NFT Nedir? Non-fungible Token’lar Açıklanıyor

NFT popülerleşmesinin kanıtını, NyanCat’in satıldığına dair haberler ya da müzik sanatçılarının çalışmalarını tanıtmak ve bunları monetize etmek için NFT kullanması gibi gelişmeleri duyduğumuzda, kripto dünyasının dışında bile görüyoruz. Her ne kadar NFT’nin insanlar ve pop kültür üzerindeki etkisi kuşkusuz büyük olsa da, birçok kişi hâlâ bunun ne olduğunu ve dikkat etmeye değer olup olmadığını bilmiyor. Gelin NFT’nin tanımına, değer taşıyıp taşımadığına ve hangi projelerle ilişkili olduğuna bakalım. 

NFT nedir?

NFT, sözde non-fungible token, yani takas edilemez token olarak adlandırılır. Özellikleri nedeniyle benzersiz olan ve resmî olarak birebir aynı olan başka bir örnekle değiştirilemeyen herhangi bir öğe takas edilemez kabul edilir. Buna karşılık, herhangi bir fiat para birimi, birbirinin yerine geçebilen, fungible bir varlığın klasik bir örneğidir; çünkü herhangi bir dolar banknotu başka bir dolara eşittir. Kripto dünyasında da Bitcoin veya utility tokenlar gibi, birbiriyle değiştirilebilen fungible coin türleri vardır. NFT ise kendi başına, dijital ya da gerçek hayatta var olan benzersiz bir öğeyi temsil eden bölünemez bir tokendir. Genellikle dijital sanat, oyunlar ve koleksiyon ürünleri için kullanılır. Tüm farklılıklarına rağmen NFT hâlâ blockchain ağında çalışır ve özellikle NFT için oluşturulmuş iki yeni standart türü vardır: ERC-721 ve ERC-1155. Kripto topluluğu içinde bu tür token hakkında oldukça fazla görüş var. Kimileri NFT’nin kripto para dünyasındaki bir sonraki büyük şey olduğunu söylüyor; kimileri ise NFT piyasasının ve kullanıcı tabanının sınırlı olduğunu ve NFT etrafındaki hype’ın sonunda sona ereceğini savunuyor. Kuşkusuz, 2021 NFT’de bir patlama yılı oldu; şimdi tam olarak neden trend olduğunu ve insanların neden yakında DeFi’yi geride bırakacağını söylediklerini analiz edelim.

NFT’ler neden önemlidir?

Temel olarak NFT, benzersiz bir nesneyi temsil eden dijital bir sertifikadır. Token, ilgili nesneye dair tüm bilgileri ve ona özel hakkı zaten içinde barındırır. Bir token’a sahip olduğumuzda, onu satın aldığımızda, sattığımızda ya da takas ettiğimizde tüm bu işlemleri ürünün kendisi üzerinde yapmış oluruz. Tokenlar açık ve dağıtık bir blockchain üzerinde saklandığı için, bu ürünle ilgili bilgiler, sahibi ve bu ürünle yapılan işlemlerin geçmişi her zaman erişilebilir ve güvenilir olur. Hangi ürünü kimin yaptığını ve şu anda kime ait olduğunu her zaman bilebiliriz. NFT teknolojisi, herhangi bir ürünü tokenize etmeye, yani blockchain’e aktarmaya potansiyel olarak imkân tanır. Görseller, videolar, ses dosyaları veya GIF’ler gibi herhangi bir dijital ürüne NFT eklenebilir. Tokenlar, sanal arazi gibi belirli bir öğenin sahipliğini kanıtlamak ve kripto varlığın özgünlüğünü doğrulamak için de kullanılabilir. NFT, dijital sanatı, silahları, skinleri veya karakterleri gibi hem sanal hem fiziksel varlıklarla etkileşimi dijitalleştirmenize olanak tanır. SuperRare, Nifty Gateway ve Rarible gibi, kullanıcıların koleksiyon öğeleri alıp sattığı çok sayıda NFT marketplace vardır.

NFT’ler neden değer taşır?

