đã được ứng dụng trong những lĩnh vực rất khác nhau như dự báo thời tiết và cá cược thể thao, quản lý danh tính và chuỗi cung ứng.Đến đây có lẽ đã rõ rằng công việc mà một oracle đảm nhiệm không chỉ giới hạn ở việc truy vấn, lấy và truyền tải thông tin liên quan. Tính xác thực, độ tin cậy và tính cập nhật của nó cũng quan trọng không kém. Vì vậy, để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình, một blockchain oracle không chỉ phải giao tiếp với các nguồn dữ liệu bên ngoài và cung cấp cho ứng dụng trên blockchain một số dữ kiện thực tế, mà còn phải xác minh rằng thông tin đó là xác thực, đồng thời kiểm tra xem nó có bị thao túng hay không, và làm tất cả điều đó một cách an toàn, hiệu quả. Vì nhiệm vụ này có thể được thực hiện theo nhiều cách khác nhau, nên không có gì ngạc nhiên khi blockchain oracle tồn tại dưới nhiều hình thức, và việc phân biệt chính xác giữa chúng là điều cần thiết.

Oracle tập trung so với Oracle phi tập trung

Blockchain oracle có thể cung cấp nhiều tính năng đa dạng và có thể được phân loại theo nhiều chiều khác nhau. Có oracle phần cứng và oracle phần mềm, tùy thuộc vào việc dữ liệu được lấy thông qua một thiết bị phần cứng như máy quét mã vạch hay từ một trang web. Oracle đầu vào và đầu ra chuyển các bit thông tin vào và ra khỏi hợp đồng thông minh. Oracle có thể được thiết kế riêng cho một hợp đồng cụ thể, được “may đo” theo những yêu cầu riêng của nó. Trớ trêu thay, thậm chí cũng có thể có oracle do con người thực hiện. Nói cách khác, quay về cội nguồn.Tuy nhiên, nếu không cung cấp thông tin đáng tin cậy, thì tất cả chúng đều còn tệ hơn vô dụng. Vì blockchain vốn được cho là hoạt động trong các môi trường phi tập trung, không cần niềm tin, nên hoàn toàn có thể kỳ vọng blockchain oracle cũng chia sẻ cùng tinh thần đó, tức là loại bỏ rủi ro đối tác. Và như vậy là không sai. Không có gì ngạc nhiên khi các ứng dụng chạy trên các blockchain có hỗ trợ hợp đồng thông minh đang ưu tiên oracle phi tập trung thay vì oracle tập trung. Ý tưởng cốt lõi của một oracle phi tập trung là truy vấn càng nhiều điểm dữ liệu càng tốt để một nguồn sự thật duy nhất có thể bị thao túng sẽ không làm suy yếu tính toàn vẹn của luồng dữ liệu. Một biến thể mở rộng của ý tưởng này là vận hành một “đội quân” oracle lấy cùng một thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, từ đó loại bỏ điểm lỗi duy nhất ngay tại chính blockchain oracle.

Trường hợp sử dụng và Oracle trong đời thực

Tính đến nay, không gian oracle phần lớn bị thống trị bởi Chainlink, dự án nỗ lực cung cấp cho dApps bộ dữ liệu tham chiếu giá lớn nhất. Nhưng cũng có những đối thủ khác đang cố gắng lấp vào khoảng trống mà nó chưa đáp ứng được. Band Protocol, được Binance hậu thuẫn, tuyên bố cung cấp tốc độ nhanh hơn, chi phí thấp hơn và khả năng mở rộng lớn hơn so với Chainlink. Tellor thì tập trung hoàn toàn vào các luồng dữ liệu giá thay vì cố tạo oracle cho mọi mục đích sử dụng và mọi loại dữ liệu tiềm năng. Giống như Chainlink, dự án này muốn trở thành nguồn dữ liệu tham chiếu cho toàn bộ đấu trường DeFi. Như đã chỉ ra ở trên, DeFi là nơi phần lớn blockchain oracle hoạt động mạnh mẽ. Các nền tảng cho vay DeFi như MakerDAO, Fulcrum, Synthetix, AmpleForth và những dự án tương tự cần theo dõi giá thị trường theo thời gian thực của các tài sản được dùng làm tài sản thế chấp cho các token được tạo ra trên các nền tảng này. Không có gì ngạc nhiên khi các hệ thống oracle là nền tảng của những dự án như vậy, bởi thành công của chúng phụ thuộc rất lớn vào việc báo cáo dữ liệu chính xác và giá thị trường cập nhật.Những lĩnh vực quan trọng khác mà blockchain oracle phù hợp hoàn hảo là thị trường dự đoán và cá cược. Ở đây, bạn đặt cược vào kết quả của một sự kiện tương lai nào đó thông qua một hợp đồng thông minh được kết nối với một oracle quyết định số phận của bạn. Augur, nền tảng tự nhận là một nền tảng cá cược toàn cầu, không giới hạn, cho phép bạn đầu cơ vào bất kỳ sự kiện nào mà kết quả có thể được xác minh một cách khách quan. Đối thủ của nó, Gnosis, hướng tới việc xây dựng một khung tạo token có điều kiện có thể tích hợp với thị trường dự đoán. Còn có những lĩnh vực ứng dụng và trường hợp sử dụng khác mà blockchain oracle đã được phát triển cho, chẳng hạn như bảo hiểm phi tập trung, cờ bạc on-chain, cá cược thể thao, dịch vụ thanh toán, cho vay thế chấp, kể ra vài ví dụ. Tất cả đều cần các luồng dữ liệu không cần tin cậy, và điều đó đòi hỏi phải sử dụng blockchain oracle để kết nối nguồn thông tin đáng tin cậy với hợp đồng thông minh trên các blockchain tương ứng. 

Lời kết

Hợp đồng thông minh là thiết yếu đối với không gian crypto. Nhưng nếu không có phương tiện để giao tiếp với thế giới “bên ngoài”, thì chúng phần lớn là vô dụng, sống trong một vũ trụ khép kín của riêng mình. Blockchain oracle, như một giải pháp lớp thứ hai, được thiết kế để giải quyết vấn đề này. Cryptoverse đã chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ của thế giới DeFi trong vài năm qua, và oracle vừa góp phần thúc đẩy sự mở rộng đó, vừa được tiếp thêm động lực từ chính nó theo một cách đôi bên cùng có lợi.