Blockchain’de Tam Olarak Yenilik Nedir?

Blockchain, kavramsal olarak defterle karşılaştırılabilecek bir veri toplama teknolojisidir. Ancak geleneksel bir kitaptan farklı olarak, kaydedilen veriler sonsuza kadar içinde kaldığı ve silinemediği için kimse ondan basitçe "sayfayı yırtıp atamaz". Bu, blockchain’i işlemler hakkında bilgi toplamanın diğer tüm yollarından ayırır; çünkü böyle bir çözüm şeffaflığın garantisidir ve bu da güven duygusu uyandırır. Dolayısıyla bundan hem üretici hem de tüketici fayda sağlar.

Bu, ayrıntılı, kronolojik olarak yapılandırılmış ve değiştirilemez, işlemin yürütülmesiyle ilgili bilgileri içeren dijital, merkeziyetsiz, eşler arası bir blok veritabanıdır (merkezi bilgisayarlar olmadan). Blockchain’de bulunabilecek verilere örnekler: tutarlar, tarihler veya özel elektronik imzalarla onaylanmış işlem katılımcılarıdır.

Blockchain, ilgili bloklardan oluşur ve bu bloklar bilgi içerir. Bir işlem yapıldığında, mevcut zincire sırasıyla yeni bloklar veya "bağlantılar" eklenir. Bu, belirli bir öğeyle ilgili tüm faaliyetlerin tutarlı bir geçmişini oluşturur. Blockchain teknolojisinin kullanımı, ilgili eylemlerin gerçekleştiği tarihler de dahil olmak üzere belirli bir işleme ilişkin tüm işlem geçmişine erişimi garanti eder. Ürün sahipliğinde değişiklik gibi her yeni faaliyet dijital bir kayıt defterine kaydedilir.

Blockchain, veri toplama için işlevsel bir teknoloji olarak tanımlanabilir. Bilgi kaydetmenin temel amacına ek olarak, blockchain birçok başka yararlı işlev de sunar. Orijinal ve en ünlü blockchain teknolojisi sürümü olan Bitcoin’in yetenekleri kripto para transferiyle sınırlıydı. Günümüzde bazı blockchain’ler veri aktarmak, yazılım oluşturmak ve hatta bazıları sözleşmeleri yürütmek için kullanılabilir (sözde akıllı sözleşmeler).

Blockchain Türleri

İki tür blockchain vardır: kişisel bilgisayardan herkesin erişebildiği ve doğrulanamayan açık blockchain ile yöneticisine bağlı kapalı blockchain. Söz konusu teknolojiyi kullanacaksanız, öncelikle sizin özel durumunuzda ne amaçla kullanılacağını düşünmeniz, ardından belirttiğiniz ihtiyaçlara en uygun işlevselliğe sahip blockchain sürümünü seçmeniz gerekir. Örneğin teknoloji bir fatura olarak kullanılacaksa, faturaya dahil edilecek verileri yüklemenize izin veren bir blockchain bulmanız gerekir. Alibaba nakliye şirketi blockchain’i bu şekilde kullanmaktadır.

Blockchain’ler sıfırdan da oluşturulabilir ve ilk ortaya çıkmaları da bu şekilde olmuştur. Ancak günümüzde, giderek artan sayıda kullanılabilir sistem bulunduğu için daha az kuruluş kendi teknolojisini oluşturmaya emek harcamayı tercih etmekte, bunun yerine herkese açık mevcut olanları kullanmaktadır.

Blockchain Uygulaması

Blockchain’i başarıyla kullanabileceğiniz pek çok faaliyet türü vardır: bankacılık sektörü, sağlık sektörü, taşımacılık ve gayrimenkul. Blockchain seçimlerde bile kullanılabilir.

Kitlesel üretim oldukça çevre dostu olmayan ve çoğu zaman etik dışı bir faaliyet olarak kabul edilir. Dünyada toplumun çevre bilinci sürekli artmaktadır. İnsanlar giderek çevreyi koruma isteği duymakta, aynı zamanda kaliteli ürünler talep etmektedir. Tüm bunlar 21. yüzyıl tüketicisini daha talepkâr hale getirmektedir.