Tokenizasyon, herhangi bir dijital ürüne bu ürünün değerini artıran birçok faydalı özellik ekler. Öncelikle sahipliği ve dokunulmazlığı temsil ederler. Dijital varlığınız merkeziyetsiz olduğunda, bulunduğu sisteme bağlı olmaz. Bu durum özellikle oyun içi öğeler için geçerlidir. Onları satın alırsınız, ancak geliştirici şirket buna izin verdiği sürece onlara sahip olursunuz. NFT ile belirli bir ürünün sahiplik sertifikasına sahip olursunuz. İşlem sırasında kripto para ağına bağlı tüm bilgisayarlar bununla ilgili verileri genel zincire ekler. Bu tür kamu kayıtları özgünlüğün kanıtı olarak hizmet eder ve değiştirilemez ya da silinemez. Tokenlar ayrıca benzersiz ve kıt oldukları için ürüne değer katarlar. NFT tabanlı platformlarda koleksiyonerler bir ağ kurabilir, içerik üreticileri ise kendilerini özgürce ifade ederek yeni kitlelere ve pazarlara ulaşabilir. Sanatlarının izinleri olmadan yasa dışı biçimde dağıtılmayacağından emin olabilirler. Tokenların ayrıca likiditesi vardır. Dijital bir eserin özgünlüğü kontrol edilebilir, bu da onu satmayı kolaylaştırır. Tokenların bir diğer avantajı da birlikte çalışabilir olmalarıdır. Belirli bir öğe, geliştiriciler kullanıcıların buna izin verdiği sürece farklı platformlar içinde kullanılabilir. Tokenlar ayrıca programlanabilirdir; bu da öğelerin kendi içlerinde karmaşık özellikler taşıyabileceği anlamına gelir. 

NFT ve dijital sanat

NFT’nin tarihi büyük ölçüde dijital sanatla başladı. İnternette teknik olarak herkes çalışmanızın bir kopyasını kaydedebilir ve NFT, sanatla ilişkili “sağ tık problemi”ni çözer. NFT’nin programlanabilirliği sayesinde sanatçılar çalışmalarına ne olacağı üzerinde tam kontrol sahibi olabilir. Örneğin telif ödemelerini otomatik hâle getirerek sanatçılar, eserlerinin her yeniden satışından yüzde alabilir. Komisyon smart contract’ta kaydedilir ve otomatik olarak sanatçının kripto cüzdanına gider. Bu, sanatçının emeğinin karşılığını almasını sağlar ve eseri yeniden satan kişiye bağlı olmaz. 

En iyi NFT sanatçıları ve sanat projeleri

Günümüzde NFT ağındaki en ünlü ve tanınmış sanatçılar şunlardır: Beeple, Coldie, MBSJQ, Muratpak, Hackatao ve Fewocius. Bunların birçoğu SuperRare, Nifty Gateway, Rarible, OpenSea gibi dijital sanatı yayınlamak ve keşfetmek için kullanılan platformlarda faaliyet gösteriyor. JOY ve Josie gibi bazı sanatçılar, gerçek markalar oluşturmak için kendi smart contract’larını kullandılar. Benzersiz bir mikro ödeme sistemine sahip bir sosyal ağ olan Cent, insanların kripto üretimlerini paylaşabildiği ve tartışabildiği nispeten popüler bir topluluk hâline geldi. SuperRare dijital eserlerin nadir baskıları için kullanılan ilk platformlardan biridir. Sıkı ön moderasyona, yüksek iş kalitesine ve fiyatlara sahiptir. Nifty Gateway kripto sanatı için popüler bir platform olarak, bir eserin birkaç kopya hâlinde satıldığı toplu drop’lara sahiptir. Gelir açısından en büyük satışlar bu platformda organize edilir. Örneğin Beeple, bir hafta sonunda Nifty Gateway’de 3.5 milyon dolar değerinde eser sattı. OpenSea genel olarak NFT’ler ve özellikle kripto sanatı için en büyük marketplace’tir. İkincil satışların çoğu OpenSea üzerinden yapılır. Rarible en demokratik platformdur. Herkes eserini tokenize edebilir. Genel anlamda Rarible yalnızca kripto sanat için değil, her türlü NFT için bir marketplace’tir.

Diğer popüler NFT projeleri

CryptoKitties

Birçok kişi NFT’nin popülerliğini, Kanadalı-Amerikalı stüdyo Axiom Zen tarafından oluşturulan koleksiyonluk bir blockchain oyunu olan CryptoKitties’e bağlar. Bu proje, blockchain ile eğlence arasında bir köprü kurdu. Benzersiz özelliklere sahip yeni bir evcil hayvan elde etmek ve onu satmak için sanal bir yavru kediyi büyütebilir ve başka bir kediyle çiftleştirebilirsiniz. 

