DAO là gì và nó hoạt động như thế nào?

Cho đến gần đây, khái niệm blockchain chỉ được biết đến trong bối cảnh tiền điện tử, nhưng hôm nay công nghệ này đang được sử dụng tích cực trong kinh doanh. Hơn nữa, từ viết tắt mới DAO đang dần đi vào xu hướng đại chúng. Vì vậy, mô hình kinh doanh “phi truyền thống” xuất hiện cùng với JSC và ngày càng thu hút sự chú ý của những người đam mê kinh doanh.

Định nghĩa DAO và các đặc điểm chính

DAO (decentralized autonomous organization) là một công ty dựa trên công nghệ blockchain, được quản lý bằng smart contracts. Nó không có chủ sở hữu theo nghĩa truyền thống, cũng như không có các cơ quan kiểm soát và điều hành như hội đồng quản trị. Nói cách khác, các tổ chức tự trị phi tập trung không có cấu trúc thứ bậc, và tất cả người tham gia trong hệ sinh thái đều có quyền như nhau và có thể bỏ phiếu cho các thay đổi trong giao thức trên cơ sở bình đẳng với những người tham gia khác.

Các đặc điểm chính của DAO:

1. 1. Trái ngược với JSC, cấu trúc “chỉ huy và kiểm soát” trong hình thức liên kết chính thức của một nhóm người không được áp dụng ở đây. Không có ban điều hành và công ty được quản lý bởi cộng đồng bằng cách bỏ phiếu cho mọi vấn đề liên quan đến hoạt động của tổ chức;
2. 2. Thay vì tuyển dụng theo cách truyền thống, một người sẽ nhận được một smart contract dựa trên dự án. Sau đó, các thành viên của cộng đồng thảo luận về đề xuất và bỏ phiếu. Sau khi được thông qua, công việc của người điều hành bắt đầu trực tiếp;
3. 3. Việc nghỉ việc cũng trở thành một vấn đề cần có sự đồng thuận. Vì vậy, nếu một người không hoàn thành được các nhiệm vụ được giao, những người nắm giữ token đã bỏ phiếu tuyển dụng họ có thể rút lại phiếu bầu của mình, khiến nhân viên bị “bỏ lại phía sau.” Như vậy, các xung đột có thể xảy ra được loại trừ trong DAO do việc vận động hành lang cho lợi ích của một số cá nhân;
4. 4. Tính linh hoạt và nhanh nhạy để đổi mới. Điều này là do các công ty được tổ chức không xoay quanh con người, mà xoay quanh các giá trị và smart contracts. Trong một hệ thống peer-to-peer, nhanh hơn nhiều. Trong một tổ chức “phẳng”, cộng đồng có thể rally nhanh hơn và “fund” cho ý tưởng tốt nhất và hứa hẹn nhất. Như đã nói ở trên, các quyết định được đưa ra bằng bỏ phiếu;
5. 5. Không có các cuộc họp và đồng nghiệp theo nghĩa truyền thống.

Chính sách tổ chức của DAO

Lưu ý rằng DAO cũng được đặc trưng bởi sự tồn tại của các chính sách nội bộ của công ty, nhưng nó có một số điểm khác biệt. Trong kinh doanh truyền thống, đặc biệt là ban quản lý xác định các hành động của toàn bộ tổ chức. Trong trường hợp của DAO, giá trị là yếu tố chính mà mọi nỗ lực sẽ tập trung vào. Vì vậy, mỗi thành viên cộng đồng, người quyết định tương lai của giao thức compound, đều có động lực mang lại lợi ích tối đa mà không cần ngoái nhìn mong muốn của người lãnh đạo.

Vì mô hình DAO không bao gồm một hệ thống phân cấp tập trung, nó dựa vào các cách tiếp cận thay thế, chẳng hạn như tư cách thành viên dựa trên token. Thông thường, các token quản trị như vậy có thể được mua tự do và niêm yết trên sàn giao dịch phi tập trung, hoặc kiếm được bằng cách cung cấp thanh khoản hoặc sức mạnh tính toán cho mining hoặc staking. Dù bằng cách nào, khi nắm giữ token quản trị, bạn trở thành một dạng cổ đông và có quyền tham gia bỏ phiếu, qua đó quyết định chiến lược phát triển của tổ chức.

Quản lý DAO: Governance Tokens là gì?

Governance token — một loại token cho phép chủ sở hữu của nó tham gia vào việc quản lý một tổ chức.

Nhờ các governance token, người dùng có thể đề xuất, thảo luận và thực hiện thay đổi đối với dự án, mà không cần phải dựa vào đội ngũ dự án hay yêu cầu sự tham gia của họ.

“DAO là một tổ chức có thể tự vận hành, sử dụng code, mà không cần bất kỳ ai chịu trách nhiệm cho việc ra quyết định,” nhà đam mê blockchain Travis Miller giải thích. “Hãy tưởng tượng một tập đoàn không có CEO.”

Ngoài ra, người tham gia có thể dùng token để ủy quyền quyền biểu quyết cho người dùng khác và theo dõi việc phân bổ quỹ dành để hỗ trợ dự án.

DAO trong Crypto: Các ví dụ

Điều đầu tiên bạn nên lưu ý là ý nghĩa của nền kinh tế DAO là thu hút người dùng tích cực quản lý và phát triển hệ sinh thái của một nền tảng cụ thể. Theo quy định, người dùng tham gia bỏ phiếu có thể nhận được phần thưởng.