Alıcı, ürünün nerede ve nasıl üretildiğini, onu oluşturmak için kullanılan malzemelerin nereden geldiğini, üretildiği fabrikanın çalışma koşullarının ne olduğunu ve üretimin çevresel etkisinin ne olduğunu bilmek ister ve buna hakkı vardır. Modern tüketiciye özgü bu ihtiyaçlar blockchain teknolojisi kullanılarak başarıyla karşılanabilir. Bu araç, şirketlerin ürün geçmişini akıllı etiketlerle tam şeffaflık içinde saklamasına ve iletmesine olanak tanır.

Akıllı etiketlerin kullanımı 2017 yılında tasarımcı Martina Yarlaard tarafından Provenance uygulamasıyla iş birliği içinde hayata geçirildi. Bu iş birliğinin ürünü, tasarımcının yaptığı kıyafetlerin etiketlerine diktiği NFC etiketlerinden blockchain’i okuyan bir mobil uygulamaydı. Telefonda NFC okuyucusuna böyle bir etiket yaklaştırıldığında, uygulama ürün kimlik numarasını okuyarak veritabanında toplanan ürün hakkındaki bilgileri de okuyabiliyordu.

Böylece uygulama kullanıcısı, ürünü oluşturmak için kullanılan hammaddelerden nakliye sırasında bulunduğu yerlere ve mağaza rafındaki nihai ürüne kadar tüm üretim geçmişine erişim elde eder.

Üretimde kullanılan malzemelerin bileşimi ve menşei hakkında açık ve güvenilir bilgiye erişim sağlamak güven ve güvenlik duygusu aşılar ve dolayısıyla tüketicilerle ilişkilerin kurulmasına yardımcı olur; tüketiciler, yatırım yaptıkları ürünlerin beklentilerini güvenilir biçimde karşıladığına ikna olurlar ve markaya daha fazla güvenirler. İşlemin her iki tarafı da böyle bir karardan fayda sağlar.

Lojistik

Blockchain, elektronik fatura olarak kullanılabilir - bu durumda, tedarikçiden alıcıya kadar tüm teslimat rotası takip edilebilir. Bu çözüm, geleneksel CRM sisteminin, yani uluslararası fatura yönetim sisteminin yerini alabilir. Dahası, yeni teknolojinin eskiye göre bir avantajı vardır. CRM, veri siber saldırılarına, değiştirilmesine veya silinmesine karşı hassastır. Açık bir blockchain’e yerleştirildikten sonra bilgi içinde kalır ve silinemez.

Blockchain’i konşimento olarak kullanan bir kuruluşa örnek, tanınmış Çin satış hizmeti AliExpress ile ilişkili nakliye şirketi Alibaba’dır. Bu çözüm sayesinde Alibaba, çalışanları ve alt yüklenicileri taşıma ürünlerinin akışını ve dolaşımdaki sayılarını çevrimiçi olarak takip edebilir, ancak belirli bir kayıtta değişiklik yapamazlar. Aynı ilkeye göre blockchain, büyük giyim markaları tarafından da kullanılmaktadır; bu sayede malların tüm teslimat sürecini kontrol edebilirler.

Sahtecilik

Blockchain teknolojisi, sahte ürünleri tespit ederken son derece etkili olabilir. Bu sorundan en çok lüks ürün üreticileri — örneğin moda tasarımcıları — etkilenir. Tüketici de her zaman ürünün orijinalliğinden emin olamaz. Blockchain ürün doğrulaması hem markayı hem de müşteriyi korur. Bu çözüm, lüks sektörün malları izlemesine ve takip etmesine yardımcı olan Aurora platformunu oluşturmak için LVMH (Fransız Louis Vuitton grubu), Microsoft ve Consensys tarafından kullanıldı.

LVMH Group, blockchain teknolojisini markalarının yaklaşık 60’ında kullanıyor ve fikri mülkiyeti koruyarak ve reklam dolandırıcılığını önleyerek blockchain’in işlevselliğini genişletmeyi planlıyor. Diğer birçok lüks marka da ürünlerine hızlıca tanımlanabilmelerini sağlayan orijinallik kanıtı ekleyerek bu yolu izledi. Böylece satış sektörü, sürdürülebilirliğini kanıtlarken etik üretimi teşvik edip test edebilir.

Blockchain doğrulaması mücevher sektöründe de kullanılmaktadır. Elmas endüstrisi için tasarlanan Tracr platformu tarafından tanıtıldı. Blockchain kullanarak platform, doğal elmasların orijinalliğini onlara bireysel numaralar atayarak belirlemenize olanak tanır. Böyle bir dijital numaraya sahip kayıtlı bir elmas, menşei ve ilgili işlemleri kontrol edilerek tanımlanabilir.

E-Ticarette Kripto Para

Kripto paralar, bu tür varlıklarla yapılan ekonomik işlemlerin güvenilirliği açısından kritik öneme sahip birçok soru ortaya çıkarır; özellikle hukuki nitelikleri ve ilgili vergi konuları hakkında. Buna rağmen, alıcılar ve çevrimiçi mağaza sahipleri için çok kullanışlıdır: çevrimiçi mağazalarda kripto para ödemeleri artık yaygın hale gelmektedir.

Kullanım Tokenları

Blockchain, hizmet tokenları kullanan çevrimiçi platformlar tarafından da kullanılabilir. Ödeme tokenları sadakat puanları olarak kullanılabilir; yani geleneksel sadakat puanları yerine blockchain’de saklanan tokenlar kullanılır. Böylece sadakat kartını kaybetme korkusu ortadan kalkar. Çevrimiçi mağaza, e-ticaret çözümleri kullanmak yerine blockchain teknolojisini uygulayabilir ve işini tokenlaştırmak için tokenları kullanabilir. Aynı şekilde blockchain, internet platformunda bir ödeme sistemi olarak da kullanılabilir. Geleneksel para birimi yerine ödeme tokenlarla yapılır.

Blockchain’in Avantajları ve Dezavantajları

Blockchain teknolojisinin hangi avantajlara ve dezavantajlara sahip olduğunu öğrenelim.

Blockchain’in Avantajları

Blockchain teknolojisinin çok sayıda avantajı vardır. Bunları sayalım.

• İşlem şeffaflığı. Tüm blockchain’ler herkese açıktır; yani herhangi bir kullanıcı işlem zincirini en başından itibaren takip edebilir.
• Veri güvenliği. Veriler, birçok kullanıcının bilgisayarlarında bloklar halinde saklanır. Bu, siber saldırıların ve teknik arızaların riskini azaltır. Örneğin, birkaç bilgisayar arızalansa bile bilgi etkilenmez. Bloklar kronolojik sırayla oluşturulur. Silinemez veya değiştirilemezler. Bu nedenle blockchain teknolojisi, örneğin dolandırıcılığı önlemek için geleneksel finansta aktif olarak kullanılmaktadır.
• Güvenlik. Blockchain teknolojisi çeşitli kriptografi algoritmaları kullanır. Bu mekanizmalar ağı neredeyse aşılmaz hale getirir.
• Bağımsızlık. Blockchain ağında işlemler aracılar ve üçüncü taraflar olmadan gerçekleşir; yani blockchain bir şirket, banka veya devlet tarafından kontrol edilmez ve yönetilmez, bu da sürece müdahale edilme olasılığı olmadığı anlamına gelir.
• Hız. Blockchain’deki işlemler yalnızca birkaç dakika içinde tamamlanır.
• Düşük ücretler. Aracısız blockchain işlemlerinde alınan ücretler, banka komisyonlarına kıyasla çok daha düşüktür.

Blockchain’in Dezavantajları

Blockchain teknolojisinin bazı dezavantajları da vardır:

• İlk olarak, blockchain’in boyutu ve yüksek elektrik tüketimi. Ağın her kullanıcısı blockchain’deki tüm bilgileri sakladığından, depolama kapasitesinin yeterince büyük olması gerekir. Bu arada, crypto.ru sitesine göre Bitcoin blockchain’inin boyutu Kasım 2021’de 360 GB’ı aştı. Ağdaki işlemler arttıkça hacim de artar. Örneğin, bir kullanıcının bu miktardaki bilgiyi ağda senkronize etmesi bir haftadan fazla sürebilir. Madencilik için Proof-of-Work konseptini kullanan blockchain’ler, büyük miktarda enerji tüketimi nedeniyle verimsizdir.
• İkincisi, %51 saldırısı. %51 saldırısının ne olduğu bu makalede bulunabilir. Bitcoin blockchain’i, saldırganların saldırıları sırasında en güvenli ve en korumalı olarak kabul edilir. Diğer blockchain’lerin ağı korumak için nispeten düşük hash gücü vardır.
• Üçüncüsü, işlem şeffaflığı. Blockchain’in bu özelliği hem avantaj hem de dezavantaj olarak görülebilir. Tüm işlemler herkese açık olduğundan, bir kullanıcının cüzdan adresi varsa herkes işlem geçmişini görebilir.

Bazı eksikliklere rağmen blockchain teknolojileri artık günlük hayatımıza sıkı sıkıya yerleşmiştir. Blockchain yalnızca dijital para transferinde değil, aynı zamanda siber güvenlik alanı, bankacılık sektörü, kimlik kartları ve daha birçok alanda kullanılmaktadır.

Blockchain’in Potansiyeli

Blockchain teknolojisinin kullanımına dair en tanınmış örnekler Bitcoin ve diğer kripto paralardır, ancak blockchain kripto endüstrisinden çok daha fazlasıdır. Bu, hukuki hizmetlerden sağlık hizmetlerine, ticaretten kamu yönetimine kadar birçok sektörde tanınan son derece ilginç bir teknolojidir. Dünyada bu teknolojinin gelişimini dikkatle izlersek, gelecekte blockchain’in küresel ekonomi üzerinde giderek artan bir etki kazanacağını varsayabiliriz.

Blockchain teknolojisi yenilikçi ve şeffaf bir iş kurmanıza olanak tanır. Bu teknolojiyi kullanarak üretici, modern, bilgili ve talepkâr tüketicinin ihtiyaçlarını karşılar. Bu teknolojinin potansiyeli, faaliyetlerinde ilk kez uygulayan Louis Vuitton ve H&M gibi satış devleri tarafından iyi bilinmektedir.

Sonuç Olarak: Blockchain Teknolojisinin Geleceği

Blockchain teknolojisi on yılı aşkın süredir var. Buna rağmen, birçok ülkede hâlâ yeni bir olgudur ve kullanımı hukuken yeterince düzenlenmemiştir. Blockchain’in işlevselliği ve ticaret sektörü dâhil birçok sektördeki çok sayıdaki uygulaması dikkate alındığında, tartışılan teknolojinin ve buna ilişkin düzenlemelerin kısa süre içinde gelişmesi beklenmelidir.

Blockchain, hem yasa koyucular hem de uygulayıcılar için yeni hukuki çözümler, yeni hukuki beceriler ve hukuk ile BT toplulukları arasında yasa oluşturma ve uygulama süreçlerinde iş birliği gerektiren bir meydan okumadır. Pazarda, blockchain’in etkili şekilde entegre edilmesi, yeni teknolojilere yatırım yapacak kaynaklara sahip büyük holdingler için kesinlikle daha kolay bir görev olacaktır. Küçük markaların bu teknolojiden fayda sağlaması çok daha zor olacaktır.

Blockchain teknolojisinin küresel düzeyde ticarette devrim yaratıp yaratmayacağını ancak gelecek gösterecek.