Basit fikrine rağmen platform karmaşık bir teknolojiye sahiptir. Hayvanlara dair bilgiler Ethereum ağında saklanır ve oyunun kuralları bir smart contract içinde yazılıdır. Programlanabilir oldukları için oyundaki öğeler farklı özellikler taşır. Her kripto kedinin yaş, cins veya renk gibi farklı özelliklerden oluşan bir kombinasyonu vardır. İki benzersiz yavru kedinin çiftleştirilmesinden sonra, ebeveynlerin DNA’sının karışımından ve rastgele mutasyonlardan türetilen benzersiz 256-bit bir DNA’ya sahip yeni bir kedi ortaya çıkar. Yeni kedinin DNA’sı, geliştiriciler tarafından belirlenen kurallara göre görünümünü belirler. Oyunun ticari bir yönü de vardır. Yavruları satışa çıkarabilir, onları istenen fiyatla çiftleşmeye sunabilir ve yavruyu vererek para alabilir ya da bir tane satın alabilirsiniz. Sanal hayvan yalnızca Ether ile satın alınabilir. Şu anda Ethereum ağındaki tüm işlemlerin %11’i bu evcil hayvanların satın alınmasına karşılık geliyor.

СryptoPunks

CryptoPunks, bir diğer NFT token projesi olarak, CryptoKitties’ten bile önce başlatıldı. Tokenlar, pixel art ile yapılmış punk başlarını temsil eder. Her punk’ın arka plan rengi, aksesuarları ya da uzaylı veya zombi gibi sıra dışı bir görünüm gibi farklı nitelikleri vardır. Günümüzde dolaşımda, hepsi benzersiz özelliklere sahip 10.000 cryptopunk bulunmaktadır. CryptoPunks ilk ortaya çıktığında ayrı tokenlar değildi; bunun yerine Metamask gibi cüzdanlarla kullanılabilen bir işlem platformuydu. Bu durum, etkileşimleri kesinlikle kolaylaştırdı ve NFT’ye giriş eşiğini düşürdü. Ayrıca bu tokenlar, daha modern ERC721 ve ERC1155 yerine yaygın ERC20 üzerine kurulu olmalarına rağmen, Ethereum üzerindeki cüzdanlar ve platformlarla uyumludur.

Сrypto Stamps 

Crypto Stamps NFT ile bağlantılı bir başka projedir. Esasen bunlar, Avusturya posta servisi tarafından çıkarılan pullardır. Diğer pullar gibi posta gönderilerine damga vurmak için kullanılırlar, ancak temel özellikleri Ethereum blockchain’inde dijital görüntüler olarak saklanmalarıdır; bu da onları dijital koleksiyon ürünü olarak satışa sunulabilir hâle getirir. Bu proje, dijital dünyayı gerçek dünya ile birleştirmiştir.

Sonuç

NFT, 2021’de blockchain dünyasındaki ana trend olarak adlandırılıyor. Bu tür tokenlar için birçok kullanım alanı var ve büyük olasılıkla birçok geliştirici yakında bu umut verici teknoloji için yeni ve heyecan verici yenilikler sunacak. Bu teknoloji, özellikle oyun sanatını şimdiden devrimleştirdi. Blockchain oyunlarının oldukça fazla avantajı vardır. Kullanıcılar için bu, oyun içi varlıkları aracıların katılımı olmadan kolayca takas etme fırsatıdır. Geliştiriciler, oyun öğeleri ve token satışlarından ek gelir elde etmek ve yeni kullanıcılar çekmek için blockchain’i kullanabilir. NFT piyasasının gelişimi, içerik üreticilerinin sanat eserlerini aracı olmadan doğrudan kitleye satmasına olanak tanır. Dijital koleksiyon ürünleri, blockchain teknolojisini geleneksel finansal yönetim uygulamalarının ötesinde tamamen yeni sektörlere açıyor. Fiziksel varlıkları dijital dünyada temsil eden NFT tokenlar, yalnızca blockchain ekosisteminin değil, bir bütün olarak ekonominin de önemli bir parçası hâline gelebilir. NFT’ler, blockchain teknolojisinin kitlesel benimsenmesine yardımcı olabilecek popüler bir alan olarak yatırım değeri taşır.