Nhờ Ethereum, cơ sở hạ tầng DAO được xây dựng trên smart contracts đã xuất hiện trong ngành crypto. Có một số ví dụ về DAO bao gồm Maker, Compound, Forth (Ampleforth).

DAO Maker

DAO Maker — là một nền tảng phi tập trung dựa trên Ethereum. Nó là nền tảng đầu tiên cho phép tạo ra các DAI stablecoin, và nhiều tài sản tiền điện tử khác nhau được chấp nhận làm tài sản thế chấp.

Một trong những tính năng chính của nền tảng DAO Maker là stablecoin DAI luôn có giá trị bằng US $ 1 cho mỗi 1 đơn vị DAI. 

Vì đây là DAO trên nền tảng sử dụng các governance token — MKR, trong đó một triệu token đã được phân phối cho những người dùng đầu tiên của nền tảng.

Trong hệ sinh thái DAO Maker, token MKR được dùng như “nhiên liệu” của toàn bộ hệ thống, tương tự như gas được sử dụng trong Ethereum. Ngay sau khi phí được thanh toán, số token MKR nhận được sẽ bị hủy (burned). Các token MKR mới được phát hành khi cần, vì vậy hệ thống luôn duy trì ở một trạng thái cân bằng nhất định.

Compound

Một trong những giao thức cho vay lớn nhất trong DeFi. Ngoài lãi suất trên các khoản vay được thế chấp bằng tiền điện tử, nó còn thưởng cho bên cho vay bằng token COMP để khuyến khích cộng đồng cung cấp nhiều khoản vay crypto hơn. Token COMP cho phép chủ sở hữu đưa ra quyết định về các thay đổi đối với giao thức Compound.

Khi người dùng nạp token vào pool của Compound, họ sẽ nhận lại cTokens. Các cTokens này đại diện cho phần sở hữu của người gửi trong pool và có thể được dùng bất kỳ lúc nào để quy đổi lấy tài sản tiền điện tử gốc đã ban đầu được gửi vào pool. Ví dụ, khi gửi vào pool ETH, đổi lại bạn sẽ nhận được cETH. Theo thời gian, tỷ giá của cTokens của tài sản cơ sở tăng lên, nghĩa là bạn có thể đổi chúng lấy một lượng tài sản cơ sở lớn hơn số tiền ban đầu bạn đã đầu tư — đó là cách việc phân phối lãi diễn ra.

Ampleforth

Đây là một loại tiền điện tử dựa trên Ethereum với số lượng token trong lưu thông được điều chỉnh bằng thuật toán. Nó được dự định sử dụng như đồng tiền cơ sở của nền kinh tế phi tập trung mới và là một tài sản không chịu ảnh hưởng bởi lạm phát nhu cầu và vẫn độc lập với biến động giá của các loại tiền điện tử khác, đặc biệt là bitcoin (BTC). Bên cạnh AMPL, nền tảng còn có các governance token FORTH.

Ampleforth có quy trình thay đổi giao thức gồm 6 bước. Khi đề xuất vượt qua thành công năm giai đoạn đầu tiên, các holder FORTH sẽ bỏ phiếu cho thay đổi được đề xuất. Nếu đạt đa số trong quá trình bỏ phiếu, thay đổi sẽ tự động được áp dụng vào giao thức.

Ưu và nhược điểm của DAO

Ưu điểm:

• Không có nấc thang phân cấp, vì vậy một nhóm riêng lẻ hoặc trung tâm kiểm soát không thể đưa ra các quyết định bỏ qua lợi ích của những người tham gia còn lại.
• Hệ thống quản lý phi tập trung. Với cách tiếp cận này, quyền lực thực sự rơi vào tay chỉ những người thực sự quan tâm và sẵn sàng phát triển dự án.
• Tất cả các quy tắc, yêu cầu và điều kiện làm việc với nền tảng DAO đều được biết trước và chỉ có thể thay đổi khi có sự chấp thuận của đa số chủ sở hữu token quản trị. Kết quả là chỉ những đề xuất thực sự hữu ích mới “qua”.
• Mọi bản ghi giao dịch đều được công khai, loại bỏ gian lận tài sản.

Nhược điểm:

• Phản ứng chậm với các mối đe dọa. Nếu có điều gì bất thường xảy ra, bạn cần tiến hành bỏ phiếu giữa tất cả những người nắm giữ governance token để giải quyết vấn đề. Đồng thời, quyết định trước tiên phải được ai đó chuẩn bị, điều này cũng đòi hỏi một số chi phí nhất định. Kết quả là phản ứng rất chậm, gây nguy cơ cho các vấn đề tiềm ẩn.
• Việc phát triển cũng cần bỏ phiếu. Hơn nữa, bạn không chỉ cần đề xuất một hướng phát triển tiếp theo, mà còn phải tìm ra một người thực thi sẵn sàng thực hiện công việc. Điều này làm chậm sự phát triển của nền tảng DAO.
• Mặc dù blockchain có tiềm năng lớn trong việc quản lý hệ thống, nó ẩn chứa nhiều rủi ro liên quan đến bảo mật giao thức. Và lịch sử ghi nhớ một chương khó khăn với vụ DAO đầu tiên vào năm 2016, khi nền tảng bị hack. Nhưng điều đó liên quan đến việc tổ chức các nền tảng phi tập trung và mở.

Dù sao đi nữa, DAO thu hút rất nhiều người đam mê từ nhiều lĩnh vực kinh doanh khác nhau, và đã được hiện thực hóa trong các lĩnh vực như nghệ thuật, văn hóa, gaming, tự động hóa, v.v.