Hard Fork, Soft Fork: Chúng thực sự làm gì (và khác nhau thế nào)?

Không thể biết trước những khó khăn nào mà người dùng blockchain sẽ phải đối mặt trong quá trình nó phát triển. Đôi khi các thuật toán và ý tưởng được tích hợp vào quá trình phát triển trở nên không còn khả thi hoặc kém hiệu quả. Tiếp tục sử dụng chúng đồng nghĩa với việc đánh mất khả năng cạnh tranh trên thị trường, cũng như làm giảm giá trị của đồng coin so với tiền pháp định. Nhưng để tránh những tình huống như vậy, các nhà phát triển buộc phải thực hiện những sửa đổi mã nguồn nghiêm túc, được gọi là “hard fork”.

Fork là một quy trình phân nhánh blockchain tiền mã hóa, kết quả là xuất hiện hai chuỗi khác nhau. Trong tương lai, chúng tiếp tục phát triển tách biệt với nhau. Nếu các nhà phát triển thực hiện những thay đổi mạnh mẽ, fork như vậy được gọi là hard fork.

Trong trường hợp đó, các nhà phát triển không thực hiện những thay đổi nhỏ, mà thay đổi căn bản các thuật toán, quy tắc phát hành coin, phương thức phân phối của nó, cũng như các thông số khác. Hậu quả của những hành động như vậy là xuất hiện một chuỗi khối không còn có thể tương tác với blockchain trước đó.

Có hai loại fork có thể xảy ra: soft fork và hard fork. Loại đầu tiên là một dạng hiện đại hóa mạng lưới nhẹ nhàng, các block cũ và mới vẫn còn hiệu lực, một nhánh con được tách ra từ chuỗi cha. Trong quá trình hard fork, xảy ra việc sửa đổi cứng mã chương trình, tất cả các block cũ bị “lãng quên”, và blockchain đi theo hai hướng song song.

Với soft fork, một số đặc tính của coin được tối ưu hóa, và các cải tiến mang tính bề ngoài được thực hiện. Nếu một số node không chấp nhận thay đổi, chúng vẫn là thành viên của mạng lưới. 

Soft fork không đặt tất cả mọi người trước một lựa chọn. Những thay đổi nhỏ trong mã cho phép các node dùng phần mềm lỗi thời tiếp tục tham gia đào coin. Một đồng coin mới không xuất hiện. Bản cập nhật như vậy thường không được những người nắm giữ tiền mã hóa chú ý. 

Có thể so sánh điều này với sự tồn tại của ngôn ngữ học thuật và khẩu ngữ. Một số người đã chọn khẩu ngữ và giao tiếp bằng nó. Tuy nhiên, những người bản ngữ của ngôn ngữ học thuật cũng hiểu họ. Sự đồng thuận vẫn được duy trì.

Bằng cách kích hoạt hard fork, các nhà phát triển đang chôn vùi mạng lưới cũ. Người dùng phải lựa chọn giữa hai chuỗi con.

Những Hard Fork Nổi Tiếng

BCH Fork

Bitcoin Cash là hệ quả của một hard fork — đồng coin này tách khỏi Bitcoin gốc vào ngày 1 tháng 8 năm 2017. Đội ngũ BCH, do Roger Wind dẫn đầu, ngay lập tức phát động một chiến dịch tích cực chống lại đồng tiền mã hóa chính, nhưng cho đến thời điểm đó điều này không mang lại kết quả và fork này đã trở thành một phần của lịch sử bitcoin.

Ethereum Classic Fork

Ban đầu, Decentralized Autonomous Organization (DAO) được hình dung như một dạng quỹ đầu tư mạo hiểm, trong đó những người tham gia nhận được một phần dựa trên đóng góp của họ vào ETH. Dự án nhanh chóng trở nên phổ biến và huy động được 12,7 triệu ETH. Vào thời điểm đó, giá trị của số tiền mã hóa này vào khoảng 250 triệu đô la.

Sau một thời gian, hacker đã phát hiện một lỗ hổng trong mã DAO cho phép hắn đánh cắp hơn 3,6 triệu đồng Ethereum. Để ngăn kẻ gian rút tiền, cộng đồng crypto đã bỏ phiếu cho hard fork Ethereum, qua đó hoàn trả lại tiền cho phần lớn các nạn nhân.

London Hard Fork

Vitalik Buterin, người tạo ra tiền mã hóa Ethereum, đã quyết định phát hành một bản cập nhật khác của hệ thống Ethereum 1.0 để tiến tới giai đoạn cuối của ETH 2.0. Hard fork London trở thành bản gây tranh cãi nhất. Một số người dùng đón nhận các cải tiến này khá tích cực, vì chúng giúp giảm mức phí giao dịch. Tuy nhiên, nhiều người lại vô cùng bất bình vì EIP-1559, do phần thưởng cho việc thực hiện giao dịch đã bị giảm đáng kể.

Tại sao Hard Fork được thực hiện?

Vì lý do chính thức, các nhà phát triển chỉ ra nhu cầu cải tiến công nghệ và tối ưu hóa mạng lưới, nhưng đôi khi đằng sau việc fork là những mâu thuẫn nội bộ đơn thuần, các nỗ lực gian lận, và mong muốn tập trung hóa với lợi nhuận thu về. Thường thì nguyên nhân của fork là tăng kích thước block (để tăng thông lượng, số giao dịch mỗi giây), giảm phí hoa hồng (để tăng sự quan tâm đối với dự án), hoặc “mất đi tầm nhìn ban đầu” của dự án.

Làm thế nào để Fork một đồng tiền mã hóa?

Để tiến hành hard fork, các nhà phát triển thông báo cho cộng đồng về ý định của họ (lý do có thể là một bản cập nhật quan trọng hoặc sự tách mạng giữa các nhóm phát triển khác nhau; trong cả hai trường hợp, cần chuẩn bị cho sự kiện này).

Chiều cao của block tại đó tất cả các node sẽ bỏ phiếu được công bố công khai (ví dụ, 346394). Tương ứng, sẽ có những trang web ước tính gần đúng ngày và thời gian diễn ra sự kiện. Sau đó, các bài kiểm tra sơ bộ đối với mã nguồn được đề xuất cho fork được tiến hành.

Theo kết quả bỏ phiếu, mạng lưới sẽ bị phân nhánh, trong bất kỳ trường hợp nào. Nếu không ai đảm nhận việc hỗ trợ nhánh cũ, và mọi người đều cập nhật client, thì có thể một số node vẫn sẽ mine/validate blockchain cũ, nhưng nó sẽ được xem là đã bị bỏ rơi. Nếu ý kiến bị chia rẽ, ví dụ 30% thợ đào sẽ tiếp tục đào chuỗi thứ nhất, và 70% – chuỗi thứ hai. Khi đó chúng ta sẽ có hai blockchain hoạt động song